Tin về sản xuất sạch hơn

Đột phá công nghệ: Xử lý rơm rạ không cần thời gian nghỉ

Sat, 14 Jan 2023 16:31:51 GMT

'Một tấn rơm là một tấn phân bón' không còn là mơ ước của nông dân.

Chế phẩm Emuniv xử lý nhanh rơm rạ tại ruộng do Trung tâm Nông nghiệp hữu cơ (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) triển khai nghiên cứu ứng dụng đã đạt được thành công tại nhiều địa phương ở 3 miền Bắc, Trung, Nam như Hà Nội, Nam Định, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Hà Nam, Bắc Giang, Nghệ An, Quảng Trị, Long An, Đồng Tháp, An Giang…

Sản phẩm vi sinh Emuniv.

Với truyền thống canh tác lúa 3 vụ ở ĐBSCL và thời gian chuyển vụ nhanh tại miền Bắc và miền Trung, thông thường, các nhà sản xuất vi sinh khuyến cáo bà con nông dân thời gian xử lý rơm rạ tại ruộng nên từ 10 - 15 ngày trước khi gieo sạ và việc đốt rơm rạ tại đồng ruộng nông dân vẫn thường áp dụng phổ biến, gây lãng phí tài nguyên và ô nhiễm không khí ở nhiều nơi.

Vi sinh công nghệ mới của GS.TS Phạm Văn Ty (Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội) với những cải tiến trên nền tảng kết quả của đề tài nghiên cứu đặc biệt cấp quốc gia mã số EM/KHCN, 1997 - 2000 đã giúp các phụ phẩm nông nghiệp sau thu hoạch (như rơm rạ, tàn dư thực vật) có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường hoàn toàn trở nên có ích. Các tác động phù hợp từ quá trình sinh trưởng của hệ vi sinh vật đất (gồm Bacillus subtillis, Bacillus licheniformis, Bacillus megaterium, Lactobacillus acidophilus, Lactobacillus plantarum, Streptomyces murinus, Saccharomyces cereviseae) đã tạo ra nhiều hiệu quả cùng lúc, có lợi cho sinh trưởng của cây lúa.

Nông dân rải vi sinh xử lý rơm rạ sau thu hoạch ở HTX Hà Bao 1, An Phú, An Giang.

Những phụ phẩm, tàn dư trên ruộng sau thu hoạch được phân hủy nhanh khi cày vùi trong đất; bổ sung và cải thiện hệ vi sinh vật hữu hiệu trong đất. Việc rắc chế phẩm EMUNIV rồi cày vùi phụ phẩm trong bùn đất đã giúp lúa không những không bị hiện tượng ngộ độc hữu cơ gây vàng lá nghẹt rễ ở cây lúa non mà còn giúp cứng cây, đứng lá, trổ bông dài và hạt lúa chắc mập hơn. Cây lúa khỏe là một yếu tố giúp tăng cường khả năng chống chịu với điều kiện thời tiết và các đối tượng sâu bệnh hại và góp phần làm tăng năng suất, nâng cao chất lượng hạt gạo.

Các vùng đất lúa bị nhiễm phèn nặng ở Móng Cái (Quảng Ninh) hay Đồng Nai còn ghi nhận hiệu quả rất tốt trong việc giảm độ chua của đất ngay trước khi gieo cấy, các bệnh hại nhờ đó giảm trên 90%. Lượng dinh dưỡng tận thu được từ quá trình phân hủy rơm rạ (gồm các nguyên tố đa, trung và vi lượng) đã đáp ứng được 20 - 30% nhu cầu dinh dưỡng của cây lúa nên đã tạo ra những bước tiến lớn trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất lúa gạo.

Ông Huỳnh Trung Thu (HTX Hà Bao 1, huyện An Phú, An Giang) đã nhiều năm áp dụng xử lý rơm rạ trên ruộng bằng chế phẩm Emuniv cho kết quả rất tốt.

Trên thực tế, tùy vào mùa vụ, điều kiện sản xuất cũng như tập quán canh tác của từng địa phương, nông dân cần các biện pháp xử lý rơm rạ khác nhau. Đơn vị tư vấn là Trung tâm Nông nghiệp hữu cơ (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) hiện tại dựa vào công nghệ vi sinh mới EMUNIV có khả năng xử lý nhanh rơm rạ trên ruộng đã có thể hướng dẫn nông dân địa phương ứng dụng nhiều kỹ thuật xử lý khác nhau cho phù hợp và đáp ứng nhu cầu.

Nông dân hiện nay được hướng dẫn kỹ thuật đưa nước vào cày bừa kết hợp rải vi sinh để xử lý hoai mục nhanh rơm rạ sau thu hoạch, sát ngày gieo cấy hoặc thậm chí là chỉ đơn giản rải đều vi sinh xử lý rơm rạ lên mặt ruộng sau khi đã hoàn thành gieo cấy.

Giám đốc Trung tâm BVTV Khu 4, ông Nguyễn Tuấn Lộc (giữa) kiểm tra mô hình xử lý nhanh rơm rạ công nghệ mới tại Hưng Nguyên, Nghệ An.

Để minh chứng rằng thời gian nghỉ là không cần thiết cho quá trình xử lý rơm rạ trên ruộng với chế phẩm EMUNIV, có thể lấy ví dụ một số mô hình như sau:

- Mô hình tại HTX Hà Bao 1, huyện An Phú (tỉnh An Giang): Trong quá trình triển khai xử lý rơm rạ trên diện tích 5ha, từ năm 2019 đến nay, ông Huỳnh Trung Thu đã áp dụng nhiều vụ với các biện pháp xử lý trước sạ, sau sạ và giảm được đến 30% phân bón ở những vụ mùa không gom rơm đi bán (giảm từ 50kg xuống còn 30 - 35kg phân NPK/1.000m2), thuốc BVTV tiết kiệm được trên 50% do sâu bệnh giảm nhiều.

Đến nay sau 12 vụ, ông Thu đã lựa chọn áp dụng công nghệ mới với phương pháp xử lý rơm rạ sau sạ 7 ngày. Tại huyện Châu Phú của An Giang, nhiều diện tích ruộng của nông dân cũng đang được xử lý toàn bộ rơm rạ với công nghệ mới này để tiết kiệm phân bón và thuốc BVTV.

Chuẩn bị xử lý rơm rạ trên ruộng cho vụ mới tại Hà Nam.

- Mô hình lúa đặc sản do Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện Cần Đước, Long An thực hiện từ năm 2020 với 2 công thức lúa sản xuất theo nguyên tắc hữu cơ và lúa sản xuất thông thường trên diện tích 3ha cũng cho thấy: Sau khi gặt lúa xong, để lại toàn bộ rơm rạ và rải chế phẩm EMUNIV lên bề mặt, tiến hành cày bừa làm đất, gieo cấy theo quy trình; năng suất lúa là tương đương và sâu bệnh hại giảm mạnh trên 50% so với các ruộng đối chứng xung quanh. Hoặc cùng ở Long An, ruộng 7ha lúa tại xã Nhơn Hòa Lập, huyện Tân Thạnh cũng ghi nhận trong năm 2022 hiệu quả xử lý rơm rạ bằng công nghệ vi sinh mới sau sạ 7 ngày với các hiệu quả giảm phân bón, giảm sâu bệnh và tăng năng suất tương đương với xử lý trước sạ.

- Mô hình xử lý rơm rạ của Thành phố Phủ Lý (tỉnh Hà Nam) ở miền Bắc vụ mùa năm 2022 cũng đã thành công ngay từ vụ đầu tiên nhờ mạnh dạn áp dụng phương pháp mới xử lý rơm rạ sát ngày gieo sạ và thu được kết quả là 800ha lúa sinh trưởng phát triển tốt, giảm sâu bệnh trên 50% và năng suất lúa tăng trên 10%.

Hà Nam tập huấn xử lý nhanh rơm rạ trên ruộng tại 13 xã phường trước ngày gieo cấy (tháng 6 năm 2022).

Việc chế phẩm EMUNIV xử lý nhanh rơm rạ tại ruộng đã khẳng định được thành công của quy trình kỹ thuật mới ở tất cả các quy mô nhỏ, vừa và lớn ở cả ba miền Bắc, Trung, Nam; xóa được nỗi lo về việc thiếu thời gian vệ sinh đồng ruộng. 100% các mô hình không còn phải lo ngại bệnh chết lúa non do ngộ độc hữu cơ. 100% các mô hình tiết kiệm được phân bón và giảm sử dụng thuốc BVTV.

