Tin Tức

Trạm Khuyến nông khu vực Cư M’gar tổ chức các lớp tập huấn nâng cao năng lực cho nông dân năm 2025

Mon, 05 Jan 2026 10:07:05 GMT

Trạm Khuyến nông khu vực Cư M’gar tổ chức các lớp tập huấn nâng cao năng lực cho nông dân năm 2025 theo kế hoạch của Trung tâm Khuyến nông tỉnh

Từ ngày 13 – 19/11/2025, Trạm Khuyến nông khu vực Cư M’gar đã tổ chức thành công 04 lớp tập huấn nâng cao năng lực cho nông dân theo kế hoạch năm 2025 của Trung tâm Khuyến nông tỉnh.

Thực hiện kế hoạch được phê duyệt, Trạm Khuyến nông khu vực Cư M’gar đã đăng ký và được Trung tâm Khuyến nông tỉnh chấp thuận tổ chức 04 lớp tập huấn gồm:

Lớp kỹ thuật chăm sóc cây sầu riêng sau thu hoạch – tổ chức tại xã Ea Nuôl, kỹ thuật nuôi trùn quế – tổ chức tại xã Ea Nuôl, kỹ thuật thâm canh cây lúa nước – tổ chức tại xã Ea Súp, kỹ thuật chăn nuôi bò – tổ chức tại xã Ea Súp.

Hình ảnh lớp tập huấn thâm canh lúa nước tại xã Ea Súp

Nội dung tập huấn được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của địa phương, nhờ đó đã thu hút sự tham gia đông đủ và tích cực của 140 nông dân, đảm bảo đúng số lượng 35 học viên/lớp theo quy định.

Đặc biệt, với sự kết nối của Trung tâm Khuyến nông tỉnh, các lớp tập huấn năm nay ghi nhận điểm mới nổi bật: sự tham gia và đồng hành của các đơn vị, doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và phát triển nông nghiệp hữu cơ, đã ký kết thỏa thuận hợp tác với Trung tâm Khuyến nông tỉnh. Cụ thể:

Hình ảnh kỹ thuật tập huấn nuôi trùn quế tại xã Ea Nuôl

Lớp thâm canh cây lúa nước tại xã Ea Súp có sự phối hợp của Trung tâm Nông nghiệp Hữu cơ và Phát triển Cộng đồng.

Lớp chăm sóc cây sầu riêng sau thu hoạch tại xã Ea Nuôl có sự đồng hành của Công ty TNHH Công nghệ Nông nghiệp Enfarm và Công ty Cổ phần Eco Nutrients Miền Trung.

Hình ảnh tập huấn kỹ thuật chăm sóc cây sầu riêng sau thu hoạch tại xã Ea Nuôl

Sự tham gia của các đơn vị trên đã góp phần làm cho nội dung tập huấn trở nên thiết thực, hiệu quả hơn, đồng thời phù hợp với Đề án phối hợp phát triển nông nghiệp hữu cơ tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2025 – 2030, cũng như xu thế xây dựng nền nông nghiệp tuần hoàn, bền vững./.

Văn bản online

Fri, 17 Oct 2025 09:04:41 GMT

Click vào đây

(đăng nhập gmail nếu có yêu cầu)

Link truy nhập các tài liệu:

Fri, 17 Oct 2025 03:10:53 GMT

Click vào đây

(đăng nhập gmail khi có yêu cầu)

Bấm vào ảnh bên dưới để xem video Youtube:

Thu, 18 Sep 2025 09:57:49 GMT

Organic Corner Quán 1

Fri, 22 Dec 2023 11:23:49 GMT

Địa chỉ: Số 1, ngõ Hàng Chuối 1, Phường Phạm Đình Hổ, quận Hai Bà Trưng, Thành phố Hà Nội

Đơn vị tư vấn kỹ thuật: Trung tâm Nông nghiệp hữu cơ có sự tham gia cộng đồng (COAC), Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam.

Facebook: https://www.facebook.com/bacnongdanvn

ĐT: 0988 330 203

Hotline cửa hàng: 0349 151 715

Hiện trạng môi trường chăn nuôi và các giải pháp công nghệ trong xử lý môi trường chăn nuôi

Sun, 19 Mar 2023 14:53:31 GMT

Nguồn: Cục Chăn nuôi

I. HIỆN TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG TỪ HOẠT ĐỘNG CHĂN NUÔI

Ô nhiễm môi trường trong các cơ sở chăn nuôi gia súc, gia cầm

Ngành chăn nuôi trong những năm đầu của thế kỷ 21 (2001-2011) đã có tốc độ tăng trưởng bình quân 7,71%/năm về tổng sản lượng thịt hơi và 5,54%/năm về sản lượng trứng gia cầm, đáp ứng được nhu cầu cơ bản về thực phẩm có nguồn gốc động vật trong nước và tiến tới xuất khẩu. Ngành chăn nuôi trong những năm gần đây đã có những bước tiến đáng kể, phần nào đáp ứng được nhu cầu về thực phẩm trong nước và xuất khẩu. Theo số liệu thống kê 01/10/2011, tổng số đầu lợn là 27.05 triệu con, số lượng lợn nái 4.04 triệu con, tổng sản lượng thịt lợn hơi đạt 4,17 triệu tấn tăng 3,71% so với năm 2010. Số lượng gia cầm tăng từ 300,4 triệu con lên 322,6 triệu con, tăng trưởng đạt 7,34%, sản lượng thịt tăng từ 615 nghìn tấn lên 696 nghìn tấn, tăng gần 13,1%, số lượng trứng gia cầm 6,89 tỷ quả, tăng trưởng 7,4% so với cùng kỳ năm 2010. Tổng đàn bò của cả nước năm 2011 còn 5,4 triệu con giảm 6,4%, sản lượng thịt bò 287 nghìn tấn tăng 2,96% so với năm 2010. Tổng đàn trâu là 2,71 triệu con giảm 5,7%, sản lượng thịt trâu đạt 87,7 nghìn tấn tăng 4,97% so với năm 2010.Sản phẩm chăn nuôi cũng tăng nhanh tương ứng trong thời gian qua và đáp ứng cơ bản cho nhu cầu thực phẩm tiêu dùng trong nước.

Do tăng trưởng kinh tế, thu nhập và tốc độ công nghiệp, đô thị hóa nên tốc độ tăng trưởng hàng năm về tiêu dùng các sản phẩm chăn nuôi cũng tăng cao. Tiêu dùng thịt tính theo thịt hơi từ 25 kg/người/năm trong năm 2001 lên 47 kg/người/năm trong năm 2011, với tốc độ tăng trưởng bình quân là 6,45%/năm. Tiêu dùng trứng gia cầm cũng tăng từ 51 quả/người/năm từ 2001 lên năm 2011 là 78 quả/người/năm, với tốc độ tăng trưởng bình quân là 4,32%/năm. Sản lượng sữa tươi nguyên liệu tính trên đầu người cũng tăng từ 1 kg/năm từ năm 2001 lên gần 4 kg/người năm 2011, đặt tốc độ tăng trưởng cao 17%/năm. Hiện nay, tiêu dùng sữa và sản phẩm sữa quy đổi của người Việt Nam khoảng 15kg/người/năm nhưng vẫn thấp hơn người Thái Lan là 25 kg/người/năm và người Trung Quốc là 27 kg/người/năm.

Chăn nuôi nước ta thời gian qua chủ yếu vẫn là phân tán nhỏ lẻ, tập trung chủ yếu ở các hộ nông dân với 2 - 3 con trâu bò, 5 - 10 con lợn và 20 – 30 con gia cầm/hộ. Những năm gần đây, chăn nuôi phát triển theo xu hướng trang trại, tập trung sản xuất hàng hóa.

Trong sản phẩm thịt của ngành chăn nuôi thì thịt lợn và thịt gia cầm chiếm tương ứng tới 74,3% và 16,7% tổng sản lượng thịt hơi. Vì vậy, chăn nuôi lợn và gia cầm đóng vai trò quan trọng trong ngành chăn nuôi, góp phần đảm bảo an ninh lượng thực thực phẩm cho cả quốc gia. Đối với chăn nuôi lợn thì phương thức chăn nuôi trang trại, công nghiệp chiếm tới 35% về đầu con và 43% về sản lượng, trong khi chăn nuôi gia cầm chiếm tới 30% về đầu con và 40% về sản lượng.

Trong những năm vừa qua, ngành chăn nuôi nước ta đang trong quá trình chuyển đổi mạnh mẽ về cơ cấu chăn nuôi, trong đó việc chuyển dịch nhanh từ chăn nuôi nông hộ quy mô nhỏ sang chăn nuôi trang trại, công nghiệp quy mô lớn, hàng hóa:

- Theo số liệu sơ bộ của Tổng điều tra Nông thôn, Nông nghiệp và Thủy sản năm 2011 của Tổng cục Thống kê (tính đến 1/7/2011) thì cả nước có 15,35 triệu hộ ở nông thôn trong đó có 10,36 triệu hộ làm nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản; trong đó 9,58 triệu hộ làm nông nghiệp (ước khoảng 6,5 triệu hộ chăn nuôi).

- Cả nước có 20.065 trang trại với diện tích bình quân là 7,9ha/trang trại. Doanh thu từ trang trại khoảng 39 nghìn tỷ (khoảng 6% tổng giá trị sản xuất của nông nghiệp) với doanh thu bình quân là 1.942,5 triệu/trang trại/năm.

- Cả nước có 6.202/20.065 (31%) trang trại chăn nuôi: Đồng bằng sông Hồng là 2396 trang trại (38,6%), Trung du và miền núi phía Bắc 506 (8,2%), Bắc trung bộ và duyên hải miền Trung là 512 (8,3%), Tây Nguyên là 366 (5,9%), Đông Nam bộ 1.844 (29,7%), Đồng bằng sông Cửu Long là 578 (9,3%).

Tuy nhiên, khi chăn nuôi càng phát triển thì hệ lụy của nó về ô nhiễm môi trường cũng gia tăng. Theo đánh giá của Tổ chức Nông Lương Thế giới (FAO): ngành chăn nuôi đến năm 2020 vẫn tiếp tục phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu thực phẩm đảm bảo cho sức khỏe cộng đồng và gia tăng dân số. Sản xuất chăn nuôi đang có xu hướng chuyển dịch từ các nước phát triển sang các nước đang phát triển, từ phương Tây sang các nước Châu Á Thái Bình Dương. Châu Á sẽ trở thành khu vực sản xuất và tiêu dùng các sản phẩm chăn nuôi lớn nhất. Sự thay đổi về chăn nuôi ở khu vực này có ảnh hưởng quyết định đến “cuộc cách mạng” về chăn nuôi trên toàn cầu. Nhu cầu tiêu thụ thịt, sữa cho xã hội tăng nhanh ở các nước đang phát triển, ước tính tăng khoảng 7 - 8%/năm.

Cũng như các nước trong khu vực, chăn nuôi Việt Nam đứng trước yêu cầu vừa phải duy trì mức tăng trưởng cao nhằm đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng trong nước và từng bước hướng tới xuất khẩu. Chăn nuôi phải phát triển bền vững gắn với nâng cao chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm, khả năng cạnh tranh và bảo vệ môi trường là xu hướng tất yếu hiện nay. Dự kiến mức tăng trưởng bình quân: giai đoạn 2008 - 2010 đạt 8 - 9% năm; giai đoạn 2010 - 2015 đạt khoảng 6 - 7% năm và giai đoạn 2015 - 2020 đạt khoảng 5 - 6% năm.

Chất thải chăn nuôi là nguyên nhân gây ô nhiễm lớn cho môi trường tự nhiên do lượng lớn các khí thải và chất thải từ vật nuôi. Các khí thải từ vật nuôi cũng chiểm tỷ trọng lớn trong các khí thải gây hiệu ứng nhà kính. Theo báo cáo của Tổ chức Nông Lương Thế giới (FAO), chất thải của gia súc toàn cầu tạo ra 65% lượng Nitơ oxit (N₂O) trong khí quyển. Đây là loại khí có khả năng hấp thụ năng lượng mặt trời cao gấp 296 lần so với khí CO₂. Động vật nuôi còn thải ra 9% lượng khí CO₂ toàn cầu, 37% lượng khí Methane (CH₄) – loại khí có khả năng giữ nhiệt cao gấp 23 lần khí CO₂. Theo số liệu ước tính của Cục Chăn nuôi, tổng số chất thải rắn hằng năm từ đàn gia súc, gia cầm ở Việt Nam khoảng 73 - 76 triệu tấn. Phần lớn chất thải chăn nuôi được sử dụng làm phân bón. Tuy nhiên trước khi đưa vào sử dụng, việc xử lý chất thải chăn nuôi có sự khác nhau theo quy mô chăn nuôi. Với quy mô chăn nuôi trang trại và gia trại thì việc xử lý chất thải được coi trọng hơn, còn tại các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ gắn với sản xuất nông nghiệp, chất thải chăn nuôi chủ yếu được vận chuyển trực tiếp từ chuồng nuôi ra ngoài đồng bón cho cây trồng, số lượng được xử lý rất ít. Theo kết quả điều tra chăn nuôi lợn 8 vùng sinh thái, số gia trại, trang trại chăn nuôi lợn có áp dụng các biện pháp xử lý chất thải chiếm khoảng 74%, còn lại không xử lý chiếm khoảng 26%; trong các hộ, các cơ sở có xử lý thì 64% áp dụng phương pháp sinh học (Biogas, ủ v.v...), số còn lại 36% xử lý bằng phương pháp khác.

Hiện nay, còn nhiều trang trại chăn nuôi lợn, bò hàng ngày thải ra một lượng lớn chất thải không được xử lý và đổ trực tiếp vào hệ thống thoát nước, kênh mương trong vùng làm nhiều hộ dân không có nước sinh hoạt (nước giếng trong vùng có váng, mùi hôi tanh), tỷ lệ người dân bị mắc bệnh tiêu chảy, mẫn ngứa và ghẻ lở cao. Ô nhiễm do chất thải chăn nuôi không chỉ ảnh hưởng nặng tới môi trường sống dân cư mà còn gây ô nhiễm nguồn nước, tài nguyên đất và ảnh hưởng lớn đến kết quả sản xuất chăn nuôi. Các hoạt động gây ô nhiễm do chăn nuôi vẫn đang tiếp tục diễn ra ở nhiều nơi trên cả nước. Tình trạng chăn nuôi thả rông, chăn thả trên đất dốc, đầu nguồn nước v.v... còn khá phổ biến đã làm tăng diện tích đất xói mòn, suy giảm chất lượng nước, giảm thiểu khả năng sản xuất nông nghiệp trên vùng rộng lớn. Ô nhiễm môi trường còn làm phát sinh dịch bệnh, ảnh hưởng lớn đến hiệu quả chăn nuôi. Trong mười năm qua, từ 1997 đến nay, dịch lở mồm, long móng trên gia súc đã diễn ra thường xuyên và đến nay chưa được khống chế triệt để. Từ cuối năm 2003, dịch cúm gia cầm đã bùng phát. Từ năm 2003 đến nay, dịch đã tái phát 5 đợt, đã phải tiêu huỷ trên 51 triệu gia cầm các loại, thiệt hại ước tính lên đến hàng ngàn tỷ đồng. Từ đầu năm 2007 đã bùng phát hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản (bệnh tai xanh - PSSR) trên lợn, gây tổn thất lớn cho ngành chăn nuôi, gây mất an toàn thực phẩm và còn có nguy cơ lây nhiễm sang người nguy hiểm không kém bệnh cúm gia cầm, bệnh lở mồm, long móng.

Rõ ràng ngành chăn nuôi phát triển nếu không đi kèm với các biện pháp xử lý chất thải sẽ làm môi trường sống của con người xuống cấp nhanh chóng. Môi trường bị ô nhiễm lại tác động trực tiếp vào sức khoẻ vật nuôi, phát sinh dịch bệnh, gây khó khăn trong công tác quản lý dịch bệnh, giảm năng suất không thể phát triển bền vững.

2. Ô nhiễm môi trường trong quá trình xử lý xác động vật bị dịch bệnh

Trên đàn gia cầm thịt, các bệnh chủ yếu gồm: Newcattle chiếm 40-50%, Gumboro chiếm 27-32%, tụ huyết trùng chiếm 14-15%, ngoài ra còn các bệnh khác như CRD, Marex, đậu gà…. Trên đàn thuỷ cầm thịt, các bệnh chủ yếu gồm: Newcattle, tụ huyết trùng , viêm gan vịt, dịch tả vịt. Đàn gia cầm để trứng thường bị các bệnh Newcattle, tụ huyết trùng, CRD, bạch lỵ, Hội chứng giảm đẻ (EDS). Theo báo cáo của cục Thú y, bệnh Newcattle xảy ra lẻ tẻ tại các tỉnh , thành phố. Năm 2008 có khoảng trên 44 ngàn con mắc bệnh, số chết và xử lý trên 26 ngàn con. bệnh Marex xẩy ra nhiều nhất tại 3 tỉnh Tiền giang, Long An, Đồng Nai. Số gia cầm bị bệnh chết, tiêu huỷ gần 48 ngàn con. bệnh Gumboro vẫn gây thiệt hại đáng kể cho đàn ga nuôi tập trung theo hướng công nghiệp gây chết hơn 121 ngàn con. Tụ huyết trùng, dịch tả vịt xẩy ra lẻ tẻ ở các địa phương gây chết hơn 30 ngàn con hàng năm.

Ở nước ta, dịch cúm gia cầm đã bùng phát ở nước ta từ tháng 12 năm 2003 đến nay với 6 đợt phát dịch lớn: Đợt 1 từ tháng 12/2003 – 30/3/2004 xẩy ra trên 57/64 tỉnh, thành phố, số lượng gia cầm bị tiêu huỷ gần 44 triệu con gia cầm; Đợt 2 từ tháng 4/ 2004 – 12/2004 xẩy ra trên 17 tỉnh, thành phố, số lượng gia cầm bị tiêu huỷ gần 80 ngàn con ; sau 17 tháng không xảy ra dịch cúm A (H5N1) ở người (11/2005 – 5/2007); dịch cúm gia cầm tái phát ở Đồng bằng sông Cửu Long, sau đó miền Bắc và miền Trung, 9 tỉnh có dịch. Trong 8 tháng năm 2008, dịch cúm gia cầm xẩy ra lẻ tẻ ở 27 tỉnh, thành phố gây chết và tiêu huỷ tổng số trên 75 ngàn con. Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Tổ chức Thú y thế giới (OIE) cảnh báo dịch cúm gia cầm, cúm A (H5N1) ở người vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp.

Năm 2008, dịch PRRS xẩy ra tại một số tỉnh gây thiệt hại lớn, với số lượng lợn chết và tiêu huỷ trên 200 ngàn con. Kết quả nghiên cứu và đánh giá tác động môi trường cho thấy các hố chôn gia cầm trong trại chăn nuôi gây ô nhiễm cục bộ nước ngầm tầng nông khoảng cách 15-40m tuỳ số lượng xác lợn chết chôn trong hố và điều kiện thổ nhưỡng tuy không có dấu hiệu gây ô nhiễm nước giếng khoan trong khu vực nhưng theo Quyết định số 23/2006/QĐ-BTNMT ngày 26 tháng 12 năm 2006 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, xác gia súc, gia cầm là loại chất thải độc hại vì vậy, phải được thu gom, tiêu hủy và xử lý theo đúng quy định về quản lý chất thải nguy hại.

II. TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG TỪ HOẠT ĐỘNG CHĂN NUÔI

Trong quá trình hoạt động, dự án chăn nuôi gia súc, gà thải ra ngoài môi trường phân, nước tiểu và thức ăn thừa. Các chất này đóng vai trò rất lớn trong quá trình gây ô nhiễm môi trường chăn nuôi.

Nguồn gây ô nhiễm môi trường từ các cơ sở chăn nuôi bao gồm chất thải rắn như lông, phân, rác, thức ăn thừa và chất thải lỏng như nước tiểu, nước rửa chuồng, vệ sinh máng ăn, máng uống, nước tắm rửa cho gia súc.

- Trung bình một con lợn mỗi ngày thải ra môi trường: 1,5 - 3,5 kg phân và 10 - 50 lít nước thải

- Trung bình 100 con gà mỗi ngày thải ra môi trường: 7 – 30 kg phân mỗi ngày.

Trong chất thải chăn nuôi có nhiều chất gây ô nhiễm môi trường thành: các chất hữu cơ dễ bị phân huỷ sinh học, các chất hữu cơ bền vững, các chất vô cơ, các chất có mùi, các chất rắn, các loại mầm bệnh ...

Bản thân các chất thải ra trong quá trình chăn nuôi này chứa nhiều nhân tố độc hại nhưng có thể quy ra 3 nhóm chính :

+ Các vi sinh vật có hại

+ Các chất độc hại

+ Các khí độc hại

Cả 3 nhóm yếu tố độc hại này có liên quan mật thiết với nhau và phụ thuộc rất nhiều vào quá trình chăn nuôi cũng như bệnh tật ở vật nuôi.

1. Khí thải

1.1) Các chất có mùi

Các chất có mùi phát sinh từ phân và nước thải, gây ô nhiễm không khí (bảng 1). Không khí trong chuồng nuôi chứa khoảng 100 hợp chất khí (Haitung và Phillips,1994 ); H2 và CO2 từ những nơi chứa phân lỏng dưới đất có thể gây nên sự ngộ độc cấp tính hoặc mãn tính cho vật nuôi.

Mùi phân đặc biệt hôi thối khi tích luỹ phân để phân huỷ trong trạng thái yếm khí, khí độc hại toả ra môi trường xung quanh ở nồng độ cao có thể gây nôn mửa, ngạt thở, ngất xỉu hoặc chết người.

Lượng NH₃ và H₂S vượt quá giới hạn cho phép sẽ gây mùi hôi và kích thích vật nuôi, đặc biệt là lên đường hô hấp. Các chất gây mùi còn được đánh giá bởi hàm lượng chất rắn bay hơi và mỡ dư thừa trong chất thải. Các chất dư thừa ở dạng chưa phân huỷ tạo điều kiện cho vi sinh vật gây thối rữa phát triển.

Bảng: Các chất tạo mùi trong nước thải chăn nuôi

Chất tạo mùi	Công thức	Mùi đặc trưng
Amin	CH3NH2	Cá ươn
Amoni	NH3	Khai
Diamin	NH2(CH2)4NH	Thịt thối
Hydrosulfua	H2S	Trứng thối

Mercaptan	CH3SH	Hôi
Phân	C8H5NHCH3	Thối
Sulfit hữu cơ	(CH3)2SCH3SSCH3	Bắp cải rữa

2.2) Các chât khí ô nhiễm

a) CO2 là loại khí không màu, khồng mùi vị, nặng hơn không khí (1,98 g/l). Nó được sinh ra trong quá trình thở và các quá trình phân huỷ của vi sinh vật. Nồng độ cao sẽ ảnh hưởng xấu đến sự trao đổi chất, trạng thái chung của cơ thể cũng như khả năng sản xuất và sức chống đỡ bệnh tật do làm giảm lượng oxy tồn tại. Nồng độ CO₂ sẽ tăng lên do kết quả phân giải phân động vật và do quá trình hô hấp bình thường của động vật trong một không gian kín. Vì vậy trong các chuồng nuôi có mật độ cao và thông khí kém, hàm lượng cacbonic tăng cao có thể vượt quá tiêu chuẩn và trở nên rất có hại đối với cơ thể vật nuôi.

b) H2S là loại khí độc tiềm tàng trong các chuồng chăn nuôi gia cầm. Nó được sinh ra do vi sinh vật yếm khí phân huỷ protein và các vật chất hữu cơ co chứa Sunfua khác. Khí thải H2S sinh ra được giữ lại trong chất lỏng của nơi lưu giữ phân. Khí H2S có mùi rất khó chịu và gây độc thậm chí ở nồng độ thấp. Súc vật bị trúng độc H2S chủ yếu do bộ máy hô hấp hít vào, H2S tiếp xúc với niêm mạc ẩm ướt, hoá hợp với chất kiềm trong cơ thể sinh ra Na2S. Niêm mạc hấp thu Na2S vào máu, Na2S bị thuỷ phân giải phóng ra H2S sẽ kích thích hệ thống thần kinh, làm tê liệt trung khu hô hấp và vận mạch. Ở nồng độ cao H2S gây viêm phổi cấp tính kèm theo thuỷ thũng. Không khí chứa trên 1mg/l H2S sẽ làm cho con vật bị chết ở trạng thái đột ngột, liệt trung khu hô hấp và vận mạch

c) NH3 là một chất khí không màu, có mùi khó chịu. Hàm lượng amoniac trong các cơ sở chăn nuôi phụ thuộc vào số lượng chất thải, chất hữu cơ tích tụ lại trong các lớp độn chuồng, tức là phụ thuộc vào mật độ nuôi gia súc, gà, độ ẩm, nhiệt độ của không khí và của lớp độn chuồng, nguyên liệu và độ xốp của lớp độn chuồng.

d) CH4 Chất khí này được thải ra theo phân do vi sinh vật phân giải nguồn dinh dưỡng gồm các chất xơ và bột đường trong quán trình tiêu hoá. Loại khí này không độc nhưng nhưng nó cũng góp phần làm ảnh hưởng tới vật nuôi do chiếm chỗ trong không khí làm giảm lượng oxy.