Nhờ công nghệ mới, tùy từng điều kiện cụ thể của địa phương mà nông dân có thể áp dụng biện pháp kỹ thuật phù hợp, xử lý rơm rạ trước, sau làm đất hoặc trước, sau khi gieo sạ đều đạt hiệu quả xử lý cao. Như vậy, toàn bộ rơm rạ và tàn dư trong ruộng sau thu hoạch giờ đây đã có cơ hội được tái sử dụng để tiết kiệm phân bón thay cho biện pháp đốt làm ô nhiễm môi trường và thải ra các loại khí gây hiệu ứng nhà kính. Khoảng 44 triệu tấn rơm rạ mỗi năm trên các cánh đồng lúa Việt Nam giờ đây đã có thêm cơ hội đóng góp vào tăng trưởng, phát triển ngành sản xuất lúa gạo bền vững của quốc gia.

ThS. Bùi Thị Hồng Hà - Trung tâm nông nghiệp hữu cơ

Nguồn:

https://nongnghiep.vn/dot-pha-cong-nghe-xu-ly-rom-ra-khong-can-thoi-gian-nghi-d341946.html

Đánh giá hiệu quả quy trình kỹ thuật trồng lúa theo nguyên tắc sản xuất nông nghiệp hữu cơ Việt Nam TCVN:11041 tại hợp tác xã Việt Nam

Tue, 13 Dec 2022 03:51:49 GMT

Thái Bình bước đầu trồng lúa theo nguyên tắc sản xuất nông nghiệp hữu cơ đạt kết quả tốt.

Tại xã Nam Cường, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình hợp tác xã (HTX) sản xuất, kinh doanh & dịch vụ Nam Cường là đơn vị tiên phong sử dụng phân chuồng từ đệm lót sinh học và dùng vi sinh Emuniv rắc khi làm đất xử lý tàn dư trên ruộng thay cho phân bón hóa học và thấy được hiệu quả cao. Sử dụng cá ủ vi sinh thay thế hoàn toàn phân đạm ure, tiết kiệm chi phí sản xuất, tăng giá trị sản phẩm bán ra 200% so với sản xuất thông thường. Người nông dân cảm thấy yên tâm và tràn đầy hy vọng cho tương lai phát triển lúa gạo của địa phương.

Mô hình lúa hữu cơ đầu tiên tại HTX sản xuất, kinh doanh & dịch vụ Nam Cường, vụ mùa năm 2022 đã kết thúc đầy khả quan với các thông tin cụ thể như sau: diện tích 12.960m², giống lúa TBR 225. Thu hoạch 4 tấn thóc (2,72 tấn gạo), giá bán 30.000đ/kg. Phân được sử dụng là tàn dư trên ruộng (rơm, rạ, xác sinh vật chết) xử lý bằng công nghệ vi sinh Emuniv đạt chuẩn từ đề tài nghiên cứu quốc gia EM – KHCN. Phân chuồng ủ hoai được tận dụng từ nguồn phân gà đẻ đã qua xử lý bằng công nghệ vi sinh tại trang trại gà đẻ của anh Đặng Tuấn Hưng xã Vũ Lăng, Tiền Hải, Thái Bình. Ngoài ra HTX còn tận dụng thêm nguồn phân tại chỗ như phân vịt, phân bò, phân thỏ, phân lợn để ủ sử dụng cho bón lót. Cá vụn tại huyện Tiền Hải được ủ cùng vi sinh, đường và nước sạch, để chuyển hóa sang dạng axit amin giúp cây dễ hấp thu thay cho phân hóa học ure.

Với phương pháp bảo vệ thực vật mới, HTX được chuyên gia Trung tâm nông nghiệp hữu cơ của Học viện nông nghiệp Việt Nam hướng dẫn sử dụng các chủng vi sinh vật có chức năng bảo vệ thực vật (BVTV) được Cục BVTV khuyên dùng như: metarhizium anisopliae (kiểm soát sâu hại); trichoderma viride, bacillus subtilis, streptomyces murinus, isaria javanicus (kiểm soát bệnh hại).

Anh Đỗ Đức Thiện, giám đốc HTX sản xuất, kinh doanh & dịch vụ Nam Cường cho biết: “Vùng đất sản xuất lúa vốn là vùng đất ngập mặn, canh tác lúa năm được năm mất, năng suất thu được bị phụ thuộc vào thời tiết. Nay thay đổi phương pháp trồng và chăm sóc, chân đất trồng lúa không còn chai cứng mà mềm mịn, tơi xốp, đã lại thấy xuất hiện tôm, cá, giun, dế nhiều trên ruộng. Gạo thu hoạch được khách hàng đánh giá là thơm ngon hơn nhiều so với các loại gạo cùng giống thơm TBR 225 trên thị trường. Sản xuất nông nghiệp hữu cơ tuy tốn công làm cỏ (15 công/ha/lần x 2 lần/vụ), tốn thêm công bắt ốc bươu vàng trước khi cấy (10 công/ha) nhưng với những biện pháp sản xuất tập trung và chuyên nghiệp hiệu quả kinh tế vẫn đảm bảo cho HTX phát triển và nhân rộng mô hình. Dự kiến năm 2023 HTX sẽ tăng diện tích sản xuất lúa sạch lên gấp 5 lần, cung cấp gạo sạch cho nhu cầu của địa phương với tổng sản lượng dự kiến 30 tấn/năm, HTX cũng có kế hoạch tuần hoàn lượng chất thải chăn nuôi của các thành viên HTX sau khi học hỏi được phương pháp xử lý chất thải trang trại từ các buổi tập huấn do Hiệp hội gia cầm và trang trại nông nghiệp tỉnh Thái Bình tổ chức nhằm tiết kiệm chi phí vận chuyển và tận dụng nguồn nguyên liệu sản xuất phân tại địa phương”.

GS. TS Phạm Tiến Dũng, nguyên giám đốc Trung tâm nông nghiệp hữu cơ, Học viện nông nghiệp Việt Nam chỉ ra rằng: “Phân hữu cơ và hệ vi sinh Emuniv có tác dụng cải thiện môi trường cũng như hệ sinh thái vi sinh trong đồng ruộng, đặc biệt là với cấu trúc đất vùng ngập mặn. Sử dụng hệ vi sinh Emuniv (bacillus subtillis, bacillus licheniformis, bacillus megaterium, lactobacillus acidophilus, lactobacillus plantarum, streptomyces sp, saccharomyces cereviseae) trong canh tác lúa nhằm tăng khả năng phân giải vật chất hữu cơ có nguồn gốc động vật và thực vật trong tầng đất mặt, tạo mùn hữu cơ OM, đồng thời tăng cường khoáng hóa các chất dinh dưỡng cần thiết giúp cây hấp thụ, sinh trưởng và phát triển khỏe mạnh tự đề kháng chống sâu bệnh hiệu quả hơn. Trong các điều kiện thời tiết bất lợi cây có khả năng chống chịu và vượt qua, đảm bảo ổn định năng suất và chất lượng hạt gạo”.

GS. TS Phạm Văn Ty, phụ trách nghiên cứu sản xuất vi sinh vật đề tài EM – KHCN, Trường ĐH Khoa học tự nhiên, ĐHQG HN cho hay “Công nghệ vi sinh của Việt Nam hiện nay ứng dụng vào trong sản xuất nông nghiệp hoàn toàn có thể đáp ứng được nhu cầu sản xuất hữu cơ, và đặc biệt có hiệu quả cao trên cây lúa, quy trình sản xuất lúa hữu cơ của HTX sản xuất, kinh doanh & dịch vụ Nam Cường không chỉ nâng cao chất lượng mà còn giúp bảo vệ môi trường nông nghiệp, nông thôn. Đây là chỉ là một trong các mô hình sản xuất lúa tốt, thân thiện môi trường mà hội nông dân Việt Nam đang khuyến khích nông dân trồng lúa ở 63 tỉnh thành trồng lúa triển khai nhân rộng. Các nguyên tắc sản xuất nông nghiệp hữu cơ thông qua các mô hình này sẽ đem lại nhiều giá trị sức khỏe cho người sản xuất, người tiêu dùng và toàn hệ sinh thái”

Với sự hợp tác giữa Hiệp hội gia cầm và trang trại nông nghiệp tỉnh Thái Bình và Trung tâm nông nghiêp hữu cơ, Học viện nông nghiệp Việt Nam đã đạt những kết quả rất tốt, trong đó tiêu biểu là việc tiết kiệm chi phí sản xuất nhưng lại tăng giá trị sản phẩm lên 200%. Mô hình trồng lúa hữu cơ tại Thái Bình dự kiến là hình mẫu cho những tỉnh thành và địa phương khác học tập kinh nghiệm sản xuất.

ThS. Bùi Thị Hồng Hà - Giám đốc Trung tâm nông nghiệp hữu cơ có sự tham gia cộng đồng, Hiệp hội nông nghiệp hữu cơ Việt Nam

Biến rác thành rau và hoa: Tỉnh có 200.000 hộ tham gia, dân hứng khởi

Wed, 16 Mar 2022 16:12:22 GMT

Chương trình đi thẳng xuống dân vì đi từ lãnh đạo áp xuống kinh nghiệm cho thấy thường không khả thi do họ sợ các chương trình phân loại rác đã thất bại nhiều lần.

Đưa thẳng xuống dân dễ thành công hơn

Thạc sĩ Bùi Thị Hồng Hà của Trung tâm Nông nghiệp Hữu cơ thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho biết: Trên thế giới công nghệ vi sinh EM của Nhật rất nổi tiếng, được nhiều nước áp dụng. Ở Việt Nam, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đã sớm áp dụng, không những thế còn huy động những nhà khoa học tốt nhất về vi sinh vật của các trường, các viện đồng thời mời cả cha đẻ của EM là ông Teruo Higa sang để nội địa hóa nó, đó là quãng năm 1997 - 2000. Sau khi làm việc với ông Teruo Higa, nhóm các nhà khoa học Việt thuộc đề tài nghiên cứu đặc biệt cấp quốc gia do GS Phạm Văn Ty chủ trì không lấy nguyên công nghệ EM của Nhật Bản mà sáng tạo, dùng vi sinh vật bản địa phân lập ở Việt Nam để thích nghi tốt hơn.

Chế phẩm mang tên Emuniv ấy gồm tổng cộng 7 chủng, được áp dụng đầu tiên trong lĩnh vực xử lý môi trường ở nhà máy rác Cầu Diễn, rất thành công nhưng không may sau đó nhà máy này bị đóng cửa nên không có đất dụng võ. Đến năm 2015 các nhà khoa học ở Trung tâm Nông nghiệp Hữu cơ mới biết đến nó, thấy quá lãng phí nên loay hoay tìm cách để áp dụng vào nông nghiệp. Khi phát triển mạnh trong nông nghiệp như ủ mục rơm rạ, bã mùn mía, vỏ cà phê làm đệm lót chăn nuôi, ủ phân chuồng, xử lý nước thải và khử mùi chuồng trại… thì họ mới đưa ngược lại xử lý rác hữu cơ tại gia đình, bắt đầu ở Hưng Yên mấy năm về trước.

Hố ủ rác thác thành phân bón ở Hưng Yên. Ảnh: Tư liệu.

"Tỉnh Hưng Yên hiện có khoảng trên 200.000 hộ tham gia với sự đồng hành của các tổ chức đoàn thể, như Hội Phụ nữ huyện Khoái Châu đã vận động được 18.445 hộ tham gia với trên 60% thực hiện thường xuyên và hiệu quả. Tỉnh Nam Định có hơn 140 xã tham gia với trên 50.000 hộ thực hiện, mục tiêu đặt ra chung ở những xã nông thôn mới nâng cao là trên 50% rác được phân loại, xử lý, thậm chí có những xã nông thôn mới kiểu mẫu là trên 70% và đã đạt vượt mức nhờ sự nhiệt tình từ hội phụ nữ, hội nông dân và hội cựu chiến binh. Tỉnh Quảng Ninh có 8 huyện, thị, thành phố tham gia với 2.029 hộ trong đó đi đầu là thành phố Móng Cái”, chị Hà kể.

Còn Hà Nội mạnh nhất là huyện Đông Anh, theo kế hoạch làm ở 3 xã điểm là Dục Tú, Liên Hà, Việt Hùng nhưng đã có mô hình ở tất cả các xã, thị trấn. Với 3 xã thí điểm làm được khoảng 10.000 hộ, những xã còn lại làm được 150 - 200 hộ thí điểm/xã. Các huyện khác tuy có mô hình nhưng không lan tỏa bằng bởi tham gia buổi họp với Sở Tài nguyên - Môi trường về vấn đề ô nhiễm, chỉ có Đông Anh mạnh dạn xin thí điểm. Ban đầu huyện đặt ra mục tiêu rất lớn là xử lý rác hữu cơ tại hộ bằng 2 hình thức vi sinh, nuôi giun quế và còn xử lý rác tái chế theo phân loại giá trị thấp, cao.

Bà con dân tộc ở Quảng Ninh đi nghe tập huấn ủ rác thải. Ảnh: Tư liệu.

Cuối cùng huyện chỉ thành công ở hạng mục xử lý rác hữu cơ bằng vi sinh thành phân bón tại hộ gia đình. Đông Anh thành công là do yêu cầu từ huyện chuẩn bị lên quận nên lãnh đạo bắt buộc phải quan tâm đến vấn đề môi trường, giao cho một cán bộ của Phòng Tài nguyên - Môi trường là Nghiêm Thọ Thoan chỉ có lo việc này và chịu trách nhiệm về nó. Anh lúc đầu đặt mua 5 gói chế phẩm để tự thử nghiệm xử lý rác của gia đình, khi thành công rồi mới nói là cán bộ huyện rồi động viên cả phòng cùng làm, sau đó chính thức bắt tay vào các mô hình ở xã với kinh phí đi xin tài trợ.

“Việc đào tạo nhóm nòng cốt rất gian nan. Ở xã Việt Hùng vừa tập huấn xong thì bị cách ly vì Covid, ở xã Liên Hà làm thành công ở thôn Hà Lỗ rồi, sang đến thôn Giao Tác của tuyển thủ Duy Mạnh, do thôn này có điều kiện, họ mua luôn các thùng nhựa mới để ủ rác. Chúng tôi xuống hướng dẫn khoan thùng với đường kính 2cm, nhưng về rồi họ lại khoan rất bé, không khí không lưu thông được, thêm vào đó dân toàn đổ thịt, cá vào khiến giòi lúc nhúc, cả thôn kêu váng trời. Tôi vừa đi công tác về vội cùng với thạc sĩ Nguyễn Thị Yên, anh Phạm Sỹ Hùng - nhà tài trợ mang theo khoan, mấy bao tải lõi ngô khô làm chất hút ẩm cùng với cái thùng nhựa to sang.

Tập huấn ủ rác thác thành phân bón ở Quảng Ninh. Ảnh: Tư liệu.

Chúng tôi trút rác của các hộ vào thùng của mình, lật ngược thùng của họ lên khoan 3 lỗ ở đáy, 8 - 12 lỗ ở hông đường kính 2cm, sau lót lớp lõi ngô rồi trút lại rác vào dưới sự chứng kiến của trưởng thôn, bí thư. Đến hộ nào chúng tôi cũng giảng giải lại cách pha vi sinh, khống chế độ ẩm. Ngày hôm đó chúng tôi khoan xấp xỉ 50 thùng, đến tận tối mịt không nhìn thấy gì nữa thì mới thôi. Sau vụ đó thôn đã làm thành công.

Nhiều đội nòng cốt không nắm được kỹ thuật nên chúng tôi ngoài đào tạo kỹ ra lúc họ đi tập huấn cho dân vẫn phải đi cùng để bà con hỏi câu nào trả lời luôn được câu ấy thì mới thuyết phục được. Như ở thôn Nghĩa Vũ huyện Đông Anh, khi bà con phản ánh rác ủ có mùi, có giòi, chúng tôi hỏi kỹ, quan sát cách họ làm rồi kết luận luôn hộ đó làm sai ở đâu, cách khắc phục. Về cơ bản là những lỗi kỹ thuật pha vi sinh, kiểm soát độ ẩm và quên phun vi sinh. Mỗi lần đi tập huấn ở xã mới thường mời cả cán bộ nòng cốt ở các thôn cũ đã thành công để họ truyền nhau kinh nghiệm. Mỗi nhóm nòng cốt ở mỗi xã lập ra 1 nhóm zalo để lan tỏa.

Kiểm tra thùng ủ rác thác thành phân bón. Ảnh: Tư liệu.

Ở các tỉnh thành, cán bộ họ thường sợ trách nhiệm. Khi tôi gặp Phó Chủ tịch phụ trách môi trường của một tỉnh để trình bày về chương trình, anh này đã nói luôn: “Bao nhiêu lần thực hiện phân loại rác đã thất bại rồi, làm thế này lấy cớ gì mà chị bảo là làm đảm bảo?”. Tôi thuyết phục bằng kỹ thuật, bằng kinh nghiệm triển khai ở các nơi khác nhưng anh vẫn sợ trách nhiệm sẽ đổ lên đầu mình. Thêm vào đó, chương trình điện rác nhiều nơi còn đang họp hành lo không đủ rác để cho nhà máy hoạt động thì việc gì mà phải phân loại rác.

Ở Hà Nội, họ đang xin đề án xử lý rác hàng ngàn tỉ, gom rác vào một chỗ để phân loại tập trung nay chúng tôi lại phân loại từng hộ thành ra nhiều người cũng không thích, lý do rằng dân không có thời gian để làm những việc cách rách ấy...”, chị Hà tâm sự.