2. Nước thải

2.1) Nguồn phát sinh và lượng nước thải chăn nuôi

Nước thải phát sinh từ trang trại chăn nuôi do làm vệ sinh chuồng trại, máng ăn, máng uống, nước tắm rửa cho gia súc hàng ngày, nước tiểu do gia súc bài tiết ra môi trường.

Trong nước thải chăn nuôi lợn thường chứa hàm lượng N và P rất cao. Hàm lượng N-tổng trong nước thải chăn nuôi 571 – 1026 mg/l, Photpho từ 39 – 94 mg/l.

Lượng nước sử dụng để vệ sinh chuồng gà cũng không nhiều, sau mỗi đợt chăn nuôi, người ta thường rửa chuồng trại 1 đến 2 lần. Lượng nước sử dụng tuỳ thuộc vào qui mô chuồng trại và mức độ tẩy rửa của người chăn nuôi. Theo các nghiên cứu trước đây, 1 chuồng trại gà kích thước 10 m x 20 m sử dụng từ 4 đến 8 m³ nước mỗi lần tẩy, rửa chuồng.

2.2) Tính chất và tác động ô nhiễm nước thải chăn nuôi

Nước thải chăn nuôi có độ ô nhiễm rất cao với hàm lượng lớn các chất hữu cơ. Đặc biệt có chứa một lượng lớn các vi sinh vật gây bệnh: Coliform, Feacal Coliform, vi khuẩn tả (vibro), vi khuẩn thương hàn (Salmonella), vi khuẩn lị (Shigella). Đây chính là nguồn gây bệnh đặc biệt nguy hiểm đến sức khoẻ cộng đồng.

Nước thải từ các cơ sở chăn nuôi có đặc trưng là chứa nhiều chất hữu cơ dễ phân huỷ, nhiều chất rắn lơ lửng và đặc biệt là có nhiều các vi sinh vật, trong đó có cả những vi sinh vật gây bệnh. Thành phần nước thải chăn nuôi biến động rất lớn phụ thuộc vào quy mô chăn nuôi, phương pháp vệ sinh, kiểu chuồng trại và chất lượng nước vệ sinh chuồng trại. Trong nước thải, nước chiếm 75 – 95%, phần còn lại là các

chất hữu cơ, vô cơ và mầm bệnh.

2.3) Các chất hữu cơ dễ bị phân huỷ sinh học

Các chất hữu cơ dễ bị phân huỷ sinh học bao gồm các chất như: Cacbonhydrat, protein, chất béo.... Chất hữu cơ tiêu thụ ôxy rất mạnh, gây hiện tượng giảm ôxy trong nguồn tiếp nhận dẫn đến suy thoái và giảm chất lượng nguồn nước.

2.4) Các chất rắn tổng số

Các chất rắn tổng số bao gồm chất rắn lơ lửng và chất rắn hoà tan, chất rắn bay hơi và chất rắn không bay hơi do các chất keo protein, hydratcacbon, chất béo có trong nước thải hoặc được tạo ra khi gặp điều kiện như: pH, nhiệt độ, độ cứng thích hợp. Lượng chất rắn lơ lửng cao trong nước gây cản trở quá trính xử lý chất thải.

Chất rắn lơ lửng trong nước thải chăn nuôi chủ yếu là cặn phân vật nuôi trong quá trình vệ sinh chuồng trại, trong phân có Nitrogen, phốt phát và nhiều vi sinh vật.

2.5) Các chất hữu cơ bền vững

Các chất hữu cơ bền vững bao gồm các hợp chất Hydrocacbon, vòng thơm, hợp chất đa vòng, hợp chất có chứa Clo hữu cơ trong các loại hoá chẩt tiêu độc khử trùng như DDT, Lindan.....các chất hoá học này có khả năng tồn lưu trong tự nhiên lâu dài và tích lũy trong cơ thể các loại sinh vật.

2.6) Các chất vô cơ

Các chất vô cơ bao gồm các chất như Amonia, ion PO₄³⁺, K⁺, SO₄^2- . Kali trong phân là chất lỏng tồn tại như một loại muối hoà tan, phần lớn là từ nước tiểu gia súc bài tiểt ra khoảng 90%. Kali trong thức ăn cũng được gia súc bài tiết ra ngoài. Ion SO₄² được tạo ra do sự phân huỷ các hợp chất chứa lưu huỳnh trong điều kiện hiếu khí hoặc yếm khí.

(CH₃)₂S + 2H₂ → 2CH₄ + H₂ ( yếm khí)

CH₃SH + O₂ +H₂O → CH₄ + H₂SO₄ (CH₃)2S + O₂ +H₂O → CH₄ + H₂SO₄ (hiếu khí)

Clorua là chất vô cơ có nhiều trong nước thải, nồng độ Clorua vượt quá mức 350mg/l sẽ gây ô nhiễm đất, nước ngầm và nước bề mặt...

2.7) Vi sinh vật

Trong nước thải có chứa một nhóm khá rộng các vi sinh vật có lợi và có hại, trong đó có nhiều loại trứng ký sinh trùng, vi trùng và virus gây bệnh như: E.coli, Salmonella, Shigella, Proteus, Arizona...

Bình thường, các vi sinh vật này sống cộng sinh với nhau trong đường tiêu hoá nên có sự cân bằng sinh thái. Khi xuất hiện tình trạng bệnh lý thì sự cân bằng đó bị phá vỡ, chẳng hạn như gia súc bị ỉa chảy thì số lượng vi khuẩn gây bệnh sẽ nhiều hơn và lấn áp nhóm vi khuẩn có lợi.Trong những trường hợp vật nuôi mắc các bệnh truyền nhiễm khác thì sự đào thải vi trùng gây bệnh trong chất thải trở nên nguy hiểm cho môi trường và cho các vật nuôi khác.

3. Chất thải rắn

Chất thải rắn từ hoạt động chăn nuôi bao gồm phân, rác, chất độn chuồng, thức ăn dư thừa, xác gia súc chết hàng ngày, chất thải rắn vô cơ (Kim tiêm, chai lọ, bao bì đựng thuốc, bao bì đựng thức ăn).

Tỷ lệ các chất hữu cơ, vô cơ, vi sinh vật trong chất thải phụ thuộc vào khẩu phần ăn, giống, loài gia súc và cách dọn vệ sinh.

Các thành phần trong chất thải rắn khác nhau và tỷ lệ các thành phần này cũng khác nhau tuỳ từng tuổi lợn, gà.

Thông thường trong chất thải rắn chứa: nước 56 - 83%, chất hữu cơ 1 - 26%, nitơ 0,32 - 1,6%, P 0,25 - 1,4%, K 0,15 - 0,95% và nhiều loại vi khuẩn, virus, trứng giun sán gây bệnh cho người và động vật.

Dựa trên số liệu thống kế chăn nuôi ngày 01/10/2011 của Tổng cục Thống kê và định mức kỹ thuật quản lý chất thải vật nuôi của Chương trình khí sinh học cho ngành chăn nuôi (SNV), số lượng chất thải rắn và lỏng từ gia súc, gia cầm được trình bày ở Bảng 1 (trang bên).

Bảng 1. Ước tính lượng phân và nước tiểu vật nuôi bài xuất hàng ngày và hàng năm ở Việt Nam năm 2016

TT	Loại vật nuôi	Số lượng (con)	*Phân trung bình (kg/con/ngày*	Tổng lượng phân (Tr.tấn/năm)	*Nước tiểu trung bình (kg/con/ngày*	Tổng lượng nước tiểu (Tr. tấn/năm)
1	Lợn	29.075.315	2,5	24,42	3	29,30
2	Gia cầm	361.721	0,2	23,92
3	Bò	5.496.557	10	19,11	8	15,28
4	Trâu	2.519.411	15	13,75	10	9,17
5	Dê cừu	2.147.136	1,5	0,91	0,8	0,49
6	Ngựa	54.117	4	0,10	5	0,12
7	Hươu nai	55.782	2,5	0,06	3	0,07
	Tổng			82,27		54,44

Nguồn: Định mức kỹ thuật của Dự án Khí sinh học SNV và GSO

Bảng 2: Ước tính khối lượng chất thải rắn vật nuôi 2011-2016

Vật nuôi	Phân con/ngày (kg)	Lượng chất thải hàng năm (triệu tấn/năm)
Vật nuôi	Phân con/ngày (kg)	2011	2012	2013	2014	2015	2016
Lợn	2,5	24,69	24,18	23,96	19,54	25,32	26,53
Gia cầm	0,2	23,55	22,52	22,98	23,92	24,96	26,41
Bò	10	19,84	18,96	18,82	19,11	19,59	20,06
Trâu	15	14,85	14,39	14,01	13,75	13,82	13,79
Dê, cừu	1,5	0,66	0,73	0,74	0,91	1,03	1,18
Ngựa	4	0,13	0,12	0,12	0,10	0,09	0,08
Hươu, nai	2,5	0,05	0,05	0,06	0,06	0,06	0,05
Tổng cộng		83,77	80,95	80,69	77,386	84,88	88,10

Nguồn: Định mức kỹ thuật của Dự án Khí sinh học SNV và GSO

Như vậy, hàng năm đàn gia súc, gia cầm ở nước ta bài xuất ra khoảng 79 triệu tấn phân và 56 triệu tấn nước tiểu. Đồng thời chăn nuôi còn thải ra hàng năm ước khoảng vài trăm triệu tấn khí, chủ yếu gồm: CO2, NH3, CH4, H2S…thuộc nhóm khí gây hiệu ứng nhà kính từ các hoạt động từ hoạt động hô hấp và tiêu hóa của vật nuôi, ủ phân, chế biến thức ăn chăn nuôi

III. CÔNG NGHỆ XỬ LÝ CHẤT THẢI TỪ CHĂN NUÔI

1. Sự cần thiết phải xử lý chất thải từ chăn nuôi

Phần I và II, chúng ta đã tìm hiểu hiện trạng xử lý môi trường chăn nuôi và hệ thống quản lý về môi trường chăn nuôi ở nước hiện còn nhiều vấn đề tồn tại. Chăn nuôi là nguồn gốc phát sinh ô nhiễm môi trường chiếm 18%/22% trong nông nghiệp cho thấy chăn nuôi là nguồn phát sinh ô nhiễm chính trong nông nghiệp. Hậu quả của ô nhiễm môi trường từ chăn nuôi nêu ở phần trên cho thấy từng cơ sở chăn nuôi cần phải lựa chọn được một công nghệ xử lý chất thải chăn nuôi phù hợp để bảo vệ môi trường.

2. Công nghệ xử lý chất thải chăn nuôi

2.1. Xử lý chất thải rắn

Chất thải rắn trong chăn nuôi thường gồm phân, chất độn, lông, chất hữu cơ tại các lò mổ... và thường được xử lý bởi các phương pháp sau (kết hợp cả men, vi sinh vật). Đối với chất thải rắn từ chăn nuôi thì phương pháp ủ phân và công nghệ khí sinh học là 2 phương pháp phổ biến nhất hiện này ở Việt Nam.

2.1.1. Ủ phân

Ủ phân vật nuôi không phải là một công nghệ mới trong xử lý chất thải và đã được nông dân áp dụng từ lâu đời. Đây là một phương pháp được áp dụng rộng rãi và có tính bền vững cao trong thực hành nông nghiệp nhằm chuyển hoá chất hữu cơ thành chất vô cơ mà cây trồng có thể hấp thụ được.

Ủ phân (compost) là một quá trình chuyển đổi các chất thải hữu cơ như phân vật nuôi thành phân bón, phục hồi độ phì nhiêu của đất trồng.

a) Ủ nóng:

- Cách làm: Khi lấy phân ra khỏi chuồng để ủ, phân được xếp thành từng lớp ở nơi có nền không thấm nước, nhưng không được nén. Sau đó tưới nước phân lên, giữ độ ẩm trong đống phân 60-70%. Có thể trộn thêm 1% với bột (tính theo khối lượng) trong trường hợp phân có nhiều chất độn. Trộn thêm 1-2% supe lân để giữ đạm. Sau đó trát bùn bao phủ bên ngoài đống phân. Hàng ngày tưới nước phân lên đống phân.

- Quy trình sinh học: Sau 4-6 ngày, nhiệt độ trong đống phân có thể lên đến 60oC. Các loài vi sinh vật phân giải chất hữu cơ phát triển nhanh và mạnh. Các loài vi sinh vật háo khí chiếm ưu thế. Do tập đoàn vi sinh vật hoạt động mạnh cho nên nhiệt độ trong đống phân tăng nhanh và đạt mức cao. Để đảm bảo cho các loài vi sinh vật háo khí hoạt động tốt cần giữ cho đống phân tơi, xốp, thoáng.

- Ý nghĩa: Phương pháp ủ nóng có tác dụng tốt trong việc tiêu diệt các hạt cỏ dại, loại trừ các mầm mống sâu bệnh. Thời gian ủ tương đối ngắn. Chỉ 30-40 ngày là ủ xong, phân ủ có thể đem sử dụng. Tuy vậy, phương pháp này có nhược điểm là để mất nhiều đạm.

b) Ủ lạnh:

- Cách làm: Phân được lấy ra khỏi chuồng, xếp thành lớp và nén chặt. Trên mỗi lớp phân chuống rắc 2% phân lân. Sau đó ủ đất bột hoặc đất bùn khô đập nhỏ, rồi nén chặt. Thường đống phân được xếp với chiều rộng 2-3 m, chiều dài tuỳ thuộc vào chiều dài nền đất. Các lớp phân được xếp lần lượt cho đến độ cao 1.5- 2.0 m. Sau đó trát bùn phủ bên ngoài.

- Quá trình sinh học: Do bị nén chặt cho nên bên trong đống phân thiếu oxy, môi trưởng trở lên yếm khí, khí cacbonic trong đống phân tăng. Vi sinh vật hoạt động chậm, bởi vậy nhiệt độ trong đống phân không tăng cao và chỉ ở mức 30- 350C. Đạm trong đống phân chủ yếu ở dạng amôn cacbonát, là dạng khó phân huỷ thành amôniắc, nên lượng đạm bị mất giảm đi nhiều.

- Ý nghĩa: Theo phương pháp này, thời gian ủ phân phải kéo dài 5-6 tháng phân ủ mới dùng được. Nhưng phân có chất lượng tốt hơn ủ nóng.

c) Ủ hỗn hợp:

- Cách làm: Phân chuồng lấy ra xếp thành lớp không nén chặt ngay. Để như vậy cho vi sinh vật hoạt động mạng trong 5-6 ngày. Khi nhiệt độ đạt 50- 600C tiến hành nén chặt để chuyển đống phân sang trạng thái yếm khí. Sau khi nén chặt lại xếp lớp phân chuồng khác lên, không nén chặt. Để 5-6 ngày cho vi sinh vật hoạt động. Khi đạt đến nhiệt độ 50-600C lại nén chặt. Cứ như vậy cho đến khi đạt được độ cao cần thiết thì trát bùn phủ chung quanh đống phân. Quá trình chuyển hoá trong đống phân diễn ra như sau: ủ nóng cho phân bắt đầu ngấu, sau đó chuyển sang ủ nguội bằng cách nén chặt lớp phân để giữ cho đạm không bị mất.

- Để thúc đẩy cho phân chóng ngấu ở giai đoạn ủ nóng, người ta dùng một số phân khác làm men như phân bắc, phân tằm, phân gà, vịt… Phân men được cho thêm vào lớp phân khi chưa bị nén chặt.

- Ủ phân theo cách này có thể rút ngắn được thời gian so với cách ủ nguội, nhưng phải có thời gian dài hơn cách ủ nóng.

- Tuỳ theo thời gian có nhu cầu sử dụng phân mà áp dụng phương pháp ủ phân thích hợp để vừa đảm bảo có phân dùng đúng lúc vừa đảm bảo được chất lượng phân.

d) Công trình khí sinh học: là quá trình phân hủy yếm khí diễn ra trong các ngăn kín do con người tạo ra bằng các vật liệu và phương pháp khác nhau như xây bằng gạch và xi măng; composite, túi ny lông…

Theo các khảo sát từ các tỉnh, chất thải rắn chăn nuôi chủ yếu được xử lý phổ biến bằng cách ủ nóng và hầm Biogas.

Sau khi quá trình ủ từ 45-50 ngày, phân được đem sử dụng hoặc được buôn bán có thể trực tiếp hoặc qua các chợ.

Theo điều tra sơ bộ thì xử lý môi trường chăn nuôi được thực hiện như sau:

- Khoảng 40%-70% được ủ (thường chỉ là ủ nóng), đóng gói bán làm phân bón tùy từng vùng.

- Khoảng 30%-60% (tùy vùng) chất thải rắn còn lại thường được xả trực tiếp ra ao nuôi cá, ra môi trường (kênh, rạch, mương, đất, ...) hoặc ủ cùng nước thải trong hầm Biogas.

- Hầu hết các cơ sở chăn nuôi không có nhà xử lý phân hoàn chỉnh, đạt TCVN 3775-83.

- Các chất thải rắn khác ngoài phân (một số dụng cụ chăn nuôi, vật tư thú y, ...) hầu như chưa có phương pháp xử lý thích hợp.

Trong quá trình ủ phân, người chăn nuôi có thể xử dụng các loại phụ gia để đẩy nhanh tốc độ và hiêu quả của quá trình ủ phân nhờ các chế phẩm sinh học như Openamix-LSC, E.M (Effective Microorganisms),

2.2. Xử lý chất thải lỏng

Chất thải lỏng gồm nước tiểu, nước rửa chuồng, tắm rửa gia súc, vệ sinh lò mổ, các dụng cụ…Các phương pháp xử lý chất thải lỏng cơ bản trong chăn nuôi gồm:

a) Hồ sinh học (hồ tạo oxyhóa): Gồm các loại hồ ổn định chất thải hiếu khí, hồ ổn định chất thải kỵ khí và hồ ổn định chất thải tùy nghi.

b) Sử dụng cánh đồng lọc, cánh đồng tưới (là những khu đất chia ô nhỏ bằng phẳng được quy hoạch để xử lý nước thải).

c) Sử dụng các sinh vật thủy sinh: gồm các nhóm nổi (bèo tấm, lục bình,...); nhóm nửa chìm nửa nổi (sậy, lau, thủy trúc,...); nhóm chìm (rong xương cá, rong đuôi chó, ...).

d) Hầm khí sinh học Biogas.

Theo khảo sát sơ bộ trong thực tế, nước thải lỏng trong chăn nuôi thường được xử lý như sau:

- Khoảng 30% qua hầm Biogas;

- 30% bằng hồ sinh học;

- 40% dùng trực tiếp để tưới hoa màu, nuôi cá hoặc đổ thẳng vào các hệ thống thoát nước chung của cộng đồng.

2.3. Chất thải khí:

Chăn nuôi phát thải nhiều loại khí thải (CO2, NH3, CH4, H2S,...) thuộc các loại khí gây hiệu ứng nhà kính chính) do hoạt động hô hấp, tiêu hóa của vật nuôi, do ủ phân, chế biến thức ăn,...ước khoảng vài trăm triệu tấn/năm.

Hiện tại, việc xử lý các khí thải từ hoạt động chăn nuôi ở Việt Nam vẫn chưa được quan tâm nhưng những tác động của nó cần phải có chính sách đầu tư xử lý phù hợp .

2.4. Công nghệ sinh thái trong xử lý môi trường chăn nuôi

a) Đệm lót sinh thái

a1) Đệm lót sinh thái là gì?

- Sử dụng các nguồn chất xơ, mùn cưa làm nguyên liệu;

- Chuẩn bị độn lót chuồng nuôi lợn sau khi được lên men thay cho nền bê-tông truyền thống;

- Các loại VSV bắt đầu sinh sôi và phát triển trong mùn cưa;

- VSV phân giải toàn bộ các chất thải từ phân và nước tiểu;

- Không có chất thải; a2) Ý nghĩa:

- Không gây ô nhiễm môi trường;

- Tiết kiệm nguyên vật liệu;

- Sử dụng tài nguyên và kỹ thuật rẻ tiền;

- Không lạm dụng thuốc kháng sinh. a3) Áp dụng công nghệ vi sinh

- Lên men độn lót sinh thái;

- Làm độn lót chuồng trong các trại chăn nuôi;

- Lên men phân sinh học;

- Sử dụng toàn bộ phân của gia súc chế biến thành phân bón sinh học. a4) Hiệu quả

- Tiết kiệm được 80% nước sử dụng;

- Tiết kiệm 60% sức lao động;

- Tiết kiệm 10% thức ăn;

- Môi trường trong lành, vật nuôi ít bị;

- Bệnh tật, chi phí thuốc thú y thấp;

- Con vật sống thoải mái, được vận động tự do, chất lượng thịt cao;

- Thu nhập của người chăn nuôi cao./.

2.5. Công nghệ mới trong xử lý môi trường

Ngày nay với sự phát triển nhanh chóng của các công nghệ đặc biệt là công nghệ vật liệu mới, công nghệ sinh học trong đó có công nghệ vi sinh và công nghệ thông tin đã, đang và sẽ tạo ra những làm sóng công nghệ ứng dụng trong chăn nuôi nói chung và trong xử lý môi trường nói riêng. Xin giới thiệu một số công nghệ mới chính sau đây:

2.5.1. Hệ thống tách chất thải rắn và nước thải

Xử lý chất thải chăn nuôi là một hoạt động quan trọng trong các quy trình chăn nuôi an toàn nhằm bảo vệ môi trường, góp phần giảm thiểu rủi ro về lây nhiễm các mầm bệnh và kiểm soát tốt hơn về an toàn thực phẩm sản phẩm chăn nuôi.

Hiện nay, trên thị trường Việt Nam đã xuất hiện một số loại máy ép phân gia súc có công suất, tính năng kỹ thuật và nguồn gốc khác nhau. Chức năng chủ yếu của các máy này là tách chất thải rắn từ hỗn hợp chất thải chăn nuôi, đặc biệt là chất thải chăn nuôi lợn. Nhờ quá trình trình tách này, việc xử lý riêng biệt chất thải rắn và chất thải lỏng sẽ hiệu quả và nhanh chóng hơn.

Để tìm hiểu vấn đề trên chúng tôi đến thăm trại chăn nuôi lợn của Công ty CP tại thôn Quyết, xã Tuy Lai, huyện Mỹ Đức Hà Nội tìm hiểu tại thực địa. Trang trại CP nằm trong khuôn viên diện tích 5 ha với tổng đàn lợn đang nuôi là

1.000 lợn thịt. Số lợn này thải ra lượng phân thải hàng ngày là khoảng 1,5 tấn chất thải rắn và 20m3 chất thải lỏng. Công ty đã sử dụng hệ thống xử lý chất thải bằng công trình bể Biogas làm bằng HDPE có tổng thể tích là 1.550 m3.Tuy nhiên, sau một thời gian hoạt việc xử lý chất thải gặp nhiều khó khăn do nước thải ra sau công trình khí sinh họcchưa đạt tiêu chuẩn theo quy định và tốn nhiều chi phí cho việc xử lý bã thải, nước thải.

Nhờ đầu tư và vận hành máy ép phần mà trang trại này đã giải quyết cơ bản vấn đề chất thải chăn nuôi. Ưu điểm máy ép phân giúp chống quá tải bể biogas, giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước xả, tận thu nguồn phân bón để làm phần bón hữu cơ hoặc phân vi sinh cho cây trồng và tạo ra khí gas (CH4) để sử dụng trong trang trại cho chạy máy phát điện, đun, thắp sáng hoặc để úm lợn. Hiện nay, do nhu cầu cao của xã hội đối với rau an toàn, rau hữu cơ nên các sản phẩm phân hữu cơ và phân vi sinh có nguyên liệu chủ yếu từ chất thải rắn trong chăn nuôi lợn đã qua xử lý ngày càng được nhiều người mua về sử dụng.