“Các nhà máy điện rác chào hàng ở các tỉnh, thành đều hi vọng nó sẽ xử lý vấn đề môi trường cho địa phương mình với một cục tiền lớn đổ về, xử lý tập trung không phải mất công và tất nhiên sẽ nhàn hơn cho các lãnh đạo. Nhưng cuối cùng chương trình điện rác không thành công, người ta đành quay lại phân loại rác, xử lý tại nhà. Khi thực hiện ở Bắc, Trung, Nam, nói chung Bắc thành công hơn Nam, có lẽ là do yếu tố văn hóa vùng miền", thạc sĩ Bùi Thị Hồng Hà.

Không nên nhân nuôi vi sinh kiểu tự phối trộn

Công nghệ vi sinh Emuniv an toàn cho môi trường, cho con người, cho các loại động vật khác bởi là men gốc, đã được nhà khoa học chọn lọc kỹ, sau đó người dân chỉ kích hoạt 1 lần bằng cách 1 gói 200g pha với 1kg đường là ra 20 lít dịch. Theo GS.TS Phạm Văn Ty, người dân tự nhân men vi sinh kiểu vô hạn, nhiều lần bằng cách thu thập ngẫu nhiên các loại vi sinh trong gói sữa chua, men tiêu hóa, bã bia… hiện nay không ai kiểm soát về thành phần, mật độ từng chủng loại vi sinh cũng như hiệu quả, không biết sẽ sinh ra những cái gì trong cả quá trình vì hệ vi sinh vật sống cộng sinh nữa nên tiềm ẩn nhiều nguy cơ.

Bộ Tài nguyên - Môi trường từng cảnh báo tất cả các dòng vi sinh vật dùng cho xử lý môi trường phải được kiểm định, khảo sát ít nhất là 2 năm, phải an toàn với người, môi trường và các động vật mới được đăng ký lưu hành. Bắc Ninh sau mô hình 5.000 hộ phân loại và xử lý rác hữu cơ tại nhà do Trung tâm Nông nghiệp Hữu cơ hướng dẫn thành công năm 2020 thì lãnh đạo tỉnh đã quyết tâm cho mở rộng nhưng vì phong trào dân tự làm vi sinh mà đến nay đã bị chững lại.

Hố ủ rác thải hữu cơ. Ảnh: Tư liệu.

“Chúng tôi đang có hai loại vi sinh xử lý rác, loại huyện Đông Anh, TP Hà Nội hay Quảng Ninh đang dùng là loại công nghệ cao hơn để kiểm soát được các vấn đề giòi, ruồi phát sinh nên giá cũng cao. Còn loại tỉnh Hưng Yên dùng công nghệ đơn giản, chi phí thấp hơn, bởi dân đã thực hiện nhiều năm, có kinh nghiệm rồi nên kiểm soát tốt được kỹ thuật pha vi sinh, độ ẩm là thành công.

Với người mới, sợ nhất là mùi, giòi nên ban đầu dùng loại công nghệ cao hơn như loại Hà Nội và Quảng Ninh đang dùng để chắc ăn, dễ triển khai hơn, đặc biệt là các khu nhà phố. Tuy nhiên, giá cao thì với 50.000 - 60.000 đồng/gói thì mỗi năm nhà dân cũng có thể xử lý được khoảng 1 tấn rác hữu cơ tại nhà, tương đương với khoảng 2,5kg rác bếp/ngày.

Mục tiêu là biến rác hữu cơ thành phân bón đạt chuẩn nên có những loại rõ ràng là rác hữu cơ nhưng khó tiêu không thể đưa vào ủ được ví dụ như vỏ trai, sò, ốc, hến, cành cây khô, các cục xương ống to. Ngược lại có những loại dễ phân hủy nhưng cũng không đưa vào ủ phân được ví dụ như giấy ăn, giấy vệ sinh… bởi liên quan đến nguy cơ về dịch tễ, không nhìn thấy được. Như vậy, chất lượng phân rác sẽ phù hợp với quy chuẩn, kể cả cao nhất là phục vụ cho trồng những cây rau ăn sống", chị Hà chia sẻ.

Hoa được trồng bằng phân rác. Ảnh: Tư liệu.

"Khi đi tập huấn, chúng tôi nói rõ mục tiêu xử lý rác thành phân bón, xã phường nào cũng có một câu hỏi “Phân bón đó để làm gì vì nhà tôi không có trồng cây?”. Thế nên đoàn thanh niên, hội phụ nữ, thậm chí UBND xã phải đứng ra nhận bao tiêu phân bón từ rác để phục vụ cây xanh đường phố nhưng thực tế đến bây giờ chưa có xã nào có phân bón thừa để mà bán cả vì thấy tốt quá nên tự nghĩ ra cách để dùng và chia sẻ cho nhau dùng trong thôn xóm cụm dân cư", chị Hà chia sẻ.

Link gốc:

https://nongnghiep.vn/bien-rac-thanh-rau-va-hoa-tinh-co-200000-ho-tham-gia-dan-hung-khoi-d315579.html

Biến rác thành rau và hoa: Huyện đi đầu Hà Nội, thoạt ngại rồi mê luôn

Wed, 16 Mar 2022 16:24:35 GMT

Thứ Hai 14/02/2022 , 06:57 (GMT+7)

'Trả lại gói vi sinh cho cô này, tôi không làm nữa, bẩn và nhiều giòi lắm!'. Mở thùng xử lý rác của bà đó ra, chị Huế thấy đúng là lúc nhúc giòi thật.

Bắt đền cô Huế này

Chị Lê Thị Huế - trưởng thôn Nghĩa Vũ (xã Dục Tú, huyện Đông Anh, TP Hà Nội) nén cơn buồn nôn, gạn hỏi rõ nguồn cơn. Thì ra đi tập huấn phân loại, xử lý rác hữu cơ là mẹ chồng nhưng Tết gia đình có nhiều thực phẩm, lắm bữa ăn xong cô con dâu còn mang cả nồi lẩu thừa đổ luôn vào thùng mà không gạn bớt nước, không phun vi sinh. 2, 3 ngày sau giòi bọ lúc nhúc, sực mùi hôi thối bà mới vác cả gói vi sinh đang dùng dở đến “bắt đền”.

Khi đã biết lý do, chị Huế vẫn nhẹ nhàng bảo: “Thôi, giòi thì chị để chúng em xử lý”. Thế rồi lấy trấu, đất bột rắc thêm vào thùng rác đồng thời phun vi sinh, 3 hôm sau không còn con giòi nào, mùi khó chịu cũng hết. Khi được hướng dẫn lại cẩn thận, gia đình bà nọ vui vẻ tiếp tục việc xử lý rác hữu cơ tại nhà.

Trưởng thôn Huế bên những chậu hoa được tưới bằng dịch rỉ rác. Ảnh: Dương Đình Tường.

Nhóm nòng cốt tái chế rác hữu cơ thành phân bón của thôn Nghĩa Vũ có 10 người nhiều phen phải trực tiếp xử lý như vậy bởi ban đầu người dân thường không làm theo đúng quy trình, vứt rác vào mà quên phun vi sinh hay rắc thêm đất bột: “Tôi cứ lấy que chọc xuống đáy thùng xử lý rác, thấy có độ xốp, rút que lên mà không bị bết dính là đạt còn thấy có nhiều nước, bết là thừa ẩm, phải cho thêm bột đất, trấu hay mùn cưa vào”, chị Huế bảo.

Gần 1 năm nay, hình ảnh chị trưởng thôn đã gắn liền với cái que chọc rác bởi hàng tuần dẫn đầu nhóm nòng cốt đi kiểm tra các thùng xử lý rác của dân đều đặn vào chiều thứ tư và chiều chủ nhật. Ngoài thùng xử lý rác tại gia, thôn còn xã hội hóa được 36 thùng xử lý rác đặt ở các địa điểm công cộng cho những gia đình đất chật không có chỗ đặt, hay không có nhu cầu phân bón.

Bà Nguyên tặng tôi cây bắp cải được bón bằng phân rác. Ảnh: Dương Đình Tường.

Nhà nào mang rác hữu cơ đi đổ thì mang theo kèm cả chai vi sinh ra tưới. Đề phòng bà con quên, các thành viên trong nhóm nòng cốt ngày rải ra các ngõ hướng dẫn, tối còn đem chai vi sinh ra phun thêm 1 lượt nữa vào thùng công cộng chỗ mình phụ trách. Dưới đáy thùng có cái chõ để vặn vòi lấy nước rỉ rác, ủ khoảng 1 tuần là có, đem pha loãng tưới được ngay, có thể khai thác hàng ngày, thậm chí nhiều bà con còn muốn có nó đến nỗi tưới thêm nhiều nước vi sinh.

Bà Nguyễn Thị Nguyên kể nhà mình áp dụng chế phẩm vi sinh từ đầu năm 2021, trước đó thì xử lý rác hữu cơ bằng cách cho vào túi ni lông buộc chặt, để phân hủy rồi bón cho cây. Chỉ có bỉm của ông (ốm nằm liệt giường) và nhựa, ni lông mới vứt, còn ngay cả mảnh sành, sứ bà cũng để riêng nên 1 tuần thôn thu gom rác 3 lần, mỗi lần gia đình cũng chỉ có cỡ 2 - 3kg mà thôi khiến cho chị lao công phải thốt lên: “Ai cũng như nhà bà thì gọn ghẽ lắm”.

Hố ủ rác ở góc vườn nhà bà Nguyên. Ảnh: Dương Đình Tường.

Rồi bà dẫn tôi ra một cái hố đào ở góc vườn bên trên có nắp đậy bằng tôn, giở ra, bỏ đám lá rau thừa vào rồi tưới chế phẩm sinh học đã pha với nước đường đựng trong chai nhựa 1,5 lít. Cách ủ bằng hố này sẽ không có nước rỉ rác như ủ bằng thùng nhựa, khi nào đầy thì bà lấy ra, trộn với tro bếp, vôi bột rồi phủ đất lên, sau 30 ngày là có thể bón cho cây.

Khu vườn ngay trước sân nhà bà chỉ chừng 70m2 mà xanh mướt mát nhiều loại rau từ gia vị, ăn lá, đến ăn củ, quả. Đạm không phải dùng, lân ít khi bón, thuốc không phải phun nên cây bắp cải bà tặng cho tôi về luộc lên ăn ngọt lừ, không bỏ sót chút ít nước nào.

Mảnh vườn chừng 1 sào của nhà bà Nguyễn Thị Toàn cùng thôn không chỉ cung cấp đủ rau ăn mà còn cứ hơn 10 ngày 1 lần lại đóng sọt gửi lên Lào Cai cho mấy đứa con. Tất cả đều được tưới bằng nước rỉ rác, bón bằng phân rác nhưng không mùi, không ruồi muỗi. 2 thùng rác dưới bếp, 1 thùng đựng loại không phân hủy, 1 thùng đựng loại phân hủy, vào cuối ngày bà lại trút chỗ rác hữu cơ vào cái thùng nhựa to để ngoài vườn rồi tưới thêm chế phẩm vi sinh.

Hai thùng rác phân hủy và không phân hủy nhà bà Toàn.

Cũng như hầu hết gia đình trong thôn đều dùng bếp ga, bếp từ nên bà Toàn không có tro bếp để trộn với phân rác như bà Nguyên. “Nước rác tưới rau thay cho nước giải, phân rác thay cho phân chuồng, dùng rất tốt mà lại không có mùi chứ trước đây rác gom tất vào túi ni lông để ra trước ngõ, mấy ngày mới thu một lần, rất hôi thối, ruồi muỗi chú ạ”, bà Toàn bảo.

Ở ngoại thành giờ không phải nhà nào cũng có đất đai, vườn tược. Nhà cô giáo Nguyễn Thị Tuyết là một ví dụ, chỉ có mảnh sân gạch tương đối rộng rãi để cho ông chồng sáng tối đánh cầu lông cùng chúng bạn. Bởi thế dăm tháng trước, khi chị thuyết phục chồng cho ủ rác rồi dùng cái sân để xếp những chậu đất trồng rau đã bị anh phản đối mãi mới chấp nhận.

“Lúc đầu tôi sợ nước rác sẽ có mùi, nên lựa khi trời tối, mọi người ở hết trong nhà mới dám múc ra tưới, không ngờ nó chỉ có chút mùi hăng hăng. Trước, ngày nào nhà tôi cũng phải mua rau, giờ 1 tuần chỉ mua thêm 1 - 2 lần những loại rau mình không trồng được. Chi phí rất rẻ, chỉ có một ít hạt giống, còn lại đều từ rác mà ra hết. Rau mình tự trồng ăn rất đậm đà, hơn thế lại còn bảo vệ môi trường. Trước đây khi còn bỏ rác lẫn lộn, với 5 nhân khẩu, số lượng rác mỗi ngày của gia đình chừng 2 - 3kg, giờ chỉ còn 500 - 700 gram mà thôi”.

Vườn rau trên sân của nhà cô giáo Tuyết.

Trong lúc tôi mê mải ngắm những luống cải, luống su hào, luống hành xanh nõn nà của nhà chị Tuyết thì nhóm nòng cốt của thôn cùng với cán bộ của Trung tâm Nông nghiệp Hữu cơ thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã xăm xắn dở cái thùng ủ rác ra và góp ý: “Trời khô ráo thế này chị không nên đậy nắp mà mở ra cho thoáng khí và thoát ẩm. Nếu không lấy nước rác thì thỉnh thoảng lại rải lên trên rác một lớp mỏng đất khô để hút ẩm, mỗi thùng xen một vài lớp đất là đạt”.

Bãi rác thành phố ùn ứ mà cả thôn vẫn thơm tho

Chị Lê Thị Huế - trưởng thôn Nghĩa Vũ cho hay thôn có 257 hộ, chuyên nghề đi chợ và trồng trọt trong đó 140 hộ có vườn: “Trước đây, khi còn đổ rác chung, thôn có 6 xe rác mà vẫn không đủ phải quay vòng, tổng cộng cỡ 10 lượt xe/1 lần thu rác. Rác được gom về bãi đầu thôn, 2 - 3 hôm mới mang đi 1 lần nên gây hôi thối, ruồi muỗi, thỉnh thoảng lại phải đốt”.

Khi Phòng Tài nguyên Môi trường huyện chỉ đạo thôn làm điểm thì đội ngũ cán bộ ở đây lo lắng lắm bởi dân đang quen vứt tất rác vào một túi thế mà giờ phải phân loại cầu kỳ, rồi tưới chế phẩm sinh học hàng ngày nữa. Thạc sĩ Bùi Thị Hồng Hà, thạc sĩ Nguyễn Thị Yên thuộc Trung tâm Nông nghiệp Hữu cơ của Học viện Nông nghiệp Việt Nam lúc đó đã đồng hành với thôn ngay từ đầu để hình thành nên nhóm nòng cốt gồm trưởng, phó các ban, ngành đoàn thể. Nhóm có trách nhiệm phải làm thành công ở gia đình mình trước để làng nước theo sau. Ngay cả chồng chị Huế khi thấy vợ để nhiều thùng, xô trong sân cũng lườm mắt, bảo: “Rác của bà thì mang ra ngõ mà để, đặt đây nó ám hết mùi vào người đấy”.

Chị Huế đang tưới dịch vi sinh thêm vào thùng ủ rác công cộng. Ảnh: Dương Đình Tường.

Chị vẫn mặc kệ, lấy 2 cái thùng sơn rồi khoan lỗ để ủ rác thử theo 2 công thức khác nhau rồi rút kinh nghiệm phổ biến cho dân. Lúc đầu chế phẩm vi sinh còn khan hiếm, 2 - 3 nhà phải chung nhau 1 gói để pha. Nhóm nòng cốt không có phụ cấp mà vì trách nhiệm cộng đồng. Lúc đầu vừa dạy phân loại rác, vừa dạy pha vi sinh là dân dễ “loạn đầu”, chị Huế còn phải pha luôn chế phẩm cho họ theo tỷ lệ 1 vi sinh, 5 đường cùng 0,5 - 1 lít nước để cứ thế mà dùng.

Hàng tuần loa xã, thôn phát về Luật Bảo vệ môi trường có hiệu lực từ 1/1/2022, nếu không phân loại sẽ bị từ chối không thu gom rác. Trong trường cô giáo hướng dẫn trò phân loại rác tại hộ còn các hội, các câu lạc bộ dưỡng sinh, thể dục thì gắn với trách nhiệm người đứng đầu. Tuyên truyền ở nhà văn hóa, ở nhà riêng, ở các cuộc họp. Có nhà đoàn đến tuyên truyền 5, 7 lần cuối cùng vì nể, vì ngại mà đành làm theo. Nhờ đó thôn có 171 hộ tham gia ủ rác, tuy nhiên vẫn còn hơn 40 hộ chưa nhập cuộc vì một số đi làm cả ngày, tối mới về, ăn uống tất ở ngoài và một số còn chưa ngấm mục đích, ý nghĩa của việc làm này.

Bà Toàn pha loãng phân vi sinh ủ từ rác thải hữu cơ để tưới rau. Ảnh: Dương Đình Tường.