Trên thị trường có một số công ty bán máy ép phân như Công ty TNHH tư vấn công nghệ Âu Lạc, Công Ty TNHH Công Nghệ Kim Phát …Các máy này được sản xuất ở trong nước và nhập khẩu về. Trang trại lợn của Công ty CP đã chọn máy ép phân do doanh nghiệp Hòa Ninh huyện Phúc Thọ. Nguyên tắc các máy ép phân đều sử dụng nén bằng trục vít với công suất ép phân 4m3/h và máy có chế độ điều chỉnh ẩm độ bã thải theo mùa và mục đích sử dụng (trung bình ẩm độ bã thải sau ép 55-65% ) làm giảm mùi hôi và sử dụng bã làm phân vi sinh bón cho cây trồng. Nước thải sau khi qua máy tách được thu gom đưa vào công trình Biogas. Nước thải sau Biogas được thu gom vào bể để pha loãng và tưới cho cây trồng trong khu vực trại

Để thực hiện quy trình ép phân thì toàn bộ chất thải rắn, nước dùng cho chăn nuôi được vận chuyển bằng hệ thống thoát nước kín từ chuồng nuôi ra bể chứa chung. Bể chứa chất thải chủ yếu là chất rắn được thu gom vào bể thấp nhất trong hệ thống bể chứa chung và có hệ thống ống (ứng dụng bình thông nhau để loại nước thải dư sang công trình Biogas). Chất thải rắn sẽ được gom lại trong bể đến khi tỷ lệ chất thải rắn/lỏng tương ứng ½ hoặc tùy theo khối lượng bể thu gom (hình ảnh minh họa), công suất của máy ép sẽ tiến hành ép phân theo đợt. Theo khuyến cáo của nhiều công ty bán máy ép phân có công suất lớn cho các trang trại chăn nuôi lợn, bò công nghiệp sẽ cung cấp thêm máy khuấy chìm, máy hút phân đặt chìm và máy hút phân trục đứng để cho các chủ trang trại áp dụng nhằm cơ giới hóa hoàn toàn quá trình thu gom chất thải cho máy ép hoạt động hiệu quả hơn.

Giá các loại máy ép phân trên thị thị trường hiện nay biến động lớn tùy theo công suất và nguồn gốc xuất xứ. Loại máy ép có công suất 4m3/h có giá từ 200 đến 500 triệu đồng/máy tùy nguồn gốc. Máy ép phân là tiến bộ mới góp phần xử lý hiệu quả hơn tạo môi trường chăn nuôi của trang trại đáp ứng nhu cầu sử dụng hiệu quả nguồn chất thải chăn nuôi phục vụ trồng trọt các sản phẩm xanh, hữu cơ và tăng thêm thu nhập phụ cho chủ trại.

Các trang trại chăn nuôi khi mua máy ép phân phải tính toán kỹ đến lượng chất thải rắn thải ra hàng ngày của trang trại, công suất máy, thời gian bảo hành của công ty cung cấp máy và các chi phí cho giá thành chăn nuôi để lựa chọn các máy ép phân có tính năng kỹ thuật phù hợp với điều kiện của trang trại./.

2.5.2. Công nghệ vi sinh

a) Sản phẩm vi sinh sử dụng trong đệm lót sinh học

- Ở nước ngoài:

Ứng dụng vi sinh vật ở dạng đơn chủng hay đa chủng vào mục đích chăn nuôi nói chung và xử lý môi trường nói riêng đã được các nước có nền công nghệ vi sinh áp dụng từ lâu và phổ biến dưới các dạng sản phẩm vi sinh khác nhau. Các loại này được áp dụng cho từng công đoạn chăn nuôi cũng như áp dụng cho toàn bộ quá trình chăn nuôi tùy thuộc vào đặc tính của các chủng vi sinh vật cũng như mục đích sử dụng.

Một trong số những chế phẩm vi sinh vật tổng hợp đã được nhiều người biết đến là chế phẩm EM (Effective Microorganisms) do giáo sư Teruo Higa – Trường Đại học Tổng hợp Ryukius, Okinawa, Nhật Bản nghiên cứu và ứng dụng thành công vào sản xuất nông nghiệp vào đầu những năm 1980. Chế phẩm này gồm tới trên 87 chủng vi sinh vật hiếu khí và kỵ khí thuộc các nhóm: vi khuẩn quang hợp, vi khuẩn lác tíc, nấm men, nấm mốc, xạ khuẩn được phân lập, chọn lọc từ 2.000 chủng được sử dụng phổ biến trong công nghiệp thức phẩm và công nghệ lên men. Chế phẩm này đã được thương mại hóa toàn cầu, đang được phân phối ở Việt Nam và được người chăn nuôi tin dùng.

Hiện nay, phương pháp chăn nuôi lợn trên đệm lót lên men đã được áp dụng ở Nhật Bản, Trung Quốc, Hồng Kông, Hoa Kỳ, Anh, Thái Lan, Hàn Quốc…Ở các nước này việc ứng dụng hệ vi sinh vật được chọn tạo hoặc sản phẩm tách chiết từ chúng vào chăn nuôi cũng như xử lý chất thải đã mở ra tiềm năng rất lớn cho chăn nuôi hữu cơ, chăn nuôi sinh thái và đảm bảo quyền động vật trong những năm tới.

- Ở trong nước

Ứng dụng các chế phẩm sinh học trong chăn nuôi:

+ Chăn nuôi lợn ở Việt Nam là một trong những ngành hàng có ứng dụng các công nghệ tiên tiến trong chăn nuôi như thức ăn, giống, thú y, chăm sóc nuôi dưỡng và xử lý môi trường. Trong các công nghệ áp dụng cho chăn nuôi lợn thì công nghệ vi sinh là lĩnh vực phát triển nhanh và có tính ứng dụng cao. Trên cơ sở chế phẩm EM của Nhật Bản do giáo sư Teruo Hagi, Tiến sĩ Lê Khắc Quảng, Giám đốc Trung tâm Phát triển công nghệ Việt - Nhật trực tiếp chuyển giao công nghệ này vào Việt Nam.

+ Trên cơ sở nghiên cứu gốc, các nghiên cứu mới, bổ sung sau này đã được thương mại hóa thành các sản phẩm EM chứa nhiều chủng loại vi sinh vật được chọn tạo đã có mặt trên thị trường gồm cả sản phẩm nhập khẩu và sản xuất nội địa như EM, BIO.EMS, S.EM01, EMIC, EMUNIV, EMC, VEM, EMINA, BIOMIX1, BIOMIX2, MAX.250, ACTIVE CLEANER, BALASA N01,…

+ Các chế phẩm trên có hiệu quả khác nhau nhưng đều có một hoặc nhiều tác động lên chăn nuôi lợn: Giảm thiểu mùi hôi từ chất thải và hô hấp ở lợn; Tăng cường phân hủy phân, nước tiểu thành phân vi sinh hữu cơ; Tăng cường quá trình tiêu hóa và hấp phụ dinh dưỡng từ thức ăn; Góp phần tăng sức đề kháng đối với bệnh dịch ở lợn; Giảm lao động và chi phí nước, điện, thức ăn; Góp phần tăng hiệu quả chăn nuôi; Góp phần gia tăng quyền vật nuôi; Bảo vệ môi trường.

Các chế phẩm vi sinh sử dụng làm đệm lót trong chăn nuôi: Trong các chế phẩm nêu trên có mặt trên thị trường Việt Nam và được người chăn nuôi sử dụng thì 2 chế phẩm sau đây được áp dụng nhiều vào làm đệm lót trong chăn nuôi: ACTIVE CLEANER là chế phẩm của Công ty Future Biotech – Đài Loan và BALASA N01 là chế phẩm do cơ sở Minh Tuấn sản xuất.

Chế phẩm BALASA N01 đã được Cục Chăn nuôi, Bộ NN-PTNT công nhận là tiến bộ kỹ thuật số 263/QĐ-CN-MTCN ngày 09/10/2013 về việc công nhận tiến bộ kỹ thật, công nghệ mới đối với “Chế phẩm sinh học BALASA N01” và “Quy trình sử dụng chế phẩm BALASA N01 để làm đệm lót sinh học nuôi lợn và gà”. Hiện nay sản phẩm này được áp dụng rất phổ biến trong chăn nuôi gà. Sử dụng đệm lót trong chăn nuôi lợn còn một số hạn chế nhất định đang được các nhà khoa học nghiên cứu để cải tiến và hoàn thiện hơn trong thời gian tới.

b) Sản phẩm vi sinh sử dụng bổ sung vào thức ăn, nước uống và hỗ trợ xử lý môi trường

Hiện nay trên thị trường có nhiều sản phẩm vi sinh ở dạng bột hoặc dạng nước để đưa vào thức ăn, nước uống hoặc để ử lên men thức ăn giúp tăng hiệu quả quá trình hấp thu dĩnh dưỡng ở vật nuôi, làm giảm mùi hôi và thức đẩy xử lý môi trường đối với chất thải chăn nuôi. Hiện có các sản phẩm nhập ngoại cũng như sản xuất trong nước, xin giới thiệu một số sản phẩm sau:

Bảng 1. Một số sản phẩm tách chiết từ vi sinh vật bổ sung vào TĂCN

TT	Tên chế phẩm	Bản chất chế phẩm	Tác dụng	Xuất xứ
1	Deodorase	Chất tách từ thảo mộc	Giảm khả năng sinh NH₃	Thái Lan, Đức

2	DK sarsapomin 30	Chất chiết từ thảo mộc	Giảm khả năng sinh NH₃	Hoa Kỳ
3	EM	Tổng hợp nhiều loại vi sinh vật	Tăng hấp thu thức ăn giảm bài tiết chất dinh dưỡng qua phân	Nhật Bản
4	EMC	Thảo mộc, khoáng chất thiên nhiên	Giảm khả năng sinh NH₃, S0₂, giải độc trong đường tiêu hoá	Việt Nam
5	Kemzym	Emzym tiêu hoá	Tăng hấp thu thức ăn, giảm bài tiết chất dinh dưỡng qua phân	Thái Lan, Đức
6	Pyrogreen	Hoá sinh thiên nhiên	Giảm khả năng sinh NH₃	Hàn Quốc
7	Yeasac	Tế bào men sacharomyces	Tăng tiêu hoá, hấp thu thức ăn	Thái Lan, Đức
8	Lavedae	Hoá chất	Diệt dòi phân	Thái Lan, Đức
9	Men vi sinh hoạt tính	Tổng hợp nhiều loại vi sinh vật	Tăng khả năng hấp thụ thức ăn, giảm mùi hôi, tăng sức đề kháng.	Việt Nam

c) Các sản phẩm vi sinh đã được công nhận tiến bộ kỹ thuật:

Thực hiện Chỉ thị số 10/2015/CT-TTg ngày 29/5/2015 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác kiểm soát, khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường trong hoạt động sản xuất, chế biến nông sản, lâm sản, thủy sản; Quyết định số 50/2014/QĐ-TTg ngày 04/9/2014 của Thủ tướng Chính phủ về Chính sách hỗ trợ nâng cao hiệu quả chăn nuôi nông hộ giai đoạn 2015-2020; Thông tư số 09/2015/TT-BNNPTNT ngày 03/3/2015 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hướng dẫn thực hiện Điểm a, Khoản 1, Điều 6 Quyết định số 50/2014/QĐ-TTg ngày 04 tháng 9 năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ về Chính sách hỗ trợ nâng cao hiệu quả chăn nuôi nông hộ giai đoạn 2015-2020, Cục Chăn nuôi đ Cục Chăn nuôi thông báo Quý Sở Nông nghiệp và PTNT Danh mục bổ sung, cập nhật các mẫu công trình khí sinh học được Cục Chăn nuôi, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công nhận tiến bộ kỹ thuật và công nghệ mới ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Danh mục Mẫu Công trình khí sinh học chế phẩm sinh học được phép lưu hành tại Việt Nam do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành (Phụ lục I &II ở cuối).

2.3.5. Công nghệ xử dụng giun đất

Giun đất được sử dụng trong công nghệ xử lý môi trường chăn nuôi là giun đỏ (Lumbricus rubellus), giun quế (Perionyx excavatus), giun hổ (Eisenia fetida), giun hổ đỏ (E. andrei). Hai loại giun được sử dụng phổ biến ở nước ta là giun đỏ và giun quế.

Chất thải của ấu trùng ruồi đen được dùng để nuôi giun đỏ hay giun quế. Giun đỏ nuôi trên chất thải của ấu trùng ruồi đen lớn nhanh hơn 2-3 lần so với nuôi trên chất thải là phân ủ. Ấu trùng ruồi đen ăn chất thải thối rữa mà đôi khi giun đỏ không ăn, trong khi giun đỏ lại có thể ăn những nguyên liệu giầu chất xơ mà ấu trùng ruồi đen không ăn. Hai loại côn trùng này phối hợp với nhau có tác dụng phân hủy rất tốt phân và các chất thải hữu cơ khác nhau.

Trong ruột giun chứa hàng triệu vi khuẩn hiếu khí có vai trò phân giải các sinh khối hữu cơ, hóa chất và cũng là tác nhân kích thích sinh học. Một quần thể giun 15 ngàn con nuôi tạo hàng tỷ vi khuẩn trong một thời gian ngắn. Chính quần thể vi khuẩn này giữ vai trò phân giải các chất hữu cơ của chất thải và chính các enzyme trong ruột giun như protease, lipase, amylase, cellulose, chitinase cũng là những tác nhân phân giải các vật liệu giầu protein và xơ trong chất thải hữu cơ.

Trong quá trình phân hủy chất thải, giun thải dịch chất từ ruột và dịch chất này có tác dụng tiêu diệt các vi khuẩn bệnh trong khối phân ủ (Sinha Rajiv K. và cs., 2010). Phân ủ từ giun cũng là nguồn phân bón tốt cho cây trồng, giá phân giun ở nước ta lên tới 500 USD/tấn.

Các kỹ thuật trong những công nghệ nêu trên đều là kỹ thuật đơn giản, dụng cụ rẻ tiền, dễ kiếm. Chất thải của con vật (phân và nước tiểu) được vi khuẩn trong lớp đệm lót sinh học xử lý một phần, phần còn lại là nguồn thức ăn của ấu trùng ruồi, chất thải của ấu trùng ruồi lại là nguồn thức ăn của giun.

Như vậy, nếu áp dụng đồng bộ cả ba công nghệ (công nghệ đệm lót sinh học, công nghệ ấu trùng ruồi đen và công nghệ giun đất) thì việc xử lý ô nhiễm chăn nuôi sẽ rất an toàn và hiệu quả.

PHỤ LỤC I

Danh mục mẫu công trình khí sinh học được Cục Chăn nuôi, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công nhận tiến bộ kỹ thuật và công nghệ mới ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

(Kèm theo Công văn số: 477 /CN-MTCN ngày 15 tháng 4 năm 2016)

STT

Tên tiến bộ kỹ thuật

Nguồn gốc, tác giả

Đơn vị thực hiện và đề xuất

Quyết định công nhận Tiến bộ kỹ thuật

Công trình Khí sinh học KT1, KT2

Nguyễn Quang Khải

Trung tâm công nghệ Khí sinh học

Ban hành theo Quyết định số 3194/QĐ-BNN- CN ngày 11/8/2015

Mẫu công trình khí sinh học cỡ nhỏ EQ1 và EQ2

Dự án VIE/020 - Bèo Lục Bình, trường ĐH Cần Thơ; Ông Nguyễn Ngọc Em và Đỗ Ngọc Quỳnh

Trường đại học Cần Thơ

Quyết định số 50/QĐ- CN-MTCN ngày 29/3/2010

Mẫu bình lọc Hydro Sunfua (H2S), ký hiệu PT22 và PT220

Dự án VIE/020 - Bèo Lục Bình, trường ĐH Cần Thơ; Ông Đào Trọng Tín và Nguyễn Hữu Phong

Trường đại học Cần Thơ

Quyết định số 50/QĐ- CN-MTCN ngày 29/3/2010

Mẫu công trình khí sinh học bằng vật liệu composite Quang Huy (bể biogas Quang Huy)

Công ty TNHH sản xuất và thương mại Quang Huy

Quyết định số 182/QĐ- CN-MTCN ngày 17/9/2010

Mẫu công trình khí sinh học bằng vật liệu composite Hưng Việt

Vũ Tuấn Nghĩa và Bùi Văn Cường

Công ty TNHH Sản xuất và Thương Mại Hưng Việt Composite

Quyết định số 07/QĐ- CN-KHTC ngày 24/01/2011

Mẫu công trình khí sinh học cỡ nhỏ bằng vật liệu composite Môi trường xanh

Ngô Duy Đông

và Phạm Quang Trung

Công ty TNHH phát triển Công nghệ KSH Môi trường xanh

Quyết định số 199/QĐ- CN-MTCN ngày 13/7/2012

Mẫu thiết bị khí sinh học cỡ nhỏ bằng vật liệu composite KT3C

Nguyễn Quang Khải và Đoàn Như Ngọc

Trung tâm công nghệ Khí sinh học và Công ty TNHH sản xuất và thương mại Thành Lộc Composite

Quyết định số 82/QĐ- CN-MTCN ngày 16/4/2013

Mẫu công trình khí sinh học quy mô nhỏ KT31

Nguyễn Quang Khải

Trung tâm Công nghệ khí sinh học

Quyết định số 436/QĐ- CN-MTCN ngày 10/11/2014

Mẫu công trình khí sinh học bằng nhựa tái sinh Môi Trường Xanh

Ngô Duy Đông

và Phạm Quang Trung

Công ty TNHH Phát triển công nghệ khí sinh học Môi Trường Xanh

Quyết định số 503/QĐ- CN-MTCN ngày 29/12/2014

Mẫu công trình khí sinh học composite Thành Đạt (mẫu TDC1; TDC2; TDC3; TDC3+)

Nguyễn Quốc Quân và Nguyễn Quốc Báu

Công ty Cổ phần Sản xuất và Thương mại Thành Đạt

Quyết định số 938/QĐ- CN-MTCN ngày 30/12/2015

Mẫu thiết bị khí sinh học bằng vật liệu composite KT3C2

Nguyễn Quang Khải và Nguyễn Bảo Chung

Trung tâm công nghệ Khí sinh học và Công ty TNHH sản xuất và thương mại Bảo Chung

Quyết định số 81/QĐ- CN-MTCN ngày 03/02/2016

Mẫu thiết bị khí sinh học bằng vật liệu composite Hoàng Gia HGV3

Hoàng Anh Tuấn

Công ty TNHH đầu tư Kinh doanh Công nghệ Hoàng Gia

Quyết định số 82/QĐ- CN-MTCN ngày 03/02/2016

PHỤ LỤC II

Danh mục chế phẩm sinh học được phép lưu hành tại Việt Nam do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành

(Kèm theo Công văn số:477 /CN-MTCN ngày 15 tháng 4 năm 2016)

STT

Tên chế phẩm sinh học

Công dụng

Nguồn gốc, tác giả

Đơn vị thực hiện và đề xuất

Quyết định công nhận Tiến bộ kỹ thuật

Quyết định lưu hành

Chế phẩm vi sinh vật hữu hiệu EMINA phục vụ xử lý môi trường chăn nuôi

Chế phẩm hiệu quả xử lý môi trường chăn nuôi giảm lượng khí độc H₂S, NH₃, giảm các vi sinh vật có hại trong không khí chuồng nuôi, giảm lượng BOD, COD trong nước thải chuồng nuôi lợn, gia cầm, bò, tăng cường khả năng chống chịu của vật nuôi

GS.TS. Nguyễn Quang Thạch

Viện Sinh học Nông nghiệp, trường đại học Nông nghiệp Hà Nội

QĐ số 174/QĐ- CN-MTCN

ngày 6/9/2010

Thông tư 37/2013/TT- BNNPTNT

ngày 02/8/2013

Dry START

Bột lót làm khô chuồng trại chăn nuôi lợn, làm giảm NH3 trong không khí chuồng nuôi lợn, hạn chế sự phát triển vi sinh vật hiếu khí.

Canada

Hợp tác xã Dịch vụ chăn nuôi Xuân Phú

Thông tư 37/2013/TT- BNNPTNT

ngày 02/8/2013

Chế phẩm sinh học BALASA N01 và Quy trình sử dụng chế phẩm sinh học BALASA N01 để làm đệm lót sinh học trong chăn nuôi lợn, gà

Làm đệm lót sinh học và xử lý chất thải trong chăn nuôi

TS. Nguyễn Khắc Tuấn

và TS. Nguyễn Thị Tuyết Lê

Cơ sở sản xuất Minh Tuấn

QĐ số 263/QĐ- CN-MTCN

ngày 9/10/2013

Quyết định số 417/QĐ-CN-

MTCN ngày 15/6/2015

Chế phẩm sinh học BIOPAD dùng xử lý môi trường trong chăn nuôi

Sản phẩm chứa tập hợp các loại vi sinh vật bản địa nguồn gốc tự nhiên, có tác dụng phân hủy chất thải của lợn và gà, làm đệm lót sinh học nhằm giảm thiểu mùi hiệu quả, góp phần bảo vệ môi trường và hệ sinh thái

Tác giả: Bùi Thế Dũng

và Trương Thị Cẩm Vân

Viện Công nghệ Hà Nội

QĐ số 688/QĐ- CN-MTCN

ngày 07/10/2015

Quyết định số 689/QĐ-CN-

MTCN ngày 07/10/2015

Nguồn: Cục Chăn nuôi

Đột phá công nghệ: Xử lý rơm rạ không cần thời gian nghỉ

Sat, 14 Jan 2023 16:31:51 GMT

'Một tấn rơm là một tấn phân bón' không còn là mơ ước của nông dân.

Chế phẩm Emuniv xử lý nhanh rơm rạ tại ruộng do Trung tâm Nông nghiệp hữu cơ (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) triển khai nghiên cứu ứng dụng đã đạt được thành công tại nhiều địa phương ở 3 miền Bắc, Trung, Nam như Hà Nội, Nam Định, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Hà Nam, Bắc Giang, Nghệ An, Quảng Trị, Long An, Đồng Tháp, An Giang…

Sản phẩm vi sinh Emuniv.

Với truyền thống canh tác lúa 3 vụ ở ĐBSCL và thời gian chuyển vụ nhanh tại miền Bắc và miền Trung, thông thường, các nhà sản xuất vi sinh khuyến cáo bà con nông dân thời gian xử lý rơm rạ tại ruộng nên từ 10 - 15 ngày trước khi gieo sạ và việc đốt rơm rạ tại đồng ruộng nông dân vẫn thường áp dụng phổ biến, gây lãng phí tài nguyên và ô nhiễm không khí ở nhiều nơi.

Vi sinh công nghệ mới của GS.TS Phạm Văn Ty (Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội) với những cải tiến trên nền tảng kết quả của đề tài nghiên cứu đặc biệt cấp quốc gia mã số EM/KHCN, 1997 - 2000 đã giúp các phụ phẩm nông nghiệp sau thu hoạch (như rơm rạ, tàn dư thực vật) có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường hoàn toàn trở nên có ích. Các tác động phù hợp từ quá trình sinh trưởng của hệ vi sinh vật đất (gồm Bacillus subtillis, Bacillus licheniformis, Bacillus megaterium, Lactobacillus acidophilus, Lactobacillus plantarum, Streptomyces murinus, Saccharomyces cereviseae) đã tạo ra nhiều hiệu quả cùng lúc, có lợi cho sinh trưởng của cây lúa.

Nông dân rải vi sinh xử lý rơm rạ sau thu hoạch ở HTX Hà Bao 1, An Phú, An Giang.

Những phụ phẩm, tàn dư trên ruộng sau thu hoạch được phân hủy nhanh khi cày vùi trong đất; bổ sung và cải thiện hệ vi sinh vật hữu hiệu trong đất. Việc rắc chế phẩm EMUNIV rồi cày vùi phụ phẩm trong bùn đất đã giúp lúa không những không bị hiện tượng ngộ độc hữu cơ gây vàng lá nghẹt rễ ở cây lúa non mà còn giúp cứng cây, đứng lá, trổ bông dài và hạt lúa chắc mập hơn. Cây lúa khỏe là một yếu tố giúp tăng cường khả năng chống chịu với điều kiện thời tiết và các đối tượng sâu bệnh hại và góp phần làm tăng năng suất, nâng cao chất lượng hạt gạo.

Các vùng đất lúa bị nhiễm phèn nặng ở Móng Cái (Quảng Ninh) hay Đồng Nai còn ghi nhận hiệu quả rất tốt trong việc giảm độ chua của đất ngay trước khi gieo cấy, các bệnh hại nhờ đó giảm trên 90%. Lượng dinh dưỡng tận thu được từ quá trình phân hủy rơm rạ (gồm các nguyên tố đa, trung và vi lượng) đã đáp ứng được 20 - 30% nhu cầu dinh dưỡng của cây lúa nên đã tạo ra những bước tiến lớn trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất lúa gạo.

Ông Huỳnh Trung Thu (HTX Hà Bao 1, huyện An Phú, An Giang) đã nhiều năm áp dụng xử lý rơm rạ trên ruộng bằng chế phẩm Emuniv cho kết quả rất tốt.

Trên thực tế, tùy vào mùa vụ, điều kiện sản xuất cũng như tập quán canh tác của từng địa phương, nông dân cần các biện pháp xử lý rơm rạ khác nhau. Đơn vị tư vấn là Trung tâm Nông nghiệp hữu cơ (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) hiện tại dựa vào công nghệ vi sinh mới EMUNIV có khả năng xử lý nhanh rơm rạ trên ruộng đã có thể hướng dẫn nông dân địa phương ứng dụng nhiều kỹ thuật xử lý khác nhau cho phù hợp và đáp ứng nhu cầu.

Nông dân hiện nay được hướng dẫn kỹ thuật đưa nước vào cày bừa kết hợp rải vi sinh để xử lý hoai mục nhanh rơm rạ sau thu hoạch, sát ngày gieo cấy hoặc thậm chí là chỉ đơn giản rải đều vi sinh xử lý rơm rạ lên mặt ruộng sau khi đã hoàn thành gieo cấy.

Giám đốc Trung tâm BVTV Khu 4, ông Nguyễn Tuấn Lộc (giữa) kiểm tra mô hình xử lý nhanh rơm rạ công nghệ mới tại Hưng Nguyên, Nghệ An.

Để minh chứng rằng thời gian nghỉ là không cần thiết cho quá trình xử lý rơm rạ trên ruộng với chế phẩm EMUNIV, có thể lấy ví dụ một số mô hình như sau:

- Mô hình tại HTX Hà Bao 1, huyện An Phú (tỉnh An Giang): Trong quá trình triển khai xử lý rơm rạ trên diện tích 5ha, từ năm 2019 đến nay, ông Huỳnh Trung Thu đã áp dụng nhiều vụ với các biện pháp xử lý trước sạ, sau sạ và giảm được đến 30% phân bón ở những vụ mùa không gom rơm đi bán (giảm từ 50kg xuống còn 30 - 35kg phân NPK/1.000m2), thuốc BVTV tiết kiệm được trên 50% do sâu bệnh giảm nhiều.

Đến nay sau 12 vụ, ông Thu đã lựa chọn áp dụng công nghệ mới với phương pháp xử lý rơm rạ sau sạ 7 ngày. Tại huyện Châu Phú của An Giang, nhiều diện tích ruộng của nông dân cũng đang được xử lý toàn bộ rơm rạ với công nghệ mới này để tiết kiệm phân bón và thuốc BVTV.

Chuẩn bị xử lý rơm rạ trên ruộng cho vụ mới tại Hà Nam.

- Mô hình lúa đặc sản do Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện Cần Đước, Long An thực hiện từ năm 2020 với 2 công thức lúa sản xuất theo nguyên tắc hữu cơ và lúa sản xuất thông thường trên diện tích 3ha cũng cho thấy: Sau khi gặt lúa xong, để lại toàn bộ rơm rạ và rải chế phẩm EMUNIV lên bề mặt, tiến hành cày bừa làm đất, gieo cấy theo quy trình; năng suất lúa là tương đương và sâu bệnh hại giảm mạnh trên 50% so với các ruộng đối chứng xung quanh. Hoặc cùng ở Long An, ruộng 7ha lúa tại xã Nhơn Hòa Lập, huyện Tân Thạnh cũng ghi nhận trong năm 2022 hiệu quả xử lý rơm rạ bằng công nghệ vi sinh mới sau sạ 7 ngày với các hiệu quả giảm phân bón, giảm sâu bệnh và tăng năng suất tương đương với xử lý trước sạ.

- Mô hình xử lý rơm rạ của Thành phố Phủ Lý (tỉnh Hà Nam) ở miền Bắc vụ mùa năm 2022 cũng đã thành công ngay từ vụ đầu tiên nhờ mạnh dạn áp dụng phương pháp mới xử lý rơm rạ sát ngày gieo sạ và thu được kết quả là 800ha lúa sinh trưởng phát triển tốt, giảm sâu bệnh trên 50% và năng suất lúa tăng trên 10%.

Hà Nam tập huấn xử lý nhanh rơm rạ trên ruộng tại 13 xã phường trước ngày gieo cấy (tháng 6 năm 2022).

Việc chế phẩm EMUNIV xử lý nhanh rơm rạ tại ruộng đã khẳng định được thành công của quy trình kỹ thuật mới ở tất cả các quy mô nhỏ, vừa và lớn ở cả ba miền Bắc, Trung, Nam; xóa được nỗi lo về việc thiếu thời gian vệ sinh đồng ruộng. 100% các mô hình không còn phải lo ngại bệnh chết lúa non do ngộ độc hữu cơ. 100% các mô hình tiết kiệm được phân bón và giảm sử dụng thuốc BVTV.

Nhờ công nghệ mới, tùy từng điều kiện cụ thể của địa phương mà nông dân có thể áp dụng biện pháp kỹ thuật phù hợp, xử lý rơm rạ trước, sau làm đất hoặc trước, sau khi gieo sạ đều đạt hiệu quả xử lý cao. Như vậy, toàn bộ rơm rạ và tàn dư trong ruộng sau thu hoạch giờ đây đã có cơ hội được tái sử dụng để tiết kiệm phân bón thay cho biện pháp đốt làm ô nhiễm môi trường và thải ra các loại khí gây hiệu ứng nhà kính. Khoảng 44 triệu tấn rơm rạ mỗi năm trên các cánh đồng lúa Việt Nam giờ đây đã có thêm cơ hội đóng góp vào tăng trưởng, phát triển ngành sản xuất lúa gạo bền vững của quốc gia.

ThS. Bùi Thị Hồng Hà - Trung tâm nông nghiệp hữu cơ

Nguồn:

https://nongnghiep.vn/dot-pha-cong-nghe-xu-ly-rom-ra-khong-can-thoi-gian-nghi-d341946.html

Đánh giá hiệu quả quy trình kỹ thuật trồng lúa theo nguyên tắc sản xuất nông nghiệp hữu cơ Việt Nam TCVN:11041 tại hợp tác xã Việt Nam

Tue, 13 Dec 2022 03:51:49 GMT

Thái Bình bước đầu trồng lúa theo nguyên tắc sản xuất nông nghiệp hữu cơ đạt kết quả tốt.

Tại xã Nam Cường, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình hợp tác xã (HTX) sản xuất, kinh doanh & dịch vụ Nam Cường là đơn vị tiên phong sử dụng phân chuồng từ đệm lót sinh học và dùng vi sinh Emuniv rắc khi làm đất xử lý tàn dư trên ruộng thay cho phân bón hóa học và thấy được hiệu quả cao. Sử dụng cá ủ vi sinh thay thế hoàn toàn phân đạm ure, tiết kiệm chi phí sản xuất, tăng giá trị sản phẩm bán ra 200% so với sản xuất thông thường. Người nông dân cảm thấy yên tâm và tràn đầy hy vọng cho tương lai phát triển lúa gạo của địa phương.

Mô hình lúa hữu cơ đầu tiên tại HTX sản xuất, kinh doanh & dịch vụ Nam Cường, vụ mùa năm 2022 đã kết thúc đầy khả quan với các thông tin cụ thể như sau: diện tích 12.960m², giống lúa TBR 225. Thu hoạch 4 tấn thóc (2,72 tấn gạo), giá bán 30.000đ/kg. Phân được sử dụng là tàn dư trên ruộng (rơm, rạ, xác sinh vật chết) xử lý bằng công nghệ vi sinh Emuniv đạt chuẩn từ đề tài nghiên cứu quốc gia EM – KHCN. Phân chuồng ủ hoai được tận dụng từ nguồn phân gà đẻ đã qua xử lý bằng công nghệ vi sinh tại trang trại gà đẻ của anh Đặng Tuấn Hưng xã Vũ Lăng, Tiền Hải, Thái Bình. Ngoài ra HTX còn tận dụng thêm nguồn phân tại chỗ như phân vịt, phân bò, phân thỏ, phân lợn để ủ sử dụng cho bón lót. Cá vụn tại huyện Tiền Hải được ủ cùng vi sinh, đường và nước sạch, để chuyển hóa sang dạng axit amin giúp cây dễ hấp thu thay cho phân hóa học ure.

Với phương pháp bảo vệ thực vật mới, HTX được chuyên gia Trung tâm nông nghiệp hữu cơ của Học viện nông nghiệp Việt Nam hướng dẫn sử dụng các chủng vi sinh vật có chức năng bảo vệ thực vật (BVTV) được Cục BVTV khuyên dùng như: metarhizium anisopliae (kiểm soát sâu hại); trichoderma viride, bacillus subtilis, streptomyces murinus, isaria javanicus (kiểm soát bệnh hại).

Anh Đỗ Đức Thiện, giám đốc HTX sản xuất, kinh doanh & dịch vụ Nam Cường cho biết: “Vùng đất sản xuất lúa vốn là vùng đất ngập mặn, canh tác lúa năm được năm mất, năng suất thu được bị phụ thuộc vào thời tiết. Nay thay đổi phương pháp trồng và chăm sóc, chân đất trồng lúa không còn chai cứng mà mềm mịn, tơi xốp, đã lại thấy xuất hiện tôm, cá, giun, dế nhiều trên ruộng. Gạo thu hoạch được khách hàng đánh giá là thơm ngon hơn nhiều so với các loại gạo cùng giống thơm TBR 225 trên thị trường. Sản xuất nông nghiệp hữu cơ tuy tốn công làm cỏ (15 công/ha/lần x 2 lần/vụ), tốn thêm công bắt ốc bươu vàng trước khi cấy (10 công/ha) nhưng với những biện pháp sản xuất tập trung và chuyên nghiệp hiệu quả kinh tế vẫn đảm bảo cho HTX phát triển và nhân rộng mô hình. Dự kiến năm 2023 HTX sẽ tăng diện tích sản xuất lúa sạch lên gấp 5 lần, cung cấp gạo sạch cho nhu cầu của địa phương với tổng sản lượng dự kiến 30 tấn/năm, HTX cũng có kế hoạch tuần hoàn lượng chất thải chăn nuôi của các thành viên HTX sau khi học hỏi được phương pháp xử lý chất thải trang trại từ các buổi tập huấn do Hiệp hội gia cầm và trang trại nông nghiệp tỉnh Thái Bình tổ chức nhằm tiết kiệm chi phí vận chuyển và tận dụng nguồn nguyên liệu sản xuất phân tại địa phương”.

GS. TS Phạm Tiến Dũng, nguyên giám đốc Trung tâm nông nghiệp hữu cơ, Học viện nông nghiệp Việt Nam chỉ ra rằng: “Phân hữu cơ và hệ vi sinh Emuniv có tác dụng cải thiện môi trường cũng như hệ sinh thái vi sinh trong đồng ruộng, đặc biệt là với cấu trúc đất vùng ngập mặn. Sử dụng hệ vi sinh Emuniv (bacillus subtillis, bacillus licheniformis, bacillus megaterium, lactobacillus acidophilus, lactobacillus plantarum, streptomyces sp, saccharomyces cereviseae) trong canh tác lúa nhằm tăng khả năng phân giải vật chất hữu cơ có nguồn gốc động vật và thực vật trong tầng đất mặt, tạo mùn hữu cơ OM, đồng thời tăng cường khoáng hóa các chất dinh dưỡng cần thiết giúp cây hấp thụ, sinh trưởng và phát triển khỏe mạnh tự đề kháng chống sâu bệnh hiệu quả hơn. Trong các điều kiện thời tiết bất lợi cây có khả năng chống chịu và vượt qua, đảm bảo ổn định năng suất và chất lượng hạt gạo”.

GS. TS Phạm Văn Ty, phụ trách nghiên cứu sản xuất vi sinh vật đề tài EM – KHCN, Trường ĐH Khoa học tự nhiên, ĐHQG HN cho hay “Công nghệ vi sinh của Việt Nam hiện nay ứng dụng vào trong sản xuất nông nghiệp hoàn toàn có thể đáp ứng được nhu cầu sản xuất hữu cơ, và đặc biệt có hiệu quả cao trên cây lúa, quy trình sản xuất lúa hữu cơ của HTX sản xuất, kinh doanh & dịch vụ Nam Cường không chỉ nâng cao chất lượng mà còn giúp bảo vệ môi trường nông nghiệp, nông thôn. Đây là chỉ là một trong các mô hình sản xuất lúa tốt, thân thiện môi trường mà hội nông dân Việt Nam đang khuyến khích nông dân trồng lúa ở 63 tỉnh thành trồng lúa triển khai nhân rộng. Các nguyên tắc sản xuất nông nghiệp hữu cơ thông qua các mô hình này sẽ đem lại nhiều giá trị sức khỏe cho người sản xuất, người tiêu dùng và toàn hệ sinh thái”

Với sự hợp tác giữa Hiệp hội gia cầm và trang trại nông nghiệp tỉnh Thái Bình và Trung tâm nông nghiêp hữu cơ, Học viện nông nghiệp Việt Nam đã đạt những kết quả rất tốt, trong đó tiêu biểu là việc tiết kiệm chi phí sản xuất nhưng lại tăng giá trị sản phẩm lên 200%. Mô hình trồng lúa hữu cơ tại Thái Bình dự kiến là hình mẫu cho những tỉnh thành và địa phương khác học tập kinh nghiệm sản xuất.

ThS. Bùi Thị Hồng Hà - Giám đốc Trung tâm nông nghiệp hữu cơ có sự tham gia cộng đồng, Hiệp hội nông nghiệp hữu cơ Việt Nam

Hướng dẫn sử dụng emuniv probiotic hỗ trợ tiêu hóa

Mon, 03 Oct 2022 07:50:34 GMT

HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG EMUNIV

PROBIOTIC HỖ TRỢ TIÊU HÓA

1. Thực trạng- Sự cần thiết bổ sung vi sinh Probiotic

- Kháng sinh phòng bệnh chăm sóc thú y làm hệ vi sinh trong đường ruột bị thoái hóa, đặc biệt với bê và bò trưởng thành từ những con bê có dùng kháng sinh phòng chữa bệnh, đặc biệt trong thời gian 6-9 tuần tuổi.

- Thức ăn thô của bò chứa các thành phần hóa học tự nhiên chống phân hủy (khó tiêu) trong cỏ, các loại hạt…và vi khuẩn kỵ khí trong đường ruột của bò không đủ mạnh để phân giải mà phải nhờ vi sinh hiếu khí probiotic có sẵn trong cỏ và không khí xử lý trong quá trình nhau và nhai lại với sự hỗ trợ của các loại enzyme trong tuyến nước bọt.

- Sự cạnh tranh điều kiện sinh tồn của các loại vi sinh vật trong hệ tiêu hóa gây ra mất cân bằng, thiếu hụt tạm thời một vài loại vi sinh vật cần thiết để phân giải đa dạng các thành phần dinh dưỡng trong thức ăn bò.

- Nhu cầu kim loại vi lượng cho bò có thể giảm mạnh nếu tận dụng quá trình phân giải hữu cơ với hệ vi sinh vật hiếu khí (sử dụng nhiều O2 và vitamin) thay vì phụ thuộc hệ vi sinh vật kỵ khí trong đường ruột bò (sử dụng nhiều kim loại vi lượng).

- Tốc độ phân giải thức ăn của vi sinh vật hiếu khí cao hơn nhiều so với tốc độ phân giải của VSV kỵ khí, lượng dinh dưỡng được giải phóng sẽ có thể đạt hiệu quả cao hơn nhiều, giảm chi phí thức ăn bò trên lượng sữa thu được hàng ngày, tăng chất lượng sữa với các loại khoáng khó tiêu được VSV hiếu phí probiotic hỗ trợ giải phóng trong thời gian ngắn thức ăn luân chuyển trong hệ tiêu hóa.

2. Thành phần vi sinh Emuniv và sự phù hợp

EMUNIV là hệ vi sinh vật được thiết kế chuyên biệt phục vụ mục tiêu phân giải nhanh các hợp chất hữu cơ thành các loại khoáng hòa tan và mùn hữu cơ đáp ứng đa dạng nhu cầu của sản xuất nông nghiệp. EMUNIV có thể dùng như probiotic hỗ trợ tiêu hóa cho vật nuôi, và cũng có thể dùng như hệ vi sinh vât đất để xử lý chuyển hóa nhanh các hợp chất hữu cơ trong các nguồn chất thải thành dinh dưỡng cho cây trồng ngăn chặn hiện tượng gây ô nhiễm môi trường. Đây là kết quả của nhiều đề tài nghiên cứu cấp nhà nước, và liên quan trự tiếp đến 2 đề tài nghiên cứu sau:

1. Đề tài “ Nghiên cứu bản chất EM và sản xuất EM tại Việt Nam” Mã số EM/KHCN

2 Đề tài “ Nghiên cứu sản xuất thức ăn chăn nuôi và phân hữu cơ bằng công nghệ vi sinh” Mã số 52D-04-01/91-52-062/KQNC.

Thành phần :

Bacillus subtilis

Bacillus licheniformis

Bacillus megaterium

Lactobacillus acidophilus

Lactobacillus plantarum

Streptomyces sp.

Saccharomyces cerevisiae

Bacillus subtilis có thể sản xuất nhiều peptide kháng khuẩn chống lại vi sinh vật gây bệnh, quản lý sức khỏe và dịch bệnh cho đàn. Bacillus subtilis còn tạo ra các enzyme amylase, protease, cellulase và phytase giúp cho việc phân giải các chất dinh dưỡng trong thức ăn tốt hơn và bò hấp thu được nhiều hơn các giá trị dinh dưỡng trong cùng một khẩu phần ăn.

Bacillus licheniformis tạo ra kháng sinh kiểm soát các vi khuẩn gây bệnh và các enzyme như protease, amylase, lipase mạnh để phân giải các chất hữu cơ đại phân tử thành các loại khoáng dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể vật nuôi.

Bacillus megaterium có thể tạo ra nhiều axit hữu cơ trong quá trình sinh trưởng và sinh sản, axit hữu cơ có thể phân hủy hoặc hòa tan các chất phốt pho không hòa tan, và biến chúng thành phốt pho dễ dàng hấp thụ, hỗ trợ bò khoáng hóa xương và tăng trưởng phát triển nhanh hơn.

Lactobacillus acidophilus sản sinh acid lactic, lên men lactose, maltose, cellobiose, galactose, sucrose, giúp đường ruột có thể tiêu hóa thức ăn và hấp thụ chất dinh dưỡng tốt hơn như các loại vitamin (đặc biệt là vitamin tan trong chất béo) và protein. Lợi khuẩn bào tử Lactobacillus acidophilus giúp bê bị chứng không dung nạp đường lactose có thể tiêu hóa các thành phần trong sữa công thức. Bổ sung men vi sinh Lactobacillus acidophilus giúp chữa bệnh tiêu chảy bao gồm các bệnh tiêu chảy do nhiễm trùng đường tiêu hóa, virus rota, chứng tiêu chảy khi ăn thức ăn lạ, giúp ngăn ngừa và điêu trị tiêu chảy do sử dụng nhiều thuốc kháng sinh, loại bỏ một số vi khuẩn có hại như vi khuẩn gây ra tiêu chảy, Clostridium difficile.

Lactobacillus plantarum sở hữu một số đặc tính độc đáo làm cho chủng lợi khuẩn này đặc biệt hiệu quả như một chất tăng cường sức khỏe. Nó có khả năng liên kết đặc biệt với niêm mạc ruột (lớp trong cùng của đường tiêu hóa) và do đó làm tăng lượng vi khuẩn có lợi trong ruột. Nó cũng kích thích hệ tiêu hóa, chống lại vi khuẩn gây bệnh và giúp cơ thể sản xuất vitamin giúp giảm viêm mạnh mẽ và bảo vệ chống lại các vấn đề sức khỏe liên quan đến viêm.

Streptomyces sp. có vai trò quan trọng trong chuyển hóa các hợp chất hữu cơ cơ bản như đường, rượu, axit amin và các hợp chất thơm bằng cách sản xuất các enzyme ngoại bào. Nó còn có khả năng sinh kháng sinh với hiệu quả cao đặc biệt trong các tình huống kháng thuốc hóa chất. Có tài liệu chứng minh nó có tác dụng kiểm soát cả một số bệnh virus cụ thể.

Saccharomyces cerevisiae ưu điểm là lên men nhanh, sâu các loại đường, kết lắng tốt, bền vững với rượu, acid và các chất sát trùng giống nấm men saccharomyces cerevisiae thật sự góp mặt trong nhiều khâu sản xuất quan trọng, tạo sự hiệu quả về mặt năng suất và chất lượng trong ngành công nghiệp thực phẩm, thức ăn chăn nuôi và ứng dụng quan trọng khác.

3. Cách dùng EMUNIV probiotic: áp dụng 1 trong các cách sau

+ Pha loãng 1000ml dịch vi sinh Emuniv với 400 lít nước sạch (không dư clo sát trùng nước) rồi cho 50 bò sữa uống 1 lần/tuần để bổ sung vi sinh probiotic tăng cường khả năng chuyển hóa dinh dưỡng trong thức ăn của vật nuôi.
+ Pha loãng 1000ml dịch vi sinh Emuniv với 40 lít nước sạch (không dư clo sát trùng nước) rồi phun lên 200kg thức ăn bò sữa hàng ngày.

+ Pha loãng 1000ml dịch vi sinh Emuniv với 40 lít nước sạch (không dư clo sát trùng nước) rồi phun lên 200kg nột ngũ cốc (cám ngô, cám gạo, bột đậu tương)…ủ 24- 48 tiếng, sau đó dùng cám ủ trộn thức ăn bò sữa hàng ngày.

Men vi sinh giúp giảm 50% chi phí thuốc bảo vệ thực vật

Thu, 24 Mar 2022 07:45:11 GMT

Lúa sinh trưởng tốt, sạch bệnh, năng suất tăng, hạn chế tình trạng đốt rơm rạ gây ô nhiễm môi trường. Đây là hiệu quả kép từ việc sử dụng chế phẩm vi sinh Emuniv.

Xử lý rơm rạ, tạo nguồn phân hữu cơ phục vụ lại cho đất

ĐBSCL sau vụ mùa lượng rơm rải trên đồng rất lớn, một phần lượng rơm được bà con thu gom làm nấm rơm, còn phần nhiều bà con đem đi đốt bỏ lấy làm tro. Điều này không những làm lãng phí, ảnh hưởng đến môi trường, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông mà còn tác động xấu đến hiệu quả sản xuất trong các vụ tiếp theo của nông dân.

Ông Huỳnh Trung Thu ở xã Ða Phước, huyện An Phú (An Giang) sử dụng chế phẩm vi sinh Emuniv để xử lý rơm rạ ngay trên đồng ruộng giúp tạo nguồn phân bón hữu cơ nuôi dưỡng cây lúa rất tốt. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.

Việc đốt rơm rạ ngay trên đồng ruộng sẽ làm tiêu diệt vi sinh vật có lợi, làm mất cân bằng hệ sinh thái đồng ruộng, lượng rơm và gốc rạ còn lại trên ruộng do thời gian chuyển vụ rất ngắn. Trong trường hợp này, rơm rạ không kịp phân hủy để cung cấp dinh dưỡng cho cây, và sự phân hủy hữu cơ không triệt để, khi gặp nắng nóng tạo ra các chất độc H2S, CH4 làm cho cây lúa bị ngộ độc hữu cơ. Khi cây lúa bị ngộ độc hữu cơ do quá trình phân hủy rơm rạ kéo dài sau khi vùi thường sinh trưởng và phát triển kém, năng suất thấp.

Trước tình cảnh giá vật tư nông nghiệp đang tăng cao như hiện nay, đi đến đâu cũng nghe bà con nông dân than đứt ruột “Làm lúa ngày nay không còn lời cao như trước đây nữa mà bị giá vật tư ăn hết rồi”. Ngành nông nghiệp từ cấp trung ương đến địa phương đều khuyến cáo nông dân nên mạnh dạn thay đổi cách sản xuất truyền thống, lạc hậu đó sang áp dụng các biện pháp khoa học kỹ thuật mới trong canh tác lúa như “3 giảm 3 tăng” và “1 phải 5 giảm” để giảm chi phí tăng lợi nhuận trong vụ mùa.

Thông qua hỗ trợ, hướng dẫn của các đơn vị, doanh nghiệp và cơ quan chuyên môn thuộc ngành Nông nghiệp, nông dân đã ứng dụng các loại chế phẩm vi sinh nói chung để xử lý rơm rạ, tạo nguồn phân hữu cơ phục vụ lại cho sản xuất lúa giúp giảm mạnh được lượng sử dụng phân bón vô cơ và thuốc bảo vệ thực vật (BVTV).