Từ hồi phân loại và ủ rác, lượng rác của thôn giảm cỡ 2/3 nên không cần phải xe quay vòng, không tồn đọng, không hôi thối, kể cả khi bãi rác Nam Sơn của thành phố đóng cửa 1 tuần. Phân ngoài dành để trồng rau còn dành để trồng hoa từ nhà tới quanh chùa làng các loại ngọc thảo, đồng tiền, cánh bướm thành hàng, thành lối mà khoe sắc…

Về sau khi không được hỗ trợ liệu dân có quay lại cách làm cũ, tức vứt tất cả rác chung vào một túi không? Tôi hỏi trưởng thôn Huế, chị cười: “Không đâu, đợt đầu hết chế phẩm vi sinh dân còn hỏi để mua đấy, về sau lại được huyện tiếp tục hỗ trợ mới thôi. Nhà tôi có 9 người mà cả năm qua chỉ dùng 3 gói, với giá 50.000 đồng/gói, nếu mua cũng chỉ hết 150.000 đồng, còn gia đình ít người hơn chỉ dùng hết 1 - 2 gói, tương đương mỗi năm chỉ hết 50.000 - 100.000 đồng thôi, trong khi đó lại ra được nhiều phân, còn mang đi làm quà. Như nhà cô em ở Đức Giang, quận Long Biên, TP Hà Nội thấy tôi đăng trên facebook về những luống rau, khóm hoa được bón bằng phân rác liền bảo: “Chị ơi cho em ít quà là phân bón được không?”. Tôi cho 10kg, về sau dùng thấy tốt quá nó còn hỏi mua cả chế phẩm để tự ủ rác nữa”.

Khi thấy được hiệu quả của việc ủ rác, thay vì tận dụng các thùng sơn, hộp xốp cũ, người dân tự đầu tư mua thùng nhựa cỡ lớn về khoan lỗ để ủ rác. Họ chỉ được huyện Đông Anh hỗ trợ vi sinh và một chút đường làm dung dịch pha.

Link gốc:

https://nongnghiep.vn/bien-rac-thanh-rau-va-hoa-huyen-di-dau-ha-noi-thoat-ngai-roi-me-luon-d315496.html

Men vi sinh giúp giảm 50% chi phí thuốc bảo vệ thực vật

Thu, 24 Mar 2022 07:45:11 GMT

Lúa sinh trưởng tốt, sạch bệnh, năng suất tăng, hạn chế tình trạng đốt rơm rạ gây ô nhiễm môi trường. Đây là hiệu quả kép từ việc sử dụng chế phẩm vi sinh Emuniv.

Xử lý rơm rạ, tạo nguồn phân hữu cơ phục vụ lại cho đất

ĐBSCL sau vụ mùa lượng rơm rải trên đồng rất lớn, một phần lượng rơm được bà con thu gom làm nấm rơm, còn phần nhiều bà con đem đi đốt bỏ lấy làm tro. Điều này không những làm lãng phí, ảnh hưởng đến môi trường, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông mà còn tác động xấu đến hiệu quả sản xuất trong các vụ tiếp theo của nông dân.

Ông Huỳnh Trung Thu ở xã Ða Phước, huyện An Phú (An Giang) sử dụng chế phẩm vi sinh Emuniv để xử lý rơm rạ ngay trên đồng ruộng giúp tạo nguồn phân bón hữu cơ nuôi dưỡng cây lúa rất tốt. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.

Việc đốt rơm rạ ngay trên đồng ruộng sẽ làm tiêu diệt vi sinh vật có lợi, làm mất cân bằng hệ sinh thái đồng ruộng, lượng rơm và gốc rạ còn lại trên ruộng do thời gian chuyển vụ rất ngắn. Trong trường hợp này, rơm rạ không kịp phân hủy để cung cấp dinh dưỡng cho cây, và sự phân hủy hữu cơ không triệt để, khi gặp nắng nóng tạo ra các chất độc H2S, CH4 làm cho cây lúa bị ngộ độc hữu cơ. Khi cây lúa bị ngộ độc hữu cơ do quá trình phân hủy rơm rạ kéo dài sau khi vùi thường sinh trưởng và phát triển kém, năng suất thấp.

Trước tình cảnh giá vật tư nông nghiệp đang tăng cao như hiện nay, đi đến đâu cũng nghe bà con nông dân than đứt ruột “Làm lúa ngày nay không còn lời cao như trước đây nữa mà bị giá vật tư ăn hết rồi”. Ngành nông nghiệp từ cấp trung ương đến địa phương đều khuyến cáo nông dân nên mạnh dạn thay đổi cách sản xuất truyền thống, lạc hậu đó sang áp dụng các biện pháp khoa học kỹ thuật mới trong canh tác lúa như “3 giảm 3 tăng” và “1 phải 5 giảm” để giảm chi phí tăng lợi nhuận trong vụ mùa.

Thông qua hỗ trợ, hướng dẫn của các đơn vị, doanh nghiệp và cơ quan chuyên môn thuộc ngành Nông nghiệp, nông dân đã ứng dụng các loại chế phẩm vi sinh nói chung để xử lý rơm rạ, tạo nguồn phân hữu cơ phục vụ lại cho sản xuất lúa giúp giảm mạnh được lượng sử dụng phân bón vô cơ và thuốc bảo vệ thực vật (BVTV).

Đặc biệt những năm gần đây mô hình xử lý rơm rạ tại ruộng bằng chế phẩm sinh học Emuniv do Trung tâm Nông nghiệp hữu cơ (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) nghiên cứu, chuyển giao đang mang lại hiệu quả tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Emuniv giúp phân giải nhanh rơm rạ thành mùn, chống ngộ độc hữu cơ cho cây, cân bằng độ pH đất, cải thiện hệ vi sinh vật, ức chế và tiêu diệt nấm bệnh trong đất.

Nông dân ứng dụng các loại chế phẩm vi sinh để xử lý rơm rạ, tạo nguồn phân hữu cơ phục vụ lại cho sản xuất lúa giúp giảm mạnh được lượng sử dụng phân bón vô cơ và thuốc BVTV. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.

Những mô hình này không chỉ giúp người canh tác lúa nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế mà lợi ích hết sức quan trọng nữa là giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường do việc đốt rơm rạ sau thu hoạch. Bên cạnh đó, mô hình cũng giúp hạn chế việc lạm dụng các loại phân bón hóa học, thuốc BVTV, cân bằng hệ sinh thái đồng ruộng, tận dụng được nguồn hữu cơ sẵn có tại ruộng để cải tạo đất trồng.

Giảm 50% sử dụng thuốc BVTV

Hơn 4 năm qua, ông Huỳnh Trung Thu ở xã Ða Phước, huyện An Phú (An Giang) được sự hỗ trợ, hướng dẫn của Trung tâm Nông nghiệp Hữu cơ đã sử dụng chế phẩm vi sinh Emuniv để xử lý rơm rạ ngay trên đồng ruộng giúp tạo nguồn phân bón hữu cơ nuôi dưỡng cây lúa. Qua 9 vụ triển khai trên diện tích khoảng 15ha lúa đã cho thấy hiệu quả mang lại rất tốt, giúp nông dân có thể giảm mạnh lượng sử dụng các loại phân bón vô cơ từ hơn 50 kg/công (1.000m2), xuống chỉ còn 35 kg/công.

Ngoài xử lý để làm phân hữu cơ, rơm rạ là nguồn tài nguyên lớn có thể làm thức ăn cho gia súc và làm nấm rơm. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.

Toàn bộ rơm rạ trên đồng được xử lý bằng chế phẩm vi sinh đã giúp trả lại nguồn dinh dưỡng rất tốt cho đất, giúp ruộng lúa tốt, ít sâu bệnh, hạn chế được việc sử dụng thuốc BVTV. Từ đó, ruộng lúa cũng cho hạt gạo có chất lượng tốt, mẫu mã đẹp, không có dư lượng thuốc BVTV.

Ông Thu cho biết, trước khi xuống giống vụ lúa đông xuân 2022, khâu đầu tiên ông làm là cho tiến hành xử lý rơm rạ tại ruộng bằng vi sinh Emuniv và áp dụng kỹ thuật sạ thưa bằng máy sạ cụm chỉ có 6kg/1.000m2, phân NPK 35kg/1.000m2, thuốc BVTV giảm 50% (chỉ phun 2 lần phòng sâu bệnh). Trồng giống lúa DT08 đến nay trà lúa xanh tốt, ít sâu bệnh, cứng cây không đổ ngã. Dự kiến khoảng 20 ngày nữa sẽ cho thu hoạch.

Còn ruộng đối chứng, sạ thường 20kg/1.000m2, phân NPK 60kg/1.000m2, phun thuốc BVTV 6 đợt thì vẫn có xuất hiện sâu cuốn lá, sâu đục thân, chích hút, rầy phấn trắng, cháy lá, lem lép hạt.

Theo ông Thu, những ruộng có xử lý rơm rạ bằng vi sinh tại đồng ruộng, khi canh tác trong mùa vụ sẽ thấy rõ nhất là có nguồn phân hữu cơ phục vụ lại cho sản xuất lúa. Từ đó giúp giảm mạnh lượng phân bón, thuốc BVTV từ 30 - 50%. Lúa luôn xanh tốt, có bộ lá đồng vàng chanh, ít sâu bệnh, lúa cứng cây, ít bị muỗi hành phá hại hơn hẳn so với ruộng đối chứng trên cùng một chủ ruộng.

"Kỹ thuật sử dụng Emuniv xử lý rơm rạ trên đồng ruộng rất đơn giản. Với liều lượng và phương pháp sử dụng 5 - 7kg Emuniv/ha trộn đều với đất bột rồi rắc lên rơm, rạ trên ruộng đã tháo cạn nước, dùng máy vùi rơm rạ xuống bùn, để phơi lộ ruộng 10 ngày. Sau đó để lắng bùn 1 - 2 ngày rồi tiến hành sạ lúa hay cấy sẽ giúp thân cây cứng khỏe, lá lúa xanh lâu hơn, năng suất tăng so với phương pháp canh tác truyền thống.

Từ khi sử dụng Emuniv xử lý rơm rạ, năng suất lúa tăng lên 5 - 10%, trong khi đó chi phí đầu tư giảm hơn trước khá nhiều, nhẹ công chăm sóc vì cây lúa xanh lâu hơn ruộng đối chứng, đẻ nhánh khỏe, chống chịu sâu bệnh tốt, giảm lượng phân bón và thuốc BVTV…”, ông Thu nói.

Ông Nguyễn Văn Tường, Trưởng Trạm Trồng trọt và BVTV huyện An Phú cho biết: Hiện nay chi phí phân bón và thuốc BVTV đang chiếm tỷ trọng khá lớn trong giá thành sản xuất lúa, nhất là trong bối cảnh giá các mặt hàng này tăng cao. Do vậy, việc chủ động thực hiện các giải pháp hữu cơ nhằm giảm sử dụng phân bón và thuốc hóa học trong sản xuất lúa là rất quan trọng để đảm bảo lợi nhuận cho người trồng lúa và góp phần bảo vệ môi trường.

Sử dụng 5 - 7kg Emuniv/ha trộn đều với đất bột rồi rắc lên rơm, rạ trên ruộng đã tháo kiệt nước, dùng máy vùi rơm rạ xuống bùn, để phơi lộ ruộng 10 ngày sau đó mang giống ra gieo sạ. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.

Ông Nguyễn Văn Hiền, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và BVTV An Giang cho biết: Hàng năm toàn tỉnh sản xuất trên 600.000ha lúa, sau thu hoạch sẽ cho ra lượng rơm rất lớn. Sau mỗi vụ gặt lúa, rơm rạ thường được nông dân xử lý bằng cách đốt, để tại ruộng và cày vùi, một phần bị vứt bỏ ngoài mương máng làm ách tắc dòng chảy.

Đốt rơm rạ gây lãng phí nguồn phân bón hữu cơ từ rơm, gốc rạ, tiêu diệt vi sinh vật có ích làm thoái hóa đất. Mặt khác, do áp lực thời vụ và thời gian làm đất ngắn, nếu không xử lý tốt, rơm rạ sẽ không kịp phân hủy, cây lúa trong vụ mùa dễ bị nghẹt rễ, vàng lá làm tăng chi phí sản xuất và ảnh hưởng trực tiếp đến sự sinh trưởng và phát triển của cây lúa.

Cũng theo ông Hiền, hàm lượng phân bón chứa trong rơm rạ là rất lớn. Do vậy, nếu lượng rơm rạ được xử lý bằng men vi sinh sẽ đem lại hiệu quả kép, cung cấp cho cây trồng một lượng lớn phân hữu cơ, hạn chế sử dụng phân hóa học, thuốc BVTV gây tác hại tới môi trường đất, nước, không khí và sức khỏe con người.

Kiến thức phổ thông cơ sở về một số loại Vi khuẩn phổ biến

Thu, 11 Jun 2020 04:32:35 GMT

Bacillus

Chi Bacillus là vi khuẩn hình que sinh nội bào tử nhưng khác Clostridium là không phải kị khí bắt buộc. Chúng thường gặp trong đất. Nhiều loài là tác nhân gây bệnh nghiêm trọng cho người và động vật. Ví dụ B. anthacis gây bệnh than, nếu nhiễm vào da tại chỗ xâm nhập sẽ xuất hiện các nốt phỏng ở giữa có màu đen do hoại tử làm tốn thương da. Nếu hít phải bào tử sẽ gây viêm phổi nặng, có thể tử vong, nên vi khuẩn này cũng được dùng làm vũ khí sinh học.

B. thuringiensis là vi khuẩn sinh bào tử và tinh thể độc diệt sâu, nhiều loại Bacillus sinh các loại enzim, chất kháng sinh như baxitracin, polimixin

Lactobacillus

Lactobacillus là vi khuẩn hình que hoặc hình cầu, Gram (+), không sinh nội bào tử, kị khí, vi hiếu khí, hoặc hiếu khí tuỳ tiện. Lên men tạo axit lactic như là sản phẩm phụ. Lactobacillus có mặt thường xuyên trong miệng, sinh axit lactic làm mòn men răng, trong âm đạo sinh axit lactic làm giảm pH, ức chế nấm men Candida albicans và các vi khuẩn khác. Chúng ta không lạ gì vi khuẩn này vì vẫn ăn nó hằng ngày, nó được dùng để sản xuất sữa chua, nem chua, phomat, chế phẩm probiotic cho người và động vật, chế phẩm xử lí ô nhiễm ao nuôi trồng thuỷ hải sản... Lactobacillus sinh chất kháng sinh bacteriocin dùng trong bảo quản thực phẩm bằng biện pháp sinh học.

Mycoplasma

Mycoplasma là vi khuẩn có kích thước rất nhỏ, không có thành tế bào nên hình dạng luôn thay đổi, có thể hình sợi, hình que, hình cầu. Do không cỏ peptidoghican nên không bị penixilin và lizôzim tiêu diệt. Màng sinh chất được củng cố nhờ các phân tử đặc biệt như: sterol, và lipoglican M. pneumonae là tác nhân gây ung thư phổi ở người, một số loài của chi Spiroplasma gây bệnh thực vật.

Streptomyces

Streptomyces là chi nổi tiếng nhất trong nhóm xạ khuấn Actinomycetes gọi là xạ khuẩn vì khuẩn lạc mọc theo hình phóng xạ. Vi khuẩn dạng sợi đơn bào, phân nhánh, Sợi xạ khuẩn gọi là khuẩn ti. Có 2 loại: Khuẩn ti khí sinh, vươn ra ngoài không khí, từ các sợi này tạo cuống sinh bào tử và sinh sản bằng bào tử vô tính. Khuẩn ti cơ chất, cắm sâu vào môi trường để thu nhận nước và chất dinh dưỡng.

Khuẩn ti phát triển thành hệ khuẩn ti. Xạ khuẩn là nhóm có khả năng sinh các chất có hoạt tính sinh học quan trọng như các enzim, axit hữu co, đặc biệt là chất kháng sinh. Hầu hết các kháng sinh có trên thị trường là do xạ khuẩn sinh ra.

Vi khuẩn cố định nitơ:

Rhizobium là vi khuẩn có vai trò quan trọng trong nông nghiệp vì nó cộng sinh với các cây họ Đậu tạo nốt sần trên rễ nên còn được gọi là vi khuẩn nốt sần. Ở trong nốt sần, vi khuẩn tiến hành cố định nito chuyển hoá nito khí quyển (N) thành các hợp chất chứa nito ćung cấp cả cho vi khuẩn lẫn cây họ Đậu. Vi khuẩn nốt sần có tính chuyên biệt cao. Chúng thường chỉ xâm nhập và tạo nốt sần ở một hoặc một vài cây họ Đậu nhất định. Người ta dùng vi khuẩn này để chế tạo chế phẩm vi khuấn nốt sần. Nhiễm chế phẩm này vào hạt trước khi gieo hoặc phun vào đất có thể làm tăng năng suất lạc, đậu tương,... Người nông dân cũng có thể trồng xen hoặc luân canh với các cây họ Đậu nhằm tăng hàm lượng nitơ trong đất.

Nông dân ta trước đây hay trồng cây điền thanh và cốt khí để cải tạo đất. Ngành lâm nghiệp trồng cây Akacia, một loại cây họ Đậu thân gỗ để phủ xanh đất trống đồi trọc. Ngoài chi Rhizobium, lớp Alphaproteobacteria còn có nhiều vi khuẩn cố định nitơ tự do trong đất khác, ví dụ Azospirillum, Beijerinckia. Các vi khuẩn cố định nitơ sống tự do khác như: Azotobacter và Azomonas lại là các thành viên của lớp Gammaproteobacteria.

Vi khuẩn axetic:

Acetobater là trực khuẩn hiếu khí bắt buộc, chịu axit, thường thấy trong rượu vang, bia, có khả năng sinh axit axêtic. Khi có rượu êtilic làm nguồn cacbon, vi khuẩn này sẽ oxi hoá rượu tạo axít axêtic tức là dấm: C₂H₂OH+ O₂ --> CH₃COOH + H₂O. Vì có tích lũy các sản phẩm giống các quá trình lên men kị khí cho nên người ta hay gọi các quá trình oxi hóa không hoàn toàn là quá trình “lên men”, chứ thực ra những quá trình này không phải lên men mà là oxy hóa hiếu khí.