Đặc biệt những năm gần đây mô hình xử lý rơm rạ tại ruộng bằng chế phẩm sinh học Emuniv do Trung tâm Nông nghiệp hữu cơ (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) nghiên cứu, chuyển giao đang mang lại hiệu quả tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Emuniv giúp phân giải nhanh rơm rạ thành mùn, chống ngộ độc hữu cơ cho cây, cân bằng độ pH đất, cải thiện hệ vi sinh vật, ức chế và tiêu diệt nấm bệnh trong đất.

Nông dân ứng dụng các loại chế phẩm vi sinh để xử lý rơm rạ, tạo nguồn phân hữu cơ phục vụ lại cho sản xuất lúa giúp giảm mạnh được lượng sử dụng phân bón vô cơ và thuốc BVTV. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.

Những mô hình này không chỉ giúp người canh tác lúa nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế mà lợi ích hết sức quan trọng nữa là giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường do việc đốt rơm rạ sau thu hoạch. Bên cạnh đó, mô hình cũng giúp hạn chế việc lạm dụng các loại phân bón hóa học, thuốc BVTV, cân bằng hệ sinh thái đồng ruộng, tận dụng được nguồn hữu cơ sẵn có tại ruộng để cải tạo đất trồng.

Giảm 50% sử dụng thuốc BVTV

Hơn 4 năm qua, ông Huỳnh Trung Thu ở xã Ða Phước, huyện An Phú (An Giang) được sự hỗ trợ, hướng dẫn của Trung tâm Nông nghiệp Hữu cơ đã sử dụng chế phẩm vi sinh Emuniv để xử lý rơm rạ ngay trên đồng ruộng giúp tạo nguồn phân bón hữu cơ nuôi dưỡng cây lúa. Qua 9 vụ triển khai trên diện tích khoảng 15ha lúa đã cho thấy hiệu quả mang lại rất tốt, giúp nông dân có thể giảm mạnh lượng sử dụng các loại phân bón vô cơ từ hơn 50 kg/công (1.000m2), xuống chỉ còn 35 kg/công.

Ngoài xử lý để làm phân hữu cơ, rơm rạ là nguồn tài nguyên lớn có thể làm thức ăn cho gia súc và làm nấm rơm. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.

Toàn bộ rơm rạ trên đồng được xử lý bằng chế phẩm vi sinh đã giúp trả lại nguồn dinh dưỡng rất tốt cho đất, giúp ruộng lúa tốt, ít sâu bệnh, hạn chế được việc sử dụng thuốc BVTV. Từ đó, ruộng lúa cũng cho hạt gạo có chất lượng tốt, mẫu mã đẹp, không có dư lượng thuốc BVTV.

Ông Thu cho biết, trước khi xuống giống vụ lúa đông xuân 2022, khâu đầu tiên ông làm là cho tiến hành xử lý rơm rạ tại ruộng bằng vi sinh Emuniv và áp dụng kỹ thuật sạ thưa bằng máy sạ cụm chỉ có 6kg/1.000m2, phân NPK 35kg/1.000m2, thuốc BVTV giảm 50% (chỉ phun 2 lần phòng sâu bệnh). Trồng giống lúa DT08 đến nay trà lúa xanh tốt, ít sâu bệnh, cứng cây không đổ ngã. Dự kiến khoảng 20 ngày nữa sẽ cho thu hoạch.

Còn ruộng đối chứng, sạ thường 20kg/1.000m2, phân NPK 60kg/1.000m2, phun thuốc BVTV 6 đợt thì vẫn có xuất hiện sâu cuốn lá, sâu đục thân, chích hút, rầy phấn trắng, cháy lá, lem lép hạt.

Theo ông Thu, những ruộng có xử lý rơm rạ bằng vi sinh tại đồng ruộng, khi canh tác trong mùa vụ sẽ thấy rõ nhất là có nguồn phân hữu cơ phục vụ lại cho sản xuất lúa. Từ đó giúp giảm mạnh lượng phân bón, thuốc BVTV từ 30 - 50%. Lúa luôn xanh tốt, có bộ lá đồng vàng chanh, ít sâu bệnh, lúa cứng cây, ít bị muỗi hành phá hại hơn hẳn so với ruộng đối chứng trên cùng một chủ ruộng.

"Kỹ thuật sử dụng Emuniv xử lý rơm rạ trên đồng ruộng rất đơn giản. Với liều lượng và phương pháp sử dụng 5 - 7kg Emuniv/ha trộn đều với đất bột rồi rắc lên rơm, rạ trên ruộng đã tháo cạn nước, dùng máy vùi rơm rạ xuống bùn, để phơi lộ ruộng 10 ngày. Sau đó để lắng bùn 1 - 2 ngày rồi tiến hành sạ lúa hay cấy sẽ giúp thân cây cứng khỏe, lá lúa xanh lâu hơn, năng suất tăng so với phương pháp canh tác truyền thống.

Từ khi sử dụng Emuniv xử lý rơm rạ, năng suất lúa tăng lên 5 - 10%, trong khi đó chi phí đầu tư giảm hơn trước khá nhiều, nhẹ công chăm sóc vì cây lúa xanh lâu hơn ruộng đối chứng, đẻ nhánh khỏe, chống chịu sâu bệnh tốt, giảm lượng phân bón và thuốc BVTV…”, ông Thu nói.

Ông Nguyễn Văn Tường, Trưởng Trạm Trồng trọt và BVTV huyện An Phú cho biết: Hiện nay chi phí phân bón và thuốc BVTV đang chiếm tỷ trọng khá lớn trong giá thành sản xuất lúa, nhất là trong bối cảnh giá các mặt hàng này tăng cao. Do vậy, việc chủ động thực hiện các giải pháp hữu cơ nhằm giảm sử dụng phân bón và thuốc hóa học trong sản xuất lúa là rất quan trọng để đảm bảo lợi nhuận cho người trồng lúa và góp phần bảo vệ môi trường.

Sử dụng 5 - 7kg Emuniv/ha trộn đều với đất bột rồi rắc lên rơm, rạ trên ruộng đã tháo kiệt nước, dùng máy vùi rơm rạ xuống bùn, để phơi lộ ruộng 10 ngày sau đó mang giống ra gieo sạ. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.

Ông Nguyễn Văn Hiền, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và BVTV An Giang cho biết: Hàng năm toàn tỉnh sản xuất trên 600.000ha lúa, sau thu hoạch sẽ cho ra lượng rơm rất lớn. Sau mỗi vụ gặt lúa, rơm rạ thường được nông dân xử lý bằng cách đốt, để tại ruộng và cày vùi, một phần bị vứt bỏ ngoài mương máng làm ách tắc dòng chảy.

Đốt rơm rạ gây lãng phí nguồn phân bón hữu cơ từ rơm, gốc rạ, tiêu diệt vi sinh vật có ích làm thoái hóa đất. Mặt khác, do áp lực thời vụ và thời gian làm đất ngắn, nếu không xử lý tốt, rơm rạ sẽ không kịp phân hủy, cây lúa trong vụ mùa dễ bị nghẹt rễ, vàng lá làm tăng chi phí sản xuất và ảnh hưởng trực tiếp đến sự sinh trưởng và phát triển của cây lúa.

Cũng theo ông Hiền, hàm lượng phân bón chứa trong rơm rạ là rất lớn. Do vậy, nếu lượng rơm rạ được xử lý bằng men vi sinh sẽ đem lại hiệu quả kép, cung cấp cho cây trồng một lượng lớn phân hữu cơ, hạn chế sử dụng phân hóa học, thuốc BVTV gây tác hại tới môi trường đất, nước, không khí và sức khỏe con người.

Thử nghiệm phòng thủ ba tầng cho cây chè ở Thái Nguyên

Mon, 21 Mar 2022 03:14:02 GMT

Lúc tôi đến, anh Trần Văn Cửu đang lúi húi pha neem-một chế phẩm thảo mộc để phun phòng thủ tầng ba cho chè. Từ đầu vòi mùi thuốc bay ra thơm lừng, dễ chịu.

Đi phun thuốc mà người không thấy mệt

Nhà anh Cửu ở khu Khe Vàng, xã Phú Đô (Phú Lương, Thái Nguyên) có hơn 1 mẫu chè, hiện đang thử nghiệm 4 sào theo cách làm mới như vậy. Từ tháng 2 đến tháng 6 áp lực sâu bệnh nhiều nên anh đã phải dùng đến tầng phòng thủ thứ ba là neem, cứ 3-4 ngày lại phun 1 lần so với trước đây dùng thuốc hóa học 7-10 ngày mới phải phun 1 lần.

Chị Đỗ Thị Luyến-cố vấn của Trung tâm Nông nghiệp Hữu cơ giải thích: “Ba tầng bảo vệ gồm tầng thứ nhất là dùng vi sinh vật đối kháng như nấm xanh để quản lý sâu hại, hệ vi sinh kháng nấm để quản lý bệnh hại, phòng thủ chủ động khi sâu, bệnh chưa xuất hiện. Tầng thứ hai là dùng dấm gỗ để xua đuổi côn trùng. Tầng thứ ba là dùng thuốc thảo mộc như neem khi mật độ sâu cao.

Anh Cửu đang phun thuốc thảo mộc cho chè. Ảnh: Dương Đình Tường.

Neem gây ngán ăn cũng như ức chế khả năng sinh sản của sâu nên mật độ sẽ xuống từ từ. Thời tiết năm nay âm u kéo dài khiến sâu phát sinh nhiều, phải phun nhiều nhưng sau này, khi vườn dùng liên tục thuốc vi sinh, thảo mộc, hệ sinh thái cân bằng sẽ giảm được tần suất sử dụng...”.

Theo anh Cửu, ngoài tốn công, dùng biện pháp vi sinh, thảo mộc còn chi phí cao hơn 1,5-2 lần, cây chậm phát triển hơn, tuy nhiên đeo bình đi phun dưới trời nắng cả buổi mà vẫn không thấy bị mệt như hồi còn dùng thuốc hóa học. Còn Chủ tịch UBND xã Phú Đô, anh Phùng Thanh Hà thì bảo với tôi rằng địa phương miền núi này có hơn 700 ha chè, trước đây bà con dùng thuốc bảo vệ thực vật hóa học tràn lan trong đó có cả hàng Tàu nhập lậu:

“Thuốc rất độc, thời gian cách ly ghi trên nhãn dài đến 30 ngày, dân đeo bình sau lưng, bảo hộ không có, đôi khi kéo tay cái phụt ướt hết cả đầu. Phun liên tục nên những người 50-60 tuổi sức khỏe đã yếu nhìn thấy rõ, da xỉn màu, tỷ lệ mắc ung thư khá nhiều. Đi qua các vườn chè hồi ấy mùi thuốc nồng nặc, đêm ngủ trong nhà vẫn còn ngửi thấy.

Anh Cửu đang pha thuốc thảo mộc. Ảnh: Dương Đình Tường.

Chủ trương chuyển đổi từ thuốc hóa học sang sinh học, thảo mộc mới có gần đây nhưng là bước đi bắt buộc phải thực hiện. Tôi mong sao được hỗ trợ trên diện rộng chứ làm mô hình thì chỉ nhỏ lẻ mà thôi. Thêm vào đó, dân làm chè sạch, chất lượng cao nhưng hiện giá bán chưa tương xứng và rất bấp bênh nên cũng phần nào cản trở việc áp dụng”.

Chị Phạm Hương Hà, cán bộ khuyến nông của Trung tâm Dịch vụ Nông nghiệp huyện Phú Lương là người lăn lộn với thực tế, thích những tiến bộ khoa học kỹ thuật mới nên khi được nghe về chế phẩm neem đã muốn đem ngay về áp dụng. “Tôi còn tò mò thử…nếm, thấy nó hơi chát chát, thơm thơm nên biết là rất an toàn. Ban đầu, tôi chọn các đối tượng có tư tưởng tiến bộ, kinh tế ổn định để làm thử bởi giả sử mất năng suất, mất thu nhập thì họ sẽ không bị tác động nhiều. Hiện những hộ này chưa được hỗ trợ gì cả ngoài kỹ thuật.

Động lực để họ làm là các lợi ích của nông sản sạch. Làm chè sạch, chất lượng tăng tuy nhiên hiện vẫn chưa có chỗ bán ổn định bởi diện tích còn nhỏ, lại không tập trung, thời gian áp dụng chỗ được gần năm, chỗ chỉ mới đôi, ba tháng. Sản phẩm mua bán bằng niềm tin vì chất lượng chưa được kiểm định do mỗi mẫu thử phải mất 3-5 triệu thì nông dân không chịu được. Để nhân rộng cách làm này rất cần sự hỗ trợ của nhà nước về kỹ thuật, kinh phí và nhất là quảng bá, xúc tiến thương mại. Khi có thị trường tốt rồi thì không bảo dân cũng tự làm, mà không có thị trường có bảo dân cũng không nghe theo”.

Anh Cửu đang hỏi cán bộ kỹ thuật về triệu chứng bệnh trên chè. Ảnh: Dương Đình Tường.

Lúc mới triển khai mô hình hồi đầu năm 2021, chị Hà đã đi khắp Phú Đô để điều tra, thấy ở phía Bắc có quỹ đất rộng, núi đá bao vây quanh liền báo cáo lãnh đạo xã, huyện tạo điều kiện để hình thành 1 vùng sản xuất an toàn 10 ha, trong đó một phần thực hiện luôn hữu cơ. Hiện chị đang cho các hộ dân đăng ký mô hình, sau này ai tham gia sẽ được hỗ trợ phân hữu cơ, thuốc thảo mộc, sinh học.

Đồng bào Mông ở xóm Phú Thọ đang thu hoạch chè. Ảnh: Dương Đình Tường.

Theo chị Hà, kỹ thuật sản xuất sạch không hề khó chỉ khó mỗi đầu ra. Để khuyến khích cho dân áp dụng, ngoài chè ra những nông sản khác như lúa gạo, rau, thịt sạch đều được chị nhận thu mua giúp hết…Hoàng Văn Tuấn-Giám đốc Hợp tác xã Trà an toàn Phú Đô là người dân tộc Tày, có trình độ thạc sĩ. Khi thấy vấn đề môi trường trong nông nghiệp trở nên nhức nhối, anh quyết định trở về quê để vừa cải thiện nó, vừa nâng cao chất lượng chè.

Hoàng Văn Tuấn, Giám đốc Hợp tác xã Trà an toàn Phú Đô cùng chị Phạm Hương Hà-cán bộ khuyến nông kiểm tra búp chè. Ảnh: Dương Đình Tường.

Đã 2 năm nay anh chuẩn hóa sản xuất trên 0,7 ha chè của gia đình bằng cách dừng toàn bộ hóa chất, chuyển sang dùng thuốc trừ sâu thảo mộc, sinh học, ghi chép đầy đủ nhật ký. Nhờ đó, loại rẻ nhất anh bán được 200.000đ/kg, còn loại đắt nhất là chè đinh được 5 triệu/kg, cao hơn gấp đôi so với loại bà con đang làm theo kiểu hóa học. Bên cạnh trồng những giống chè lai anh còn ấp ủ dự định phục hồi lại giống chè trung du bản địa có vị đậm, nước ngon nhưng vì năng suất thấp mà đang bị quên lãng.

Càng đi một mình anh càng cảm thấy diện tích nhỏ khó có thể xây dựng được thương hiệu lớn nên mới rủ bà con cùng làm. Hợp tác xã của xóm thành lập hồi đầu năm có diện tích 2,8 ha với định hướng nông nghiệp kết hợp với du lịch văn hóa. Tuấn chỉ cho tôi trong vườn của hợp tác xã không chỉ có chè mà còn có rau, cây ăn củ hay cỏ voi trồng xen kẽ chứng tỏ là rất an toàn. Không cần chứng minh xa xôi gì, đàn gà thoải mái kiếm ăn dưới những gốc chè, lũ trẻ tung tăng chơi đùa trong lúc bố mẹ đang hái chè đã thể hiện rõ điều ấy.

Một em bé theo mẹ vào vườn chè. Ảnh: Dương Đình Tường.

Nếu cứ sản xuất theo phương thức cũ thì đời sống của nông dân có nhích lên nhưng không đáng kể. Để cho họ có thu nhập cao hơn thì mình phải gương mẫu đi đầu, dám làm chè sạch. Chỉ có sản xuất theo kiểu hợp tác xã thì mới bền vững vì cả cộng đồng cùng làm.

Lãi từ nông nghiệp hóa chất có khi không đủ tiền chữa bệnh

Lúc tôi đến, chị Hoàng Thị Hằng, Nguyễn Thị Hương ở xóm Gốc Gạo, xã Tức Tranh, (huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên) đang kiểm tra những lá chè mới nhú, chúng rất dày và bụ bẫm. Cả 2 thuộc vào nhóm 4 hộ gia đình đã chuyển đổi từ sản xuất hóa học sang sản xuất hữu cơ hồi đầu năm 2021 với diện tích mỗi hộ trung bình khoảng 4.000-5.000m2. “Tôi chuyển đổi sang hướng hữu cơ, trước tiên là tốt cho sức khỏe của chính gia đình mình do không phải tiếp xúc với hóa chất độc hại, sản phẩm để nhà dùng và sản phẩm đưa ra thị trường là như nhau.

Hiện chúng tôi đang dùng ba tầng bảo vệ cho cây chè, tầng thứ nhất vi sinh kháng nấm, nấm xanh, tầng thứ hai dùng tỏi ớt để xua đuổi sâu bọ, tầng thứ ba dùng neem để tiêu diệt sâu bọ khi mật độ nhiều. Ngoài ra, chúng tôi còn tự tức phân bón bằng cách dùng Emuniv để ủ đậu tương, cá hay gửi chế phẩm cho các chủ trại gà gần đó rắc xuống nền chuồng rồi thu mua luôn. Chủ trại ngoài được tiền bán phân còn lợi ở chỗ đỡ mùi, gà đỡ bệnh về hô hấp và không còn bọ mạt...”.

Chị Hằng (bên trái) cùng cán bộ kỹ thuật kiểm tra thùng ủ cá làm phân bón. Ảnh: Dương Đình Tường.

Cũng theo chị Hằng, lúc đầu chuyển hướng, lứa thứ nhất, thứ hai sản lượng giảm đến quá nửa, vợ chồng đi thăm vườn về thấy chè xấu quá buồn đến nỗi còn không muốn ăn. Nghe đến đây, thạc sĩ Nguyễn Thị Yên cán bộ Trung tâm Nông nghiệp Hữu cơ cắt nghĩa: “Do đang dùng phân hóa học, thuốc hóa học, thuốc kích thích nhưng chị lại không thực hiện bước chuyển đổi mà đột ngột cắt 100% hóa chất luôn, cộng với trước đó đất chưa bón phân hữu cơ bao giờ nên cây chè bị sốc. Đáng lẽ năm đầu tiên chị chỉ nên giảm 70% hóa học để cho cây dần dần thích ứng”.

Năng suất của chè làm theo hướng hữu cơ giờ chưa thể bằng với hướng hóa học nhưng được cái môi trường đã thay đổi hẳn. Đất khi xưa chai cứng nay đã tơi xốp hơn, không có thiên địch hay côn trùng có ích như cào cào, kiến, ong, nhện, giun…thì nay đã xuất hiện khá nhiều. Sản phẩm của nhóm làm được một đầu mối thu mua trọn gói, tuy giá chưa cao như mong muốn nhưng cũng bắt đầu có công.

Theo mẹ lên vườn. Ảnh: Dương Đình Tường.

“Người ngoài nhìn vào thấy chúng tôi vất vả, họ cũng ngại theo lắm, còn bản thân chúng tôi xác định cái gì mới làm cũng khó khăn nhiều hơn thuận lợi, bởi thế chỉ động viên nhau rằng lãi từ sản xuất nông nghiệp lạm dụng hóa chất có khi không đủ tiền để mà chữa bệnh. Năm thứ hai này chúng tôi hi vọng làm chè sẽ nhàn hơn, năng suất cao hơn và nhất là giá bán tương xứng với chất lượng”. Chị Hằng tâm sự.

https://nongnghiep.vn/thu-nghiem-phong-thu-ba-tang-cho-cay-che-o-thai-nguyen-d318481.html

Biến rác thành rau và hoa: Huyện đi đầu Hà Nội, thoạt ngại rồi mê luôn

Wed, 16 Mar 2022 16:24:35 GMT

Thứ Hai 14/02/2022 , 06:57 (GMT+7)

'Trả lại gói vi sinh cho cô này, tôi không làm nữa, bẩn và nhiều giòi lắm!'. Mở thùng xử lý rác của bà đó ra, chị Huế thấy đúng là lúc nhúc giòi thật.

Bắt đền cô Huế này

Chị Lê Thị Huế - trưởng thôn Nghĩa Vũ (xã Dục Tú, huyện Đông Anh, TP Hà Nội) nén cơn buồn nôn, gạn hỏi rõ nguồn cơn. Thì ra đi tập huấn phân loại, xử lý rác hữu cơ là mẹ chồng nhưng Tết gia đình có nhiều thực phẩm, lắm bữa ăn xong cô con dâu còn mang cả nồi lẩu thừa đổ luôn vào thùng mà không gạn bớt nước, không phun vi sinh. 2, 3 ngày sau giòi bọ lúc nhúc, sực mùi hôi thối bà mới vác cả gói vi sinh đang dùng dở đến “bắt đền”.

Khi đã biết lý do, chị Huế vẫn nhẹ nhàng bảo: “Thôi, giòi thì chị để chúng em xử lý”. Thế rồi lấy trấu, đất bột rắc thêm vào thùng rác đồng thời phun vi sinh, 3 hôm sau không còn con giòi nào, mùi khó chịu cũng hết. Khi được hướng dẫn lại cẩn thận, gia đình bà nọ vui vẻ tiếp tục việc xử lý rác hữu cơ tại nhà.

Trưởng thôn Huế bên những chậu hoa được tưới bằng dịch rỉ rác. Ảnh: Dương Đình Tường.

Nhóm nòng cốt tái chế rác hữu cơ thành phân bón của thôn Nghĩa Vũ có 10 người nhiều phen phải trực tiếp xử lý như vậy bởi ban đầu người dân thường không làm theo đúng quy trình, vứt rác vào mà quên phun vi sinh hay rắc thêm đất bột: “Tôi cứ lấy que chọc xuống đáy thùng xử lý rác, thấy có độ xốp, rút que lên mà không bị bết dính là đạt còn thấy có nhiều nước, bết là thừa ẩm, phải cho thêm bột đất, trấu hay mùn cưa vào”, chị Huế bảo.

Gần 1 năm nay, hình ảnh chị trưởng thôn đã gắn liền với cái que chọc rác bởi hàng tuần dẫn đầu nhóm nòng cốt đi kiểm tra các thùng xử lý rác của dân đều đặn vào chiều thứ tư và chiều chủ nhật. Ngoài thùng xử lý rác tại gia, thôn còn xã hội hóa được 36 thùng xử lý rác đặt ở các địa điểm công cộng cho những gia đình đất chật không có chỗ đặt, hay không có nhu cầu phân bón.

Bà Nguyên tặng tôi cây bắp cải được bón bằng phân rác. Ảnh: Dương Đình Tường.

Nhà nào mang rác hữu cơ đi đổ thì mang theo kèm cả chai vi sinh ra tưới. Đề phòng bà con quên, các thành viên trong nhóm nòng cốt ngày rải ra các ngõ hướng dẫn, tối còn đem chai vi sinh ra phun thêm 1 lượt nữa vào thùng công cộng chỗ mình phụ trách. Dưới đáy thùng có cái chõ để vặn vòi lấy nước rỉ rác, ủ khoảng 1 tuần là có, đem pha loãng tưới được ngay, có thể khai thác hàng ngày, thậm chí nhiều bà con còn muốn có nó đến nỗi tưới thêm nhiều nước vi sinh.

Bà Nguyễn Thị Nguyên kể nhà mình áp dụng chế phẩm vi sinh từ đầu năm 2021, trước đó thì xử lý rác hữu cơ bằng cách cho vào túi ni lông buộc chặt, để phân hủy rồi bón cho cây. Chỉ có bỉm của ông (ốm nằm liệt giường) và nhựa, ni lông mới vứt, còn ngay cả mảnh sành, sứ bà cũng để riêng nên 1 tuần thôn thu gom rác 3 lần, mỗi lần gia đình cũng chỉ có cỡ 2 - 3kg mà thôi khiến cho chị lao công phải thốt lên: “Ai cũng như nhà bà thì gọn ghẽ lắm”.

Hố ủ rác ở góc vườn nhà bà Nguyên. Ảnh: Dương Đình Tường.

Rồi bà dẫn tôi ra một cái hố đào ở góc vườn bên trên có nắp đậy bằng tôn, giở ra, bỏ đám lá rau thừa vào rồi tưới chế phẩm sinh học đã pha với nước đường đựng trong chai nhựa 1,5 lít. Cách ủ bằng hố này sẽ không có nước rỉ rác như ủ bằng thùng nhựa, khi nào đầy thì bà lấy ra, trộn với tro bếp, vôi bột rồi phủ đất lên, sau 30 ngày là có thể bón cho cây.

Khu vườn ngay trước sân nhà bà chỉ chừng 70m2 mà xanh mướt mát nhiều loại rau từ gia vị, ăn lá, đến ăn củ, quả. Đạm không phải dùng, lân ít khi bón, thuốc không phải phun nên cây bắp cải bà tặng cho tôi về luộc lên ăn ngọt lừ, không bỏ sót chút ít nước nào.

Mảnh vườn chừng 1 sào của nhà bà Nguyễn Thị Toàn cùng thôn không chỉ cung cấp đủ rau ăn mà còn cứ hơn 10 ngày 1 lần lại đóng sọt gửi lên Lào Cai cho mấy đứa con. Tất cả đều được tưới bằng nước rỉ rác, bón bằng phân rác nhưng không mùi, không ruồi muỗi. 2 thùng rác dưới bếp, 1 thùng đựng loại không phân hủy, 1 thùng đựng loại phân hủy, vào cuối ngày bà lại trút chỗ rác hữu cơ vào cái thùng nhựa to để ngoài vườn rồi tưới thêm chế phẩm vi sinh.

Hai thùng rác phân hủy và không phân hủy nhà bà Toàn.

Cũng như hầu hết gia đình trong thôn đều dùng bếp ga, bếp từ nên bà Toàn không có tro bếp để trộn với phân rác như bà Nguyên. “Nước rác tưới rau thay cho nước giải, phân rác thay cho phân chuồng, dùng rất tốt mà lại không có mùi chứ trước đây rác gom tất vào túi ni lông để ra trước ngõ, mấy ngày mới thu một lần, rất hôi thối, ruồi muỗi chú ạ”, bà Toàn bảo.

Ở ngoại thành giờ không phải nhà nào cũng có đất đai, vườn tược. Nhà cô giáo Nguyễn Thị Tuyết là một ví dụ, chỉ có mảnh sân gạch tương đối rộng rãi để cho ông chồng sáng tối đánh cầu lông cùng chúng bạn. Bởi thế dăm tháng trước, khi chị thuyết phục chồng cho ủ rác rồi dùng cái sân để xếp những chậu đất trồng rau đã bị anh phản đối mãi mới chấp nhận.

“Lúc đầu tôi sợ nước rác sẽ có mùi, nên lựa khi trời tối, mọi người ở hết trong nhà mới dám múc ra tưới, không ngờ nó chỉ có chút mùi hăng hăng. Trước, ngày nào nhà tôi cũng phải mua rau, giờ 1 tuần chỉ mua thêm 1 - 2 lần những loại rau mình không trồng được. Chi phí rất rẻ, chỉ có một ít hạt giống, còn lại đều từ rác mà ra hết. Rau mình tự trồng ăn rất đậm đà, hơn thế lại còn bảo vệ môi trường. Trước đây khi còn bỏ rác lẫn lộn, với 5 nhân khẩu, số lượng rác mỗi ngày của gia đình chừng 2 - 3kg, giờ chỉ còn 500 - 700 gram mà thôi”.

Vườn rau trên sân của nhà cô giáo Tuyết.

Trong lúc tôi mê mải ngắm những luống cải, luống su hào, luống hành xanh nõn nà của nhà chị Tuyết thì nhóm nòng cốt của thôn cùng với cán bộ của Trung tâm Nông nghiệp Hữu cơ thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã xăm xắn dở cái thùng ủ rác ra và góp ý: “Trời khô ráo thế này chị không nên đậy nắp mà mở ra cho thoáng khí và thoát ẩm. Nếu không lấy nước rác thì thỉnh thoảng lại rải lên trên rác một lớp mỏng đất khô để hút ẩm, mỗi thùng xen một vài lớp đất là đạt”.

Bãi rác thành phố ùn ứ mà cả thôn vẫn thơm tho

Chị Lê Thị Huế - trưởng thôn Nghĩa Vũ cho hay thôn có 257 hộ, chuyên nghề đi chợ và trồng trọt trong đó 140 hộ có vườn: “Trước đây, khi còn đổ rác chung, thôn có 6 xe rác mà vẫn không đủ phải quay vòng, tổng cộng cỡ 10 lượt xe/1 lần thu rác. Rác được gom về bãi đầu thôn, 2 - 3 hôm mới mang đi 1 lần nên gây hôi thối, ruồi muỗi, thỉnh thoảng lại phải đốt”.

Khi Phòng Tài nguyên Môi trường huyện chỉ đạo thôn làm điểm thì đội ngũ cán bộ ở đây lo lắng lắm bởi dân đang quen vứt tất rác vào một túi thế mà giờ phải phân loại cầu kỳ, rồi tưới chế phẩm sinh học hàng ngày nữa. Thạc sĩ Bùi Thị Hồng Hà, thạc sĩ Nguyễn Thị Yên thuộc Trung tâm Nông nghiệp Hữu cơ của Học viện Nông nghiệp Việt Nam lúc đó đã đồng hành với thôn ngay từ đầu để hình thành nên nhóm nòng cốt gồm trưởng, phó các ban, ngành đoàn thể. Nhóm có trách nhiệm phải làm thành công ở gia đình mình trước để làng nước theo sau. Ngay cả chồng chị Huế khi thấy vợ để nhiều thùng, xô trong sân cũng lườm mắt, bảo: “Rác của bà thì mang ra ngõ mà để, đặt đây nó ám hết mùi vào người đấy”.

Chị Huế đang tưới dịch vi sinh thêm vào thùng ủ rác công cộng. Ảnh: Dương Đình Tường.

Chị vẫn mặc kệ, lấy 2 cái thùng sơn rồi khoan lỗ để ủ rác thử theo 2 công thức khác nhau rồi rút kinh nghiệm phổ biến cho dân. Lúc đầu chế phẩm vi sinh còn khan hiếm, 2 - 3 nhà phải chung nhau 1 gói để pha. Nhóm nòng cốt không có phụ cấp mà vì trách nhiệm cộng đồng. Lúc đầu vừa dạy phân loại rác, vừa dạy pha vi sinh là dân dễ “loạn đầu”, chị Huế còn phải pha luôn chế phẩm cho họ theo tỷ lệ 1 vi sinh, 5 đường cùng 0,5 - 1 lít nước để cứ thế mà dùng.

Hàng tuần loa xã, thôn phát về Luật Bảo vệ môi trường có hiệu lực từ 1/1/2022, nếu không phân loại sẽ bị từ chối không thu gom rác. Trong trường cô giáo hướng dẫn trò phân loại rác tại hộ còn các hội, các câu lạc bộ dưỡng sinh, thể dục thì gắn với trách nhiệm người đứng đầu. Tuyên truyền ở nhà văn hóa, ở nhà riêng, ở các cuộc họp. Có nhà đoàn đến tuyên truyền 5, 7 lần cuối cùng vì nể, vì ngại mà đành làm theo. Nhờ đó thôn có 171 hộ tham gia ủ rác, tuy nhiên vẫn còn hơn 40 hộ chưa nhập cuộc vì một số đi làm cả ngày, tối mới về, ăn uống tất ở ngoài và một số còn chưa ngấm mục đích, ý nghĩa của việc làm này.

Bà Toàn pha loãng phân vi sinh ủ từ rác thải hữu cơ để tưới rau. Ảnh: Dương Đình Tường.

Từ hồi phân loại và ủ rác, lượng rác của thôn giảm cỡ 2/3 nên không cần phải xe quay vòng, không tồn đọng, không hôi thối, kể cả khi bãi rác Nam Sơn của thành phố đóng cửa 1 tuần. Phân ngoài dành để trồng rau còn dành để trồng hoa từ nhà tới quanh chùa làng các loại ngọc thảo, đồng tiền, cánh bướm thành hàng, thành lối mà khoe sắc…

Về sau khi không được hỗ trợ liệu dân có quay lại cách làm cũ, tức vứt tất cả rác chung vào một túi không? Tôi hỏi trưởng thôn Huế, chị cười: “Không đâu, đợt đầu hết chế phẩm vi sinh dân còn hỏi để mua đấy, về sau lại được huyện tiếp tục hỗ trợ mới thôi. Nhà tôi có 9 người mà cả năm qua chỉ dùng 3 gói, với giá 50.000 đồng/gói, nếu mua cũng chỉ hết 150.000 đồng, còn gia đình ít người hơn chỉ dùng hết 1 - 2 gói, tương đương mỗi năm chỉ hết 50.000 - 100.000 đồng thôi, trong khi đó lại ra được nhiều phân, còn mang đi làm quà. Như nhà cô em ở Đức Giang, quận Long Biên, TP Hà Nội thấy tôi đăng trên facebook về những luống rau, khóm hoa được bón bằng phân rác liền bảo: “Chị ơi cho em ít quà là phân bón được không?”. Tôi cho 10kg, về sau dùng thấy tốt quá nó còn hỏi mua cả chế phẩm để tự ủ rác nữa”.

Khi thấy được hiệu quả của việc ủ rác, thay vì tận dụng các thùng sơn, hộp xốp cũ, người dân tự đầu tư mua thùng nhựa cỡ lớn về khoan lỗ để ủ rác. Họ chỉ được huyện Đông Anh hỗ trợ vi sinh và một chút đường làm dung dịch pha.

Link gốc:

https://nongnghiep.vn/bien-rac-thanh-rau-va-hoa-huyen-di-dau-ha-noi-thoat-ngai-roi-me-luon-d315496.html

Biến rác thành rau và hoa: Tỉnh có 200.000 hộ tham gia, dân hứng khởi

Wed, 16 Mar 2022 16:12:22 GMT

Chương trình đi thẳng xuống dân vì đi từ lãnh đạo áp xuống kinh nghiệm cho thấy thường không khả thi do họ sợ các chương trình phân loại rác đã thất bại nhiều lần.

Đưa thẳng xuống dân dễ thành công hơn

Thạc sĩ Bùi Thị Hồng Hà của Trung tâm Nông nghiệp Hữu cơ thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho biết: Trên thế giới công nghệ vi sinh EM của Nhật rất nổi tiếng, được nhiều nước áp dụng. Ở Việt Nam, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đã sớm áp dụng, không những thế còn huy động những nhà khoa học tốt nhất về vi sinh vật của các trường, các viện đồng thời mời cả cha đẻ của EM là ông Teruo Higa sang để nội địa hóa nó, đó là quãng năm 1997 - 2000. Sau khi làm việc với ông Teruo Higa, nhóm các nhà khoa học Việt thuộc đề tài nghiên cứu đặc biệt cấp quốc gia do GS Phạm Văn Ty chủ trì không lấy nguyên công nghệ EM của Nhật Bản mà sáng tạo, dùng vi sinh vật bản địa phân lập ở Việt Nam để thích nghi tốt hơn.

Chế phẩm mang tên Emuniv ấy gồm tổng cộng 7 chủng, được áp dụng đầu tiên trong lĩnh vực xử lý môi trường ở nhà máy rác Cầu Diễn, rất thành công nhưng không may sau đó nhà máy này bị đóng cửa nên không có đất dụng võ. Đến năm 2015 các nhà khoa học ở Trung tâm Nông nghiệp Hữu cơ mới biết đến nó, thấy quá lãng phí nên loay hoay tìm cách để áp dụng vào nông nghiệp. Khi phát triển mạnh trong nông nghiệp như ủ mục rơm rạ, bã mùn mía, vỏ cà phê làm đệm lót chăn nuôi, ủ phân chuồng, xử lý nước thải và khử mùi chuồng trại… thì họ mới đưa ngược lại xử lý rác hữu cơ tại gia đình, bắt đầu ở Hưng Yên mấy năm về trước.

Hố ủ rác thác thành phân bón ở Hưng Yên. Ảnh: Tư liệu.

"Tỉnh Hưng Yên hiện có khoảng trên 200.000 hộ tham gia với sự đồng hành của các tổ chức đoàn thể, như Hội Phụ nữ huyện Khoái Châu đã vận động được 18.445 hộ tham gia với trên 60% thực hiện thường xuyên và hiệu quả. Tỉnh Nam Định có hơn 140 xã tham gia với trên 50.000 hộ thực hiện, mục tiêu đặt ra chung ở những xã nông thôn mới nâng cao là trên 50% rác được phân loại, xử lý, thậm chí có những xã nông thôn mới kiểu mẫu là trên 70% và đã đạt vượt mức nhờ sự nhiệt tình từ hội phụ nữ, hội nông dân và hội cựu chiến binh. Tỉnh Quảng Ninh có 8 huyện, thị, thành phố tham gia với 2.029 hộ trong đó đi đầu là thành phố Móng Cái”, chị Hà kể.

Còn Hà Nội mạnh nhất là huyện Đông Anh, theo kế hoạch làm ở 3 xã điểm là Dục Tú, Liên Hà, Việt Hùng nhưng đã có mô hình ở tất cả các xã, thị trấn. Với 3 xã thí điểm làm được khoảng 10.000 hộ, những xã còn lại làm được 150 - 200 hộ thí điểm/xã. Các huyện khác tuy có mô hình nhưng không lan tỏa bằng bởi tham gia buổi họp với Sở Tài nguyên - Môi trường về vấn đề ô nhiễm, chỉ có Đông Anh mạnh dạn xin thí điểm. Ban đầu huyện đặt ra mục tiêu rất lớn là xử lý rác hữu cơ tại hộ bằng 2 hình thức vi sinh, nuôi giun quế và còn xử lý rác tái chế theo phân loại giá trị thấp, cao.

Bà con dân tộc ở Quảng Ninh đi nghe tập huấn ủ rác thải. Ảnh: Tư liệu.

Cuối cùng huyện chỉ thành công ở hạng mục xử lý rác hữu cơ bằng vi sinh thành phân bón tại hộ gia đình. Đông Anh thành công là do yêu cầu từ huyện chuẩn bị lên quận nên lãnh đạo bắt buộc phải quan tâm đến vấn đề môi trường, giao cho một cán bộ của Phòng Tài nguyên - Môi trường là Nghiêm Thọ Thoan chỉ có lo việc này và chịu trách nhiệm về nó. Anh lúc đầu đặt mua 5 gói chế phẩm để tự thử nghiệm xử lý rác của gia đình, khi thành công rồi mới nói là cán bộ huyện rồi động viên cả phòng cùng làm, sau đó chính thức bắt tay vào các mô hình ở xã với kinh phí đi xin tài trợ.

“Việc đào tạo nhóm nòng cốt rất gian nan. Ở xã Việt Hùng vừa tập huấn xong thì bị cách ly vì Covid, ở xã Liên Hà làm thành công ở thôn Hà Lỗ rồi, sang đến thôn Giao Tác của tuyển thủ Duy Mạnh, do thôn này có điều kiện, họ mua luôn các thùng nhựa mới để ủ rác. Chúng tôi xuống hướng dẫn khoan thùng với đường kính 2cm, nhưng về rồi họ lại khoan rất bé, không khí không lưu thông được, thêm vào đó dân toàn đổ thịt, cá vào khiến giòi lúc nhúc, cả thôn kêu váng trời. Tôi vừa đi công tác về vội cùng với thạc sĩ Nguyễn Thị Yên, anh Phạm Sỹ Hùng - nhà tài trợ mang theo khoan, mấy bao tải lõi ngô khô làm chất hút ẩm cùng với cái thùng nhựa to sang.

Tập huấn ủ rác thác thành phân bón ở Quảng Ninh. Ảnh: Tư liệu.

Chúng tôi trút rác của các hộ vào thùng của mình, lật ngược thùng của họ lên khoan 3 lỗ ở đáy, 8 - 12 lỗ ở hông đường kính 2cm, sau lót lớp lõi ngô rồi trút lại rác vào dưới sự chứng kiến của trưởng thôn, bí thư. Đến hộ nào chúng tôi cũng giảng giải lại cách pha vi sinh, khống chế độ ẩm. Ngày hôm đó chúng tôi khoan xấp xỉ 50 thùng, đến tận tối mịt không nhìn thấy gì nữa thì mới thôi. Sau vụ đó thôn đã làm thành công.

Nhiều đội nòng cốt không nắm được kỹ thuật nên chúng tôi ngoài đào tạo kỹ ra lúc họ đi tập huấn cho dân vẫn phải đi cùng để bà con hỏi câu nào trả lời luôn được câu ấy thì mới thuyết phục được. Như ở thôn Nghĩa Vũ huyện Đông Anh, khi bà con phản ánh rác ủ có mùi, có giòi, chúng tôi hỏi kỹ, quan sát cách họ làm rồi kết luận luôn hộ đó làm sai ở đâu, cách khắc phục. Về cơ bản là những lỗi kỹ thuật pha vi sinh, kiểm soát độ ẩm và quên phun vi sinh. Mỗi lần đi tập huấn ở xã mới thường mời cả cán bộ nòng cốt ở các thôn cũ đã thành công để họ truyền nhau kinh nghiệm. Mỗi nhóm nòng cốt ở mỗi xã lập ra 1 nhóm zalo để lan tỏa.

Kiểm tra thùng ủ rác thác thành phân bón. Ảnh: Tư liệu.

Ở các tỉnh thành, cán bộ họ thường sợ trách nhiệm. Khi tôi gặp Phó Chủ tịch phụ trách môi trường của một tỉnh để trình bày về chương trình, anh này đã nói luôn: “Bao nhiêu lần thực hiện phân loại rác đã thất bại rồi, làm thế này lấy cớ gì mà chị bảo là làm đảm bảo?”. Tôi thuyết phục bằng kỹ thuật, bằng kinh nghiệm triển khai ở các nơi khác nhưng anh vẫn sợ trách nhiệm sẽ đổ lên đầu mình. Thêm vào đó, chương trình điện rác nhiều nơi còn đang họp hành lo không đủ rác để cho nhà máy hoạt động thì việc gì mà phải phân loại rác.

Ở Hà Nội, họ đang xin đề án xử lý rác hàng ngàn tỉ, gom rác vào một chỗ để phân loại tập trung nay chúng tôi lại phân loại từng hộ thành ra nhiều người cũng không thích, lý do rằng dân không có thời gian để làm những việc cách rách ấy...”, chị Hà tâm sự.

“Các nhà máy điện rác chào hàng ở các tỉnh, thành đều hi vọng nó sẽ xử lý vấn đề môi trường cho địa phương mình với một cục tiền lớn đổ về, xử lý tập trung không phải mất công và tất nhiên sẽ nhàn hơn cho các lãnh đạo. Nhưng cuối cùng chương trình điện rác không thành công, người ta đành quay lại phân loại rác, xử lý tại nhà. Khi thực hiện ở Bắc, Trung, Nam, nói chung Bắc thành công hơn Nam, có lẽ là do yếu tố văn hóa vùng miền", thạc sĩ Bùi Thị Hồng Hà.

Không nên nhân nuôi vi sinh kiểu tự phối trộn

Công nghệ vi sinh Emuniv an toàn cho môi trường, cho con người, cho các loại động vật khác bởi là men gốc, đã được nhà khoa học chọn lọc kỹ, sau đó người dân chỉ kích hoạt 1 lần bằng cách 1 gói 200g pha với 1kg đường là ra 20 lít dịch. Theo GS.TS Phạm Văn Ty, người dân tự nhân men vi sinh kiểu vô hạn, nhiều lần bằng cách thu thập ngẫu nhiên các loại vi sinh trong gói sữa chua, men tiêu hóa, bã bia… hiện nay không ai kiểm soát về thành phần, mật độ từng chủng loại vi sinh cũng như hiệu quả, không biết sẽ sinh ra những cái gì trong cả quá trình vì hệ vi sinh vật sống cộng sinh nữa nên tiềm ẩn nhiều nguy cơ.

Bộ Tài nguyên - Môi trường từng cảnh báo tất cả các dòng vi sinh vật dùng cho xử lý môi trường phải được kiểm định, khảo sát ít nhất là 2 năm, phải an toàn với người, môi trường và các động vật mới được đăng ký lưu hành. Bắc Ninh sau mô hình 5.000 hộ phân loại và xử lý rác hữu cơ tại nhà do Trung tâm Nông nghiệp Hữu cơ hướng dẫn thành công năm 2020 thì lãnh đạo tỉnh đã quyết tâm cho mở rộng nhưng vì phong trào dân tự làm vi sinh mà đến nay đã bị chững lại.

Hố ủ rác thải hữu cơ. Ảnh: Tư liệu.

“Chúng tôi đang có hai loại vi sinh xử lý rác, loại huyện Đông Anh, TP Hà Nội hay Quảng Ninh đang dùng là loại công nghệ cao hơn để kiểm soát được các vấn đề giòi, ruồi phát sinh nên giá cũng cao. Còn loại tỉnh Hưng Yên dùng công nghệ đơn giản, chi phí thấp hơn, bởi dân đã thực hiện nhiều năm, có kinh nghiệm rồi nên kiểm soát tốt được kỹ thuật pha vi sinh, độ ẩm là thành công.

Với người mới, sợ nhất là mùi, giòi nên ban đầu dùng loại công nghệ cao hơn như loại Hà Nội và Quảng Ninh đang dùng để chắc ăn, dễ triển khai hơn, đặc biệt là các khu nhà phố. Tuy nhiên, giá cao thì với 50.000 - 60.000 đồng/gói thì mỗi năm nhà dân cũng có thể xử lý được khoảng 1 tấn rác hữu cơ tại nhà, tương đương với khoảng 2,5kg rác bếp/ngày.

Mục tiêu là biến rác hữu cơ thành phân bón đạt chuẩn nên có những loại rõ ràng là rác hữu cơ nhưng khó tiêu không thể đưa vào ủ được ví dụ như vỏ trai, sò, ốc, hến, cành cây khô, các cục xương ống to. Ngược lại có những loại dễ phân hủy nhưng cũng không đưa vào ủ phân được ví dụ như giấy ăn, giấy vệ sinh… bởi liên quan đến nguy cơ về dịch tễ, không nhìn thấy được. Như vậy, chất lượng phân rác sẽ phù hợp với quy chuẩn, kể cả cao nhất là phục vụ cho trồng những cây rau ăn sống", chị Hà chia sẻ.

Hoa được trồng bằng phân rác. Ảnh: Tư liệu.

"Khi đi tập huấn, chúng tôi nói rõ mục tiêu xử lý rác thành phân bón, xã phường nào cũng có một câu hỏi “Phân bón đó để làm gì vì nhà tôi không có trồng cây?”. Thế nên đoàn thanh niên, hội phụ nữ, thậm chí UBND xã phải đứng ra nhận bao tiêu phân bón từ rác để phục vụ cây xanh đường phố nhưng thực tế đến bây giờ chưa có xã nào có phân bón thừa để mà bán cả vì thấy tốt quá nên tự nghĩ ra cách để dùng và chia sẻ cho nhau dùng trong thôn xóm cụm dân cư", chị Hà chia sẻ.

Link gốc:

https://nongnghiep.vn/bien-rac-thanh-rau-va-hoa-tinh-co-200000-ho-tham-gia-dan-hung-khoi-d315579.html

Dùng men vi sinh xử lý rơm rạ, giảm 30 - 50% phân bón hoá học

Tue, 14 Dec 2021 01:09:30 GMT

Sản phẩm men vi sinh này đã được các nhà khoa học Việt Nam nghiên cứu thành công và ứng dụng trong thực tiễn, mang lại hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường.

Sản phẩm khoa học đặc biệt cấp quốc gia

Sự phát triển rầm rộ của các loại chế phẩm vi sinh Trichoderma, chế phẩm EM ứng dụng trong ủ phân được đưa vào ứng dụng cho xử lý rơm rạ nhưng không đem lại hiệu quả thuyết phục do chất lượng không phù hợp khiến nông dân mất lòng tin vào giải pháp sinh học trong việc xử lý rơm rạ.

Còn ở địa phương, cán bộ triển khai năng lực hạn chế, không tự tin chịu trách nhiệm với nông dân nên không phát triển được giải pháp mới.

Trong khi đó, phân hoá học rẻ và dễ mua. Nhiều thành phần cũng được hưởng lợi từ việc nông dân tăng cường sử dụng phân bón vô cơ, thuốc bảo vệ thực vật, nên các giải pháp sinh học ít nhiều bị cản trở phát triển.

Chế phẩm vi sinh xử lý phế thải hữu cơ và nước thải EMUNIV chứa hệ vi sinh vật đất của Việt Nam, đảm bảo hiệu quả tốt trong xử lý rơm rạ và các phụ phẩm hữu cơ. Ảnh: MP.

Trên thực tế, hiện tượng chết lúa non do ngộ độc hữu cơ là mối lo lớn của nông dân, gây khó khăn cho hoạt động chăm sóc lúa, nhất là ở diện tích canh tác quy mô lớn. Do đó, đốt đồng hoặc thu rơm trở thành thói quen của không ít nông dân.

Khi đất không được cân bằng dinh dưỡng, hiện tượng thoái hóa đất do thiếu mùn hữu cơ khiến sâu bệnh phá lúa ngày càng phức tạp.

Thạc sỹ Bùi Thị Hồng Hà, Trưởng phòng Vi sinh Nông nghiệp – Tung tâm Nông nghiệp Hữu cơ (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) chia sẻ: "Trước đây, chúng tôi đã từng đưa kết quả đề tài nghiên cứu đặc biệt cấp quốc gia mã số EM/KHCN vào sử dụng trong xử lý rơm rạ thành phân bón hữu cơ (200 gr vi sinh EM/sào Bắc bộ ở Thái Bình), nhưng năng suất chỉ tăng 5 - 7%. Trong khi đó, phân hóa học rẻ, giúp lúa tăng năng suất lên nhanh chóng nên người dân không muốn duy trì.

Tiếp đến, chúng tôi tiếp tục sử dụng chế phẩm vi sinh EM để xây dựng mô hình xử lý rơm rạ ở một số địa điểm ở Hà Nội, nhưng cán bộ địa phương quen triển khai dùng Trichoderma. Do vậy, nhóm nghiên cứu không được ủng hộ, kết quả không được ghi nhận".

Trước những khó khăn trên, các nhà khoa học vi sinh vật hàng đầu của Việt Nam đã tuyển chọn giống từ hệ vi sinh vật đất của Việt Nam đảm bảo hiệu quả xử lý tốt trong xử lý rơm rạ và các phụ phẩm hữu cơ.

Các giống vi sinh vật có di truyền giống tốt, tương thích tốt với nhau trong hệ vi sinh vật, khả năng thích ứng tốt trong các điều kiện khắc nghiệt trong tự nhiên như: Bacillus subtillis; Bacillus licheniformis; Bacillus megaterium; Lactobacillus acidopphilus; Lactobacillus plantarum; Steptomyces sp; Saccharomyces cereviseae…

Đa lợi ích

Việc thiết kế hệ vi sinh đặc biệt này bổ sung vào đất canh tác lúa giúp nhanh chóng tạo ra môi trường thuận lợi cho vi sinh vật phát triển và bảo vệ chúng khỏi sốc môi trường bằng những thành phần "chất mang" đặc biệt.

Theo Thạc sỹ Bùi Thị Hồng Hà, để sử dụng chế phẩm vi sinh trên, bà con có thể pha vào nước, lọc cặn, pha loãng theo tỷ lệ ghi trên bao bì sản phẩm. Sau đó, dùng để phun đều mặt ruộng ngay khi thu hoạch lúa hoặc trộn với đất, cát, phân ẩm rắc đều mặt ruộng và cày, lồng vùi rơm rạ nếu chưa sạ... Thậm chí, bà con cũng có thể để vi sinh vật tự phát triển và làm việc trên mặt ruộng ẩm mà không cần làm gì.

Hai cách sử dụng men vi sinh để xử lý đất và rơm rạ. Ảnh: MP.

Đối với lúa mới gieo, từ lúc gieo đến khi mạ được 3 lá, tốc độ hình thành các lá đầu tương đối nhanh, rễ phôi cũng phát triển và hình thành vài lứa rễ đầu tiên nhưng số lượng rễ chưa nhiều. Dinh dưỡng của cây mạ chủ yếu dựa vào chất dự trữ trong hạt nên chưa cần phân bón, chỉ cần môi trường đất an toàn và đủ sạch sâu bệnh.

Đối với đất đã được dùng vi sinh cải tạo nhiều vụ thì mạ lên đều, chỉ cần lồng dập rơm rạ, xử lý vi sinh ngay khi lồng dập rơm.

Sau 7 ngày, cây lúa độc lập dinh dưỡng, hệ vi sinh vật nhanh chóng chuyển hóa dinh dưỡng dễ tiêu trong rơm rạ và đất sang dạng khoáng hòa tan cho cây hấp thụ và tăng trưởng. Nhờ xử lý chế phẩm vi sinh, đã giúp vi sinhh vật hiếu khí cạnh tranh dinh dưỡng, không để cơ hội cho vi sinh vật kỵ khí trong ruộng hoạt động gây ra hiện tượng tăng pH đất và sinh ra các loại khí độc gây tổn thương rễ mạ.

Các thành phần xơ trong rơm rạ có khả năng thu hút sinh vật thủy sinh và phát triển tạo thành các ổ sinh vật thủy sinh. Đây là nguồn dinh dưỡng giàu protein cung cấp thức ăn cho lúa, nguồn các-bon từ chất xơ trong rơm rạ cũng được tự nhiên để dành và nhờ nấm, xạ khuẩn và côn trùng nhỏ ăn rác bán hoai phân giải thành khoáng hữu cơ hòa tan khi ruộng rút nước trong suốt quá trình lúa đẻ nhánh, làm đòng, trỗ bông, thụ phấn và vào gạo...

Theo Thạc sỹ Bùi Thị Hồng Hà, để nhân rộng, Trung tâm Nông nghiệp Hữu cơ đã tạo nhóm Zalo tập hợp những người quan tâm đến giải pháp này và chia sẻ kinhh nghiệm thường xuyên. Ngoài ra, các buổi tập huấn online và offline cũng được tổ chức miễn phí thông qua các nhóm hội ở các địa phương.

"Hi vọng rằng, sự lan tỏa theo cách truyên miệng về hiệu quả thực sự của sản phẩm sẽ giúp bà con tiếp cận với chế phẩm vi sinh của chúng tôi dễ dàng, với chi phí hợp lý. Bên cạnh đó, Trung tâm sẽ tiếp tục xây dựng các mô hình ở các địa phương để cộng đồng học hỏi nhau, chú trọng phát triển đều ở cả 3 miền Bắc, Trung, Nam", Thạc sỹ Hà chia sẻ.

Thạc sỹ Bùi Thị Hồng Hà (phải) và ông Huỳnh Trung Thu, người đã ứng dụng giải pháp xử lý rơm rạ bằng chế phẩm vi sinh của Trung tâm Nông nghiệp hữu cơ 8 vụ liên tục ở HTX Hà Bao Một ở An Phú (tỉnh An Giang). Ảnh: MP.

Ông Huỳnh Trung Thu, nguyên Giám đốc HTX Hà Bao I ở An Phú (tỉnh An Giang), người đã ứng dụng giải pháp sử dụng chế phẩm vi sinh của Trung tâm Nông nghiệp hữu cơ liên tục 8 vụ cho hợp tác xã và nay là cho ruộng của chính gia đình mình chia sẻ: “Hiện nay, ruộng lúa thu đông của gia đình tôi đã được hơn 70 ngày, nhưng tôi chưa phải phun thuốc BVTV mà lúa vẫn rất đẹp.

Nếu xử lý rơm rạ bằng men vi sinh, sẽ trả lại hữu cơ cho đất rất tốt. Trước đây, tôi sử dụng khoảng 60 kg phân bón đa lượng/1.000m2, tuy nhiên, hiện nay giảm xuống chỉ còn 35 kg phân bón/1.000m2”.

Bên cạnh đó, ông Thu đã lấy mẫu gạo gửi đi test tại Cần Thơ, cho thấy chất lượng gạo rất tốt, không có dư lượng thuốc BVTV, mẫu mã hạt gạo đẹp...

Theo Thạc sỹ Bùi Thị Hồng Hà: Kết quả của đề tài nghiên cứu đặc biệt cấp Quốc gia EM/KHCN (1997-2000) đang phát huy hiệu quả trong việc cung cấp giải pháp xử lý phế phụ phẩm của sản xuất nông nghiệp.

Giải pháp này nhanh chóng được triển khai ứng dụng diện hẹp ở các liều lượng và quy mô lớn nhỏ và được ứng dụng diện rộng tại các mô hình ở cả 3 miền Bắc, Trung, Nam với quy mô trên 50 ha (50 ha tại An Giang, 120 ha tại Thanh Hóa, 160 ha tại Thái Nguyên).

Kết quả thu được sau khảo sát mới nhất như sau: Giảm phân hóa học tổng hợp từ 30 - 50% tùy lượng rơm rạ để lại trên đồng. Khả năng giảm đến 50% phân bón hóa học là rất tốt trên tất cả các mô hình để lại 100% rơm tại ruộng để xử lý và kết hợp với sạ thưa hơn.

Về giảm thuốc BVTV: Giảm được 30 - 50% tùy thói quen phun phòng sâu bệnh của địa phương. Cá biệt có nơi không còn phải dùng đến thuốc BVTV (Ninh Bình, Hải Dương). Một số vùng có thói quen dùng đến 9 lần thuốc/vụ lúa đã cắt giảm chỉ còn 2 - 3 lần phun.

Theo Thạc sỹ Bùi Thị Hồng Hà, các giá trị khác thu được như giá bán lúa đã được thị trường chấp nhận mua cao hơn, chất lượng hương và vị hạt gạo tăng rõ rệt, chất lượng đất tốt, bùn nhiều, sức khỏe cây trồng tốt và xanh lá đến khi thu hoạch, sức khỏe người nông dân tăng tỉ lệ thuận với mức độ giảm thuốc BVTV trong chăm sóc lúa...

Minh Phúc - Tùng Đinh

Theo:

https://nongnghiep.vn/dung-men-vi-sinh-xu-ly-rom-ra-giam-30--50-phan-bon-hoa-hoc-d308454.html

Hiện tượng xẩy ra khi sử dụng vi khuẩn lactic trong quá trình bảo quản, lên men tôm, cá

Fri, 26 Jun 2020 16:09:47 GMT

- Cá, tôm là loại thực phẩm rất dễ hư hỏng. Để bảo quản cá, từ trước tới nay chúng ta đã sử dụng rất nhiểu phương pháp như muối cá, sấy khô, bảo quản lạnh đông, sử dụng hoá chất, chất kháng sinh hay trong các điểu kiện đặc biệt. Tuy nhiên, các phương pháp này hầu hết đều có tính kinh tế không cao, nhất là mục đích bảo quản các phụ phẩm của tôm, cá làm thức ăn chăn nuôi.

Hiện tượng hư hỏng của cá, tôm là do vi sinh vật sống trong tôm, cá phân huỷ các hợp chất hữu cơ của cá thành các chất độc hại và có mùi khó chịu. Tuy nhiên, đã có nhiều công trình khoa học chứng minh rằng, không phải mọi vi sinh vật đều có ảnh hưởng xấu, ví dụ như việc cho thêm một lượng vi khuẩn lactic có thể ức chế sự phát triển của các vi sinh vật gây bệnh và gây thối do quan hệ kháng sinh giữa chúng, do đó giảm hoặc loại trừ nguy cơ hư hỏng của các sản phẩm lên men từ tôm, cá.

- Các biển đổi của tôm, cá trong quá trình ủ chua:

Sau khi chết, tôm và cá tuỳ thuộc vào số lượng vi sinh vật tổn tại trong cá và tôm cũng như ở môi trường xung quanh, cũng như các enzym nội tại chuyển hoá theo hai chiều hướng:

+ Tôm cá lên men thối: Hiện tượng lên men thối là do vi sinh vật gây ra.

Vi sinh vật sống trong tôm, cá phân hủy các chất hữu cơ của chúng thành các chất có mùi khó chịu và độc hại. Tuy nhiên không phải tất cả các vi sinh vật đều gây hiện tượng này. Về phương diện sinh hoá, quá trình này diễn ra như sau: Đối với động vật thuỷ sản nói chung và tôm cá nói riêng, sau khi chết thì glycogen trong cơ thể dần dần bị phân giải. Đây là quá trình yếm khí rất phức tạp xẩy ra bằng con đường phosphoril hoá với sự tham gia của ATP. Có thể biểu thị một cách đơn giản như sau:

(C₆H₁₀O₅)₅ + nH₂O -> 2nC₃H₆O₃

Glycogen phân giải sản sinh ra axit lactic làm pH của cơ thịt biến đổi. Sự axit hoá của môi trường này có tác dụng hạn chế phần nào sự phát triển cùa vi sinh vật gây thối rữa. Tuy nhiên lượng glycogen trong cá và tôm chỉ khoảng dưới 0,5%. Một số loài cá còn ít hơn, chỉ khoảng 0,1%, nên sau khi chết. pH của chúng chỉ xuống đến 6,0-6,5.Trong khi đó hàm lượng axit và trị số pH là chỉ tiêu quan trọng đặc trưng cho phẩm chất của động vật thuỷ sản sau khi chê biến, khả năng bảo quản của chúng phụ thuộc vào trị số pH. Khi pH cùa tổ chức cơ thịt hạ thấp tạo điều kiện thuận lợi cho men cathepsin hoạt động và thúc đẩy quá trình tự chín của cơ thịt. pH càng giảm xuống thì khả năng hút nước của tổ chức cơ thịt cá, tôm giảm. Khi pH bằng 7, lượng nước hút vào bằng dinh dưỡng của cơ thịt, khi pH = 6 khả năng hút nước dưới 50% và khi pH = 5 thì gần tới điểm đẳng điện của protein dẫn đến lượng nước hút vào ít nhất chỉ khoảng 25%. Càng kéo dài được pH ở điểm đẳng điện protein bao nhiêu thì cá, tôm càng kéo dài được thời gian tê cứng và nguyên liệu tươi tốt được lâu hơn. Nhưng nếu thời điểm tê cứng đến sớm và thời gian tê cứng cũng ngắn, pH trở lại trung tính và chuyển sang kiềm tính càng sớm thì cá càng chóng bị vi khuẩn phân giải thối rữa. Cá, tôm sau tê cứng dần trở lại mềm, đó là quá trình tự phân giải, nếu hiểu một cách máy móc thì quá trình tự phân giải là do men nội tại hoạt động còn thối rữa là do vi sinh vật ở bên ngoài xâm nhập vào hoạt động. Sản phẩm của quá trình tự phân giải là axit amin, các chất đạm hoà tan, còn quá trình thối rữa là những sản phẩm bị thối nát.

Quá trình tự phân giải của tôm, cá mạnh nhất ờ pH = 4-5, trong phạm vi đó, lượng đạm hoà tan, đạm polypeptit và đạm axit amin cũng tâng lên cao nhất.

Sau đó các loại vi sinh vật chịu được môi trường axit nhẹ sẽ xâm nhập phát triển làm cho môi trường trở nên trung tính; kiềm tính nhẹ tạo điều kiện cho vi sinh vật thối rữa hoạt động. Quá trình hoạt động của vi sinh vật gây thối sẽ thuỷ phân protein thành polypeptit, pepton, NH₃, H₂S, indol, scatol,… có mùi khó chịu.

+ Tôm, cá lên men chua: tạo ra mùi thơm hấp dẫn nhờ quá trình tự phân tạo ra các axit amin và quá trình tác động của các vi sinh vật có lợi như khuẩn lactic làm giảm nhanh pH của môi trường, ức chế vi sinh vật gây thối và tạo ra hương thơm đặc trưng cho sản phẩm nhờ quá trình lên men (axit lactic, rượu, axeton,...). Sơ đồ quy trình công nghê sản xuất bột tôm và cá tạp được trình bày trong sơ đồ.

Độ pH của môi trường có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của vi sinh vật, nói chung đa số vi sinh vật phát triển tốt nhất ở môi trường trung tính pH = 7, nếu hạ thấp pH thì chúng bị kiềm chế và cũng có thể bị tiêu diệt. Độ pH thích hợp nhất cho tác dụng tự phân của men là khoảng 5, nhưng ở phạm vi này, vi sinh vật, đặc biệt là vi khuẩn gây thối lại không phát triển được. Môi trường nghiêng về axit thì kiềm chế được quy trình thối rữa.

Nhiều kết quà nghiên cứu cũng chứng minh rằng, việc dùng axit lactic để bảo quản nguyên liệu thủy sản cũng thu được nhiều thành công. Theo nghiên cứu trước đây thì khả năng sát trùng của các axít thường hay dùng cho bảo quản thực phẩm thì axit lactic mạnh hơn axit xitric và axit axetic là yếu nhất. Có nhiều cách dùng axit bảo quản nhưng người ta có thể dùng rơm, cỏ khô, mùn cưa… được tẩm axit để bảo quản nguyên liệu thủy sản. Cũng có thể nuôi vi khuẩn lactic cho chúng sinh ra axit lactic rồi đem sử dụng. Qua nhiều nghiên cứu cho thấy rằng, nồng độ axit trong nguyên liệu đạt đến độ pH<6 có thể làm giảm khả năng phát triển của vi khuẩn, khi pH=5 thì khả năng kiềm chế tăng lên với các loại vi khuẩn gây thối, pH= 4,5 thì ngừng sinh nở và phát triển, pH= 4 thì có thể kiềm chế được hầu hết khả năng hoạt động của các loại vi khuẩn.

Như vậy, khi bảo quản và chế biến tôm cá cần phải ngăn cản quá trình làm mất tính axit của môi trường. Do đó cần tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của hệ vi khuẩn lactic, là vi sinh vật chủ yếu tạo nên sự axit hoá môi trường, để ức chế sự phát triển của vi sinh vật gây thối khác. Một trong những cách hiệu quả nhất là bổ sung trực tiếp vi khuẩn lactic vào tôm, cá và tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của chúng. Hiệu quả của chủng vi khuẩn lactic sử dụng phụ thuộc chủ yếu vào tốc độ sinh axit lactic từ nguồn đường bổ sung vào vì thực tế phần lớn các loài vi sinh vật không mong muốn cần ức chế có trong tôm, cá đều nhạy cảm với các điều kiện axit. Một số chủng vi khuẩn lactic có thể sinh ra các chất kháng khuẩn. Đó là các chất như H₂O₂, diaxetyl và nhiều loại bacterioxin. Đây là các chất có bản chất protein hoặc phức protein có hoạt tính diệt khuẩn đối với nhiều loại vi khuẩn Gram dương. Người ta cũng chứng minh được rằng, sự axit hoá môi trường nhanh chóng bởi Lactobacillus plantarum cho phép tiêu diệt hoàn toàn Samonella typhimurium, đồng thời rút ngắn thời gian sản xuất.

Đặc tính sinh học của chitosan

Mon, 22 Jun 2020 15:45:21 GMT

Trong các loại polyme, chitosan được nghiên cứu mạnh nhất bởi tính tương thích sinh học, phân hủy sinh học, không độc và dễ sản xuất với nguồn nguyên liệu dồi dào. Vì vậy, chitosan được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như y học, thực phẩm và công nghệ hóa học, dược học, dinh dưỡng và nông nghiệp.

Các đặc tính sinh học của chitosan:

- Về độ tương thích sinh học: chitosan là một polime tự nhiên, có khả năng tự phân hủy sinh học, an toàn và không gây độc.

- Có khả năng liên kết với tế bào của vi khuẩn và động vật có vú.

- Tái tạo hiệu quả sự liên kết giữa các mô nướu.

- Kích thích sự hình thành nguyên bào xương phục vụ cho sự hình thành các khớp xương.

- Là chất cầm máu hiệu quả.

- Có khả năng kháng khuẩn, kháng nấm trên các tế bào động, thực vật.

- Chống ung thư.

- Ngăn chặn chất béo gây xơ cứng động mạch.

- Làm dịu hệ thống trung ương thần kinh.

Một số ứng dụng của chitosan

Chitosan là polyme sinh học được đánh giá là có triển vọng ứng dụng trong nhiều lĩnh vực và được tập trung nghiên cứu trong thời gian gần đây. Chitosan được sử dụng trong nhiều ngành công nghiệp bao gồm: xử lí nước thải, công nghệ vi sinh, công nghệ giấy và bột giấy, mỹ phẩm, thực phẩm, y tế, công nghệ sinh học và nông nghiệp (Imeri and Knorr 1998).

Với mỗi ứng dụng khác nhau sẽ đòi hỏi chitosan có độ đề axetyl và khối lượng phân tử khác nhau.

+ Trong mỹ phẩm:

Là hợp chất aminopolisaccarit tự nhiên, chitosan được bao quanh trong lớp hydrocolloid. Tuy nhiên, không như các hydrocolloid khác là polyanion, chitosan là chất kết dính cation tự nhiên. Khi trung hòa axit, chitosan trở thành chất nhầy, tạo điều kiện thuận thuận lợi để chitosan tương tác tốt với da và tóc. Hơn nữa, dựa trên đặc tính kháng khuẩn, kháng nấm hiệu quả, chitosan được ứng dụng trong các sản phẩm: chăm sóc tóc (dầu gội, thuốc nhuộm, dầu xả...), chăm sóc da (sữa tắm, kem dưỡng da.) và cả chăm sóc răng miệng (kem đánh răng, kẹo cao su, nước súc miệng.).

+Trong xử lí nước thải:

Dựa vào khả năng tạo phức chelat, chitosan được sử dụng để hấp phụ hiệu quả các ion kim loại nặng như chì, thủy ngân, asen. trong nước thải nhà máy hay sinh hoạt. Do đó, chitosan và các dẫn xuất chitosan được sử dụng trong nhiều hệ thống lọc nước, khử muối, thẩm tách. Ngoài ra, chitosan còn được ứng dụng để làm sạch nước uống.

+ Trong công nghiệp giấy:

Trong quá trình sản xuất giấy in, chitosan thường được thêm vào vì có khối lượng phân tử tương đương với xenlulo - thành phần chính của vỏ cây. Điều này sẽ giúp tiết kiệm chất phụ gia hóa học và làm tăng lượng giấy sản xuất. Giấy được chế tạo bởi chitosan có bề mặt phẳng hơn và chống thấm tốt hơn. Ngoài ra, chitosan được ứng dụng để sản xuất giấy ăn, giấy vệ sinh, giấy gói quà, bìa cứng và giấy gói thực phẩm.

+ Trong nông nghiệp:

Chitosan và các hợp chất của chitosan là các sản phẩm tự nhiên, không độc, phân hủy sinh học và thân thiện với môi trường. Chúng có thể ứng dụng trong nông nghiệp nhờ các hoạt tính sinh học như: kích thích sự nảy mầm và sinh trưởng thực vật, làm tăng hàm lượng chlorophyll, tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng của cây, làm giảm stress. Ngoài ra, chúng còn có hoạt tính kháng nấm, kháng khuẩn, kháng virus. và được ứng dụng như là thuốc bảo vệ thực vật.

+ Trong y học:

Chitosan đã được ứng dụng rất nhiều trong lĩnh vực dược phẩm và y học do có những đặc tính tốt như: Không độc, tính tương hợp sinh học cao, có thể tự phân hủy... Do trong cấu trúc của chitosan có sự hiện diện của nhóm hydroxyl (-OH) và nhóm amin (-NH2) có khả năng tạo liên kết với các nhóm chức khác nên chitosan thường được dùng làm chất mang trong ngành dược phẩm.

Bên cạnh đó, chitosan còn được ứng dụng để điều chế thuốc bôi da, thuốc sát trùng da, làm da nhân tạo, thuốc chữa bệnh viêm loét dạ dày, tá tràng, băng gạc để băng bó vết thương. Chitosan được chiết tách từ vỏ tôm, cua có thể sản xuất glucosamin, một dược chất quý dùng để chữa khớp đang phải nhập khẩu ở nước ta.

Chitosan có khả năng làm giảm hàm lượng cholesterol trong máu. Nếu sử dụng thực phẩm chức năng có bổ sung 4% chitosan thì lượng cholesterol trong máu giảm đi đáng kể chỉ sau 2 tuần. Ngoài ra chitosan còn xem là chất chống đông tụ máu. Nguyên nhân việc giảm cholesterol trong máu và chống đông tụ máu được nghiên cứu là do chitosan ngăn không cho tạo các micelle. Điều chú ý là ở pH = 6 - 6,5 chitosan bắt đầu bị kết tủa, toàn bộ chuỗi polysacchride bị kết lắng và giữ lại toàn bộ lượng micelle trong đó. Chính nhờ đặc điểm quan trọng này chitosan ứng dụng rộng rãi trong các sản phẩm thực phẩm chức năng.

Phương pháp điều chế

Chitosan là sản phẩm thu được sau khi đề axetyl hóa chitin.

Chitin - chitosan được chiết xuất từ nhiều nguồn nguyên liệu khác nhau: phế liệu thủy sản, vi nấm, vi khuẩn. tuy nhiên nguồn nguyên liệu chính để sản xuất chitin - chitosan là phế liệu thủy sản, đặc biệt là vỏ tôm, ghẹ, mực. Tùy theo từng nguyên liệu mà hàm lượng chitin biến đổi khác nhau, trong đó nang mực có hàm lượng chitin cao nhất kế đến là tôm sú và tôm thẻ.

Trong vỏ của các loài giáp xác, ngoài chitin còn có những hợp chất phi chitin như: protein, chất khoáng, chất màu. Vì vậy việc chiết tách chitin phải trải qua nhiều công đoạn phức tạp.

Có nhiều phương pháp để chiết tách chitin-chitosan như phương pháp hóa học, phương pháp sinh học hoặc phương pháp kết hợp hóa học và sinh học. Tuy nhiên, phương pháp hóa học được sử dụng phổ biến vì đơn giản, dễ thao tác, thực hiện nhanh chóng trong thời gian ngắn.

a.Phương pháp hóa học

Chitosan được điều chế theo quy trình như sau:

Nguyên liệu > Khử khoáng > Đề Protein > Chitin > Đề axetyl > Chitosan

* Khử khoáng

Trong vỏ tôm, thành phần khoáng chủ yếu là muối CaCO3 và rất ít Ca3(PO4)2, nên các loại axit loãng như HCl, H2SO4. thường được sử dụng để khử khoáng.

Tuy nhiên nếu khử khoáng sử dụng axit H2SO4 thì sẽ tạo muối khó tan, thay vào đó, axit HCl được dùng để khử khoáng hiệu quả hơn theo các phản ứng sau:

MgCO3 + 2HCl = MgCl2 + CO2 + H2O

CaCO3 + 2HCl = CaCl2 + CO2 + H2O

Ca3(PO4)2 + 6HCl = 3CaCl2 + 2H3PO4

Trong quá trình rửa, muối Cl^- tạo thành được rửa trôi, nồng độ axit HCl có ảnh hưởng lớn đến chất lượng của chitosan thành phẩm, đồng thời có ảnh hưởng lớn đến thời gian và hiệu quả khử khoáng.

Quá trình khử khoáng thường được thực hiện ở nhiệt độ thường kết hợp với khuấy đảo.

* Đề protein

Quá trình đề protein từ phế liệu thủy sản có thể thực hiện với nhiều hóa chất như NaOH, Na2CO3, NaHCO3, KOH, K2CO3, Ca(OH)2. Tuy nhiên, NaOH được sử dụng nhiều nhất, nồng độ từ 1% - 10%, ở nhiệt độ phòng hoặc nhiệt độ cao, thời gian xử lý từ vài giờ đến vài ngày. Để tăng cường hiệu quả của quá trình đề protein cần thực hiện khuấy đảo trong khi xử lý.

* Đề axetyl

Thông thường quá trình đề axetyl được thực hiện bằng cách ngâm chitin trong dung dịch NaOH hoặc KOH đậm đặc. Nồng độ NaOH thường sử dụng từ 40 - 50%, ở nhiệt độ thường hoặc nhiệt độ cao.

Chitosan thu được không tan trong nước nhưng tan được trong dung dịch axit. Muốn thu được chitosan có DDA cao gần như hoàn toàn thì phải rửa lại mẫu và xử lý bằng kiềm đặc nhiều lần.

Phương pháp mới để thực hiện phản ứng đề axetyl hóa có hiệu suất cao được các nhà khoa học thực hiện khi dùng dung dịch NaOH 5% và NaBH4 với tỉ lệ 0,1g NaBH4/1g chitosan thì chitosan được bảo vệ không bị cắt mạch và phá được cấu trúc tinh thể. Phản ứng thực hiện trong 3 giờ, đạt hiệu suất cao, giảm tiêu tốn hóa chất, giảm ô nhiễm môi trường.

* Tẩy màu chitosan

Chitin - chitosan thô có màu hồng nhạt do có sắc tố astaxanthin. Do chitin - chitosan ổn định với các chất oxy hóa như thuốc tím (KMnO4), người ta sử dụng H2O2 nồng độ thấp để khử màu chitin - chitosan.

b.Phương pháp lên men vi khuẩn axit lactic

Nguyên tắc của phương pháp: Hỗn hợp lên men gồm: vỏ phế thải, axit lactic, dung dịch glucozơ. Trong quá trình lên men LAB (Lactic Acid Bacterial) sản sinh ra axit lactic làm giảm pH (pH < 4,8) của dung dịch tạo điều kiện cho quá trình thủy phân protein, thủy phân khoáng tạo ra các lactat canxi, magic... là những chất tan được trong nước. Bằng cách ly tâm phần dung dịch lỏng dầu và khoáng đã hòa tan, tách được khỏi phần chitin không hòa tan. Phần còn lại là chitin thô.

Ưu điểm phương pháp: không cần quá nhiều hóa chất nên giá thành thấp, ít gây ô nhiễm môi trường, lượng nước rửa ít hơn, tuy nhiên thời gian lên men thường kéo dài 20-30 ngày.

Theo: Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Sư phạm

Sản xuất Giấm gỗ

Sun, 21 Jun 2020 23:40:26 GMT

Dấm gỗ là một sản phẩm phụ trong quá trình sản xuất than củi. Nó là một dung dịch được hình thành từ khí đốt củi tươi trong điều kiện yếm khí. Khi khí đốt bị nguội đi, nó ngưng tụ thành dung dịch lỏng. Trong nước cốt dấm gỗ có hơn 200 chất hóa học như axit axetic, phomalđehit, Valeric- êtylic, Metanol, hắc ín vv... Dấm gỗ cải tạo chất lượng đất, loại trừ dịch hại và kiểm soát sự sinh trưởng của cây trồng, nhưng nó hơi độc đối với cá và rất độc đối thực vật nếu sử dụng quá nhiều. Nó thúc đẩy sự sinh trưởng của rễ, thân, củ, lá, hoa và quả. Trong một số trường hợp nào đó, nó có thể kìm hãm sự sinh trưởng của cây nếu sử dụng dấm gỗ ở những khối lượng lớn khác nhau. Nghiên cứu cho thấy sau khi phun dấm gỗ trong vườn quả đã làm tăng số lượng quả trên cây. Dấm gỗ an toàn đối với các vật chất sống trong chuỗi thức ăn đặc biệt là các côn trùng giúp thụ phấn cho cây.

Dấm gỗ được tạo ra bởi việc đốt cháy 63-83 kg củi tươi củi tươi trong lò than củi được làm từ một thùng phi đựng dầu có dung tích 200 lit, và một ống thông khói bằng bê tông cao khoảng 120 cm có đường kính 4 inch («10cm). Củi để làm dấm tốt nhất là những củi có nhiều phần gỗ lõi.

Tiến trình

1. Phơi củi còn cả lõi và vỏ 5-15 ngày.
- 2. Chất củi vào trong lò (ảnh1). Đóng lò và đậy tất cả các lỗ bằng đất sét. Đốt lò ở nhiệt độ 120-430⁰C.
- 3. Sau 1 tiếng, đặt một mái che ở phần bên trên của lỗ thông khói (ảnh 2). Nếu xuất hiện các giọt nước màu nâu hoặc nâu tối trên mái, lúc đó ta cho khói bay qua một ống tre để hơi nóng có thể được ngưng tụ lại thành chất lỏng.
- 4. Đặt một bình hoặc lọ để thu lại các giọt dấm chảy từ ống tre.
  - 5. Nếu đốt củi 12-15 tiếng trong lò có dung tích 200-lít dầu, sẽ sản xuất từ 2-7 lit dấm. Lúc này nó được gọi là cốt dấm.
  - 6. Để cốt dấm trong 3 tháng cho lắng xuống. Dấm sẽ chuyển sang màu vàng như dầu thực vật. Sau chuyển màu nâu sáng và hắc ín sẽ lắng đọng lại. Phần trên cùng sẽ là một là lớp màu dầu sáng trong. Lấy đi phần nhựa (hắc ín) và phần có màu dầu sáng cũng như phần đục có màu nâu tối thì phần còn lại sẽ là dấm chua (ảnh 3).

Sử dụng

Pha dấm vào nước với tỷ lệ 1:50 (1 lit dấm gỗ với 50 lit nước), hoặc pha đến tỉ lệ 1:800 (1 lit dấm gỗ với 800 lit nước). Phun hỗn hợp pha lên trên các chồi cành non. Dấm gỗ như hoocmon kích thích sẽ được thấm vào trong các cành, thân hoặc lá. Cây sẽ khỏe hơn, lá sẽ xanh hơn và kháng lại sâu bệnh hại.

Lợi ích

1. Nông dân có thể sản xuất dấm gỗ từ các cành được xén tỉa trên cây.
2. Dấm gỗ an toàn đối với con người, động vật, thực vật và môi trường.
3. Dấm gỗ giúp cây trồng phát triển tốt hơn, khỏe hơn và kháng lại sâu bệnh.
4. Sản phẩm cây trồng có chất lượng cao và an toàn.

5. Chi phí sản xuất thấp do tiết kiệm chi phí mua hóa chất.

Theo: Văn phòng nghiên cứu khoa học và phát triển sản xuất nông nghiệp - Cục nông nghiệp, Thái Lan

Chế phẩm diệt sâu

Sat, 20 Jun 2020 14:56:51 GMT

a) Chế phẩm Bt: Bacillus thuringiensis gọi tắt là Bt, là vi khuẩn Gram (+), hiếu khí không bắt buộc, có khả năng tạo bào tử và tinh thể độc. Sâu ăn lá chứa vi khuẩn, một mặt vi khuẩn sinh sản trong ruột làm côn trùng chết, một mặt khi tinh thế độc thóat vào ruột giữa, nơi có pH kiềm, tinh thể độc sẽ bị phân giải thành tiến độc tố Prôteaza trong ruột sẽ cắt tiến độc tố thành độc tố. Độc tố đâm xuyên phá biểu mô ruột làm cho sâu chết nhanh hơn. Vi khuẩn được nuôi cấy chìm, sau li tâm thu sinh khối. Đôi khi bổ sung một lượng nhỏ kitinaza có thể làm cho hoạt tính diệt sâu tăng lên. Chế phẩm Bt có khả năng diệt nhiều loại sâu, đặc bệt là ấu trùng bộ Cánh vảy.

b) Chế phẩm Beauveria bassiana.

B. bassiana còn gọi là "bạch cuơng tằm", là nấm màu trắng lần đầu tiên thấy gây bệnh cho con tằm. Khi bào từ rơi trên mình sâu sẽ nảy mầm, tạo khuẩn ti, mọc đâm xuyên qua lớp kitin nhờ kitinaza rồi phát triển nhanh trong cơ thể sâu, sau đó lại đâm xuyên ra ngoài, mọc trắng như bông trên mình sâu, Nấm cũng sinh độc tố beauverixin làm cho sâu chết nhanh hơn. Loài nấm này có thể kí sinh và giết khoảng 100 loài sâu.

Nấm được lên men chìm, trong môi trường nha - men bia ở 25-28°C trong vòng 4 ngày. Ở giai đoạn cuối, enzim được tạo thành thuỷ phân sợi nấm, thúc đẩy sự tạo thành bào tử. Li tâm thu bào tử, sau đó phun sấy tạo chế phẩm bào tử. Ở nước ta, chế phẩm này được dùng chống sâu róm thông rất hiệu quả.

c) Chế phẩm Metarhizium.

Đây là nấm có bào tử màu xanh lá chuối, nhiệt độ thích hợp cho sinh trưởng là 25 -28°C. Ở nhiệt độ cao hơm thường khó hoặc không sinh bào tử. Nấm này cũng được sản xuất giống như Beauveria. Ở Việt Nam thường sản xuất trên cơm nguội. Cơm hấp cho vào túi nilon hoặc rải ra khay, cấy giống, sau 15-20 giờ bào tử mọc xanh kín, Lấy ra hong khô, cho qua rây để thu bào tử. Nấm có cơ chế diệt sâu giống như Beauveria nhưng tiết ra 2 loại độc tố là destruxin A và B. Năm có thể điệt được 70 loại côn trùng khác nhau. Chế phẩm dùng để phun diệt bọ rầy, bọ xít, ấu trùng bọ hung hại mía, hại lạc, kiến vương hại dừa... Ở châu Phi, người ta dùng máy bay phun chế phẩm để diệt các đàn châu chấu bay rợp trời tàn phá cây cối như cơn bão.

d) Chế phẩm virut diệt sâu

Virut được dùng để chế tạo chế phẩm diệt sâu là baculo, virut nhân đa diện-NPV (Nucleopolyhedrovirus) và virut dạng hạt - GV (Granulovirus). Virut là kí sinh nội bào bắt buộc nên không nuôi được trên môi trường nhân tạo mà phải nuôi trên sâu. Sâu được nuôi bằng thức ăn nhân tạo. Đến giai đoạn ấu trùng (tuổi 3-4) thì nhiễm dịch huyền phù virut vào thức ăn. Sau khi sâu chết, tiến hành nghiền, thêm nước, lọc, thêm phụ gia và chất bảo quản rồi đóng chai. Ở Việt Nam, chế phẩm này thường dùng để chống sâu róm hại bông.

Nguồn: GS.TS. Phạm Văn Ty - Nhà xuất bản giáo dục

Các chế phẩm vi sinh vật diệt vi sinh vật gây bệnh

Sat, 20 Jun 2020 14:39:15 GMT

Vi sinh vật trong đấu tranh sinh học

Đấu tranh sinh học là biện pháp sử dụng sinh vật hoặc các sản phẩm của chúng nhằm giảm thiểu những thiệt hại do các sinh vật gây hại sinh ra. Ưu điểm của biện pháp này là độ an toàn cao, thân thiện với môi trường, dễ áp dụng và có giá thành rẻ. Tuy nhiên, biện pháp này thường có tác dụng lâu dài, thường không có hiệu quả ngay như thuốc hoá học nên thường dùng “phòng bệnh hơn chữa bệnh".

1. Các chế phẩm vi sinh vật diệt vi sinh vật gây bệnh

Hằng năm các loại bệnh do vi khuẩn, nấm sợi, virut, tuyến trùng (giun) đã làm mất đi 20% tổng sản lượng nông nghiệp thế giới. Việt Nam là nước có khí hậu nóng ẩm nên các vi sinh vật gây bệnh rất phát triến, gây các bệnh thối thân, thối rễ, héo lá... cho các loại cây trồng. Ở lúa phổ biến là các bệnh đạo ôn (do nấm Pyricularia oryzae), khô vằn (do nấm Rhizoctonia solani): ở ngô và nhiều loại cây trồng khác bị bệnh thối cổ rễ, làm cho cây đổ rạp hàng loạt (do nấm Fusarium oxysporum): Ở các cây ăn quả bị hại rễ, thân, quá (do nấm bậc thấp Phytophthora spp.): Ở nhiều loại cây rau, cà chua, khoai tây bị bệnh héo rũ (do vi khuẩn Ralstonia solanacearum... gây ra). Nhiều loại virut cũng gây bệnh cho cây trồng như bệnh vàng lụi ở lúa, sọc lá ở ngô, bệnh khảm ở thuốc lá, cà chua, dưa chuột, đậu đỗ …

Tuy nhiên, "vỏ quýt dày có móng tay nhọn". Nhiều loại vi sinh vật bao gồm cả vi khuẩn, nấm sợi, virut lại là "sát thú" của những vi sinh vật gây bệnh kể trên.

a) Chế phẩm từ vi khuẩn. Nhiều loại vi khuẩn như Pseudomonas fluorescens, Agrobacterium radiobacter... có khả năng ức chế cạnh tranh với nấm bệnh. Ví dụ: P. fluorescens tạo ra siderophor, chất này có ái lực với Fe mạnh, làm cho nấm bệnh không sinh trưởng được vì thiếu sắt, Pseudomonas còn sinh ra chất 2,4 điaxetylphloroglucônat (DAPG) ức chế sự sinh trưởng của nhiều loại nấm. Các vi khuẩn được nuôi cấy, sau đó trộn với than bùn hoặc bột tan (bột đá mịn).

Chế phẩm có thể hoà với nước để ngâm hạt, phun lên lá hoặc bón vào gốc cây. Cũng có thể trộn vào phân hữu cơ để tạo "phân đa chức năng" dùng bón lót, như là “một mũi tên trúng hai đích", vừa cung cấp thức ăn cho cây, vừa chống bệnh cho cây.

b) Chế phẩm từ nấm. Nấm được dùng phố biển nhất là Trichoderma (T. harzianum, T. viride). Nấm cũng được nuôi trong thùng lên men sau đó được bọc bởi một chất polime rất mỏng hoặc có thể trộn với than bùn, thêm 10% đường và sử dụng như trên. Nấm sinh trichodermin có khả năng kháng nhiều loại nấm bệnh và cạnh tranh chất dinh dưỡng với chúng.

c) Chế phẩm từ xạ khuẩn. Xạ khuẩn Streptomyces nổi tiếng về khả năng sinh chất kháng sinh. Các kháng sinh được sản xuất công nghiệp, dạng tinh khiết được dùng phố biến ở nước ta:

- Blastixidin do S. griseochromogenes.

- Kasugamixin do S. kasugaensis.

- Validamixin do S. hygroscopycus sinh ra.

Các kháng sinh này được dùng để chống các bệnh khô vằn, đạo ôn rất có kết quả.

Xạ khuẩn là vi sinh vật hoại sinh, không độc với sức khỏe con người, vật nuôi và môi trường, nên cũng được dùng để sản xuất chế phẩm. Các chủng có hoạt lực cao được nhân giống, sau đó chuyển sang nuôi trong môi trườrng xốp với nguyên liệu là than bùn, có bố sung thêm đường và chất khoáng, nuôi ở 30°C, độ ẩm 50% trong năm ngày, sau đó sấy khô ở 50°C rồi đóng gói. Chế phẩm cũng được sử dụng như trên để chống nấm và vi khuẩn gây bệnh.

Nguồn: GS.TS. Phạm Văn Ty - Nhà xuất bản giáo dục

Sản xuất acid hữu cơ Lactic

Fri, 19 Jun 2020 11:58:28 GMT

Acid lactic (acid 2-hydroxypropionic: C₃H₆O₃) hiện nay được sản xuất thông qua tổng hợp hóa học hoặc theo phưong pháp lên men. Trong hai dạng đồng phân đối ảnh acid L- (+) và D- (-) -lactic cơ the người chỉ hấp thu được dạng L- (+). Ngoài ra, dạng D- (-) củng có độc tính nhất định, chính vi vậy dạng L- (+) thường được lựa chọn trong thực phẩm. Tuy vậy sản phẩm thương mại chủ đạo hiện nay là sản phẩm hỗn hợp DL tổng hợp bằng con đường hóa học. Acid lactic được sử dụng để tạo vị chua và làm chất bảo quản trong một số sản phẩm như phomat, thịt, jele và bia.

Lactate ammoni duợc dùng làm nguồn nitơ phi protein trong thức ăn gia súc. Các muối natri, canxi stearoyl lactylat được sử dụng làm chất tạo nhũ, hoặc chất ổn định trong bột bánh. Gần đây người ta quan tâm đến acid lactic nhiều hơn bởi những ứng dụng trong sản xuất các loại nhựa và bao bì tự phân hủy chống ô nhiễm môi trường.

Vi sinh vật và sinh tổng hợp acid lactic

Tất cả vi khuẩn lactic đều có khả năng tạo acid lactic thông qua lên men các loại đường. Tuy nhiên, chỉ có những loài lên men đồng hình mới được sử dụng trong sản xuất acid lactic. Nhóm Lactobacilli ưa nhiệt (Lactobacillus delbrueckii subsp. delbrueckii, L. delbrueckii subsp. bulgaricus, L. helveticus) có thể chịu được nồng độ lactate và nhiệt độ cao hơn (48 - 52°C) so với những nhóm khác và do vậy có hiệu suất lên men cao và hạn chế được tạp nhiễm. Tuy nhiên, nhóm này sinh acid D- (-) hoặc DL-lactic và vì vậy không phù hợp lắm cho sản xuất thực phẩm, thức ăn gia súc và ứng dụng trong y tê. Nhóm Lactococci, Lactobacilli ưa nhiệt trung bình (L. casei subsp. casei, L. amylophilus) và Streptococci ưa nhiệt (Streptococeus thermophilus) có nhiệt độ phát triển tương đối thích hợp cho sản xuất và ngoài ra còn có khả năng phân hủy tinh bột. Mặc dù khà năng chịu acid lactic của chúng thấp hơn so với nhóm trước nhưng bù lại chúng chỉ sinh duy nhất L- (+) -lactic và do vậy vẫn phù hợp hơn cả cho sản xuất acid lactic ứng dụng trong thực phẩm. Vi khuẩn lactic đồng hình lên men đường 6 cacbon thông qua con dường glycolis. Pyruvat dược khử thành lactate với sự xúc tác của enzyme đặc hiệu quang học lactate dehydrogenase (L-LDH hoặc/và D-LDH). Với Lactococci, LDH là enzyme thay đổi hoạt tính (với chất điều biên là FDP và Mn2+) còn với Lactobacilli lên men đồng hình, LDH là enzyme không thay đổi hoạt tính. Acid lactic dạng chưa phân ly là chât ức chế đối với quá trình sinh trưởng và sinh acid của vi khuẩn lactic. Nguyên nhân có lẽ do sự thẩm thấu qua màng và làm giảm pH nội bào. Việc điều chỉnh pH môi trường trong quá trình lên men có thể làm giảm độ ức chế, tuy nhiên luợng acid lactic tích lũy được thông thường không lớn hơn 150kgm^-3.

Vi khuẩn lactic là vi sinh vật đòi hỏi nhiều vào điều kiện nuôi cấy. Thông thường, môi trường cần được bổ sung chất kích thích sinh trưởng và các peptid (chứa khoảng 5-12 acid amin là thích hợp nhất). Bacillus spp. có thể được sử dụng thay thế vi khuẩn lactic bởi yêu cầu dinh dưỡng đơn giản hơn cũng như khả năng đồng hóa nguồn nito vô cơ. Thậm chí nấm mốc Rhizopus oryzae cũng có thế được sử dụng, tuy nhiên loại nấm này còn sinh ethanol và do vậy làm giảm 25% lượng acid sinh ra.

Cơ chất, sản xuất và thu hồi

Acid lactic có thể sản xuất từ nhiều loại nguyên liệu khác nhau như củ cải đường, rỉ đường, dịch thủy phân tinh bột, cellulose. Các công ty hàng đầu như ADM và Purac Biochem hiện sử dụng dịch thủy phân ngô làm nguyên liệu trong sản xuất acid lactic. Một số loài vi khuẩn lactic như L. amylophilus có thể thủy phân tinh bột, tuy nhiên độ nhớt cao của môi trường khiến việc điều chinh pH gặp nhiều khó khăn và do vậy cũng hạn chế khả năng ứng dụng. Nguyên liệu cần được kết hợp với một số cơ chất khác như dịch thủy phân protein sữa (5 - 10kgm^-3) và cao nấm men (20kgm^-3).

Quá trình sản sinh acid lactic thông thưong xay ra đồng thời với sinh trưởng. Tuy nhiên, lên men lactic không nhất thiết phải phụ thuộc vào sinh trưởng khi có một số yếu tố hạn chế sinh trưởng. Ứng dụng hiệu ứng này có thể giúp giảm thiểu được nguồn dinh dưỡng. Giá trị pH môi trường cần được giữ ở mức 5 – 6,5 bằng NaOH, Na₂CO₃ hoặc NH₄OH, sử dụng thiết bị điều khiển tự động. Lên men trong điều kiện yếm khí sẽ đem lại hiệu suất chuyển hóa cao hơn (có thể đạt 85 - 98%). Với phương pháp lên men mẻ, nồng độ acid lactic tạo ra cao hơn (120-150kgm^-3) nhưng tốc độ chuyển hóa lại chậm hơn (2kgm^-3h^-1). Tốc độ lên men có thể cải thiện rất đáng kế (20 - 80kgm^-3h^-1 ở quy mô phòng thí nghiệm và pilot) thông qua việc tái sử dụng sinh khối bằng vi lọc dòng chảy chéo hoặc cố định tế bào. Tuy nhiên, nồng độ lactate trong trường hợp này không cao (thường nhỏ hơn 50kgm^-3). Ức chế ngược bởi sản phẩm có thể được hạn chế nếu sử dụng các biện pháp loại acid lactic như điện thẩm thấu, trao đổi ion, lọc nano.

Thu hồi acid lactic khá phức tạp bởi độ hòa tan cao của các muối lactate. Trong quy trình truyền thống, lactate dược kết tủa ở dạng muối canxi, sau đó acid lactic được phục hồi bằng acid sulphuric. Tinh chế acid lactic trong các khâu tiếp theo bao gồm trao đổi ion và loại màu. Một số kỹ thuật mới như chiết sử dụng màng lỏng, điện thẩm thấu, và trao đổi ion cũng có thể được sử dụng trong thu hồi acid lactic.

Nguồn: GS.TS. Phạm Văn Ty và TS. Vũ Nguyên Thành - Nhà xuất bản giáo dục