Trong gia đình bạn có thể tự làm dấm ngon bằng cách pha loãng rượu trắng hoặc rượu vang (6%) cho vào bình rộng miệng, thêm thìa đường, nửa quả chuối hoặc ít táo hay lát dứa, để cung cấp thêm thức ăn và vitamin cho vi khuẩn. Bổ sung một mẩu màng dấm từ bình dấm ngon hoặc vài thìa dấm vào, đậy miêng bình bằng vải màn, một tuần sau sẽ thu được dấm. Nếu không có màng dấm và dấm cũ cũng được vì trong không khí cũng có vi khuẩn axêtic.

Một số chi vi khuẩn này rất gần gũi với chi Pseudomonas, tuy vậy có thể phân biệt dễ dàng vì chi Pseudomonas không phát triển được ở pH=4,5 và không oxi hóa được etanol thành axit axêtic.

(còn tiếp ...)

Theo: GS.TS. Phạm Văn Ty - Nhà xuất bản giáo dục

Hiện tượng xẩy ra khi sử dụng vi khuẩn lactic trong quá trình bảo quản, lên men tôm, cá

Fri, 26 Jun 2020 16:09:47 GMT

- Cá, tôm là loại thực phẩm rất dễ hư hỏng. Để bảo quản cá, từ trước tới nay chúng ta đã sử dụng rất nhiểu phương pháp như muối cá, sấy khô, bảo quản lạnh đông, sử dụng hoá chất, chất kháng sinh hay trong các điểu kiện đặc biệt. Tuy nhiên, các phương pháp này hầu hết đều có tính kinh tế không cao, nhất là mục đích bảo quản các phụ phẩm của tôm, cá làm thức ăn chăn nuôi.

Hiện tượng hư hỏng của cá, tôm là do vi sinh vật sống trong tôm, cá phân huỷ các hợp chất hữu cơ của cá thành các chất độc hại và có mùi khó chịu. Tuy nhiên, đã có nhiều công trình khoa học chứng minh rằng, không phải mọi vi sinh vật đều có ảnh hưởng xấu, ví dụ như việc cho thêm một lượng vi khuẩn lactic có thể ức chế sự phát triển của các vi sinh vật gây bệnh và gây thối do quan hệ kháng sinh giữa chúng, do đó giảm hoặc loại trừ nguy cơ hư hỏng của các sản phẩm lên men từ tôm, cá.

- Các biển đổi của tôm, cá trong quá trình ủ chua:

Sau khi chết, tôm và cá tuỳ thuộc vào số lượng vi sinh vật tổn tại trong cá và tôm cũng như ở môi trường xung quanh, cũng như các enzym nội tại chuyển hoá theo hai chiều hướng:

+ Tôm cá lên men thối: Hiện tượng lên men thối là do vi sinh vật gây ra.

Vi sinh vật sống trong tôm, cá phân hủy các chất hữu cơ của chúng thành các chất có mùi khó chịu và độc hại. Tuy nhiên không phải tất cả các vi sinh vật đều gây hiện tượng này. Về phương diện sinh hoá, quá trình này diễn ra như sau: Đối với động vật thuỷ sản nói chung và tôm cá nói riêng, sau khi chết thì glycogen trong cơ thể dần dần bị phân giải. Đây là quá trình yếm khí rất phức tạp xẩy ra bằng con đường phosphoril hoá với sự tham gia của ATP. Có thể biểu thị một cách đơn giản như sau:

(C₆H₁₀O₅)₅ + nH₂O -> 2nC₃H₆O₃

Glycogen phân giải sản sinh ra axit lactic làm pH của cơ thịt biến đổi. Sự axit hoá của môi trường này có tác dụng hạn chế phần nào sự phát triển cùa vi sinh vật gây thối rữa. Tuy nhiên lượng glycogen trong cá và tôm chỉ khoảng dưới 0,5%. Một số loài cá còn ít hơn, chỉ khoảng 0,1%, nên sau khi chết. pH của chúng chỉ xuống đến 6,0-6,5.Trong khi đó hàm lượng axit và trị số pH là chỉ tiêu quan trọng đặc trưng cho phẩm chất của động vật thuỷ sản sau khi chê biến, khả năng bảo quản của chúng phụ thuộc vào trị số pH. Khi pH cùa tổ chức cơ thịt hạ thấp tạo điều kiện thuận lợi cho men cathepsin hoạt động và thúc đẩy quá trình tự chín của cơ thịt. pH càng giảm xuống thì khả năng hút nước của tổ chức cơ thịt cá, tôm giảm. Khi pH bằng 7, lượng nước hút vào bằng dinh dưỡng của cơ thịt, khi pH = 6 khả năng hút nước dưới 50% và khi pH = 5 thì gần tới điểm đẳng điện của protein dẫn đến lượng nước hút vào ít nhất chỉ khoảng 25%. Càng kéo dài được pH ở điểm đẳng điện protein bao nhiêu thì cá, tôm càng kéo dài được thời gian tê cứng và nguyên liệu tươi tốt được lâu hơn. Nhưng nếu thời điểm tê cứng đến sớm và thời gian tê cứng cũng ngắn, pH trở lại trung tính và chuyển sang kiềm tính càng sớm thì cá càng chóng bị vi khuẩn phân giải thối rữa. Cá, tôm sau tê cứng dần trở lại mềm, đó là quá trình tự phân giải, nếu hiểu một cách máy móc thì quá trình tự phân giải là do men nội tại hoạt động còn thối rữa là do vi sinh vật ở bên ngoài xâm nhập vào hoạt động. Sản phẩm của quá trình tự phân giải là axit amin, các chất đạm hoà tan, còn quá trình thối rữa là những sản phẩm bị thối nát.

Quá trình tự phân giải của tôm, cá mạnh nhất ờ pH = 4-5, trong phạm vi đó, lượng đạm hoà tan, đạm polypeptit và đạm axit amin cũng tâng lên cao nhất.

Sau đó các loại vi sinh vật chịu được môi trường axit nhẹ sẽ xâm nhập phát triển làm cho môi trường trở nên trung tính; kiềm tính nhẹ tạo điều kiện cho vi sinh vật thối rữa hoạt động. Quá trình hoạt động của vi sinh vật gây thối sẽ thuỷ phân protein thành polypeptit, pepton, NH₃, H₂S, indol, scatol,… có mùi khó chịu.

+ Tôm, cá lên men chua: tạo ra mùi thơm hấp dẫn nhờ quá trình tự phân tạo ra các axit amin và quá trình tác động của các vi sinh vật có lợi như khuẩn lactic làm giảm nhanh pH của môi trường, ức chế vi sinh vật gây thối và tạo ra hương thơm đặc trưng cho sản phẩm nhờ quá trình lên men (axit lactic, rượu, axeton,...). Sơ đồ quy trình công nghê sản xuất bột tôm và cá tạp được trình bày trong sơ đồ.

Độ pH của môi trường có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của vi sinh vật, nói chung đa số vi sinh vật phát triển tốt nhất ở môi trường trung tính pH = 7, nếu hạ thấp pH thì chúng bị kiềm chế và cũng có thể bị tiêu diệt. Độ pH thích hợp nhất cho tác dụng tự phân của men là khoảng 5, nhưng ở phạm vi này, vi sinh vật, đặc biệt là vi khuẩn gây thối lại không phát triển được. Môi trường nghiêng về axit thì kiềm chế được quy trình thối rữa.

Nhiều kết quà nghiên cứu cũng chứng minh rằng, việc dùng axit lactic để bảo quản nguyên liệu thủy sản cũng thu được nhiều thành công. Theo nghiên cứu trước đây thì khả năng sát trùng của các axít thường hay dùng cho bảo quản thực phẩm thì axit lactic mạnh hơn axit xitric và axit axetic là yếu nhất. Có nhiều cách dùng axit bảo quản nhưng người ta có thể dùng rơm, cỏ khô, mùn cưa… được tẩm axit để bảo quản nguyên liệu thủy sản. Cũng có thể nuôi vi khuẩn lactic cho chúng sinh ra axit lactic rồi đem sử dụng. Qua nhiều nghiên cứu cho thấy rằng, nồng độ axit trong nguyên liệu đạt đến độ pH<6 có thể làm giảm khả năng phát triển của vi khuẩn, khi pH=5 thì khả năng kiềm chế tăng lên với các loại vi khuẩn gây thối, pH= 4,5 thì ngừng sinh nở và phát triển, pH= 4 thì có thể kiềm chế được hầu hết khả năng hoạt động của các loại vi khuẩn.

Như vậy, khi bảo quản và chế biến tôm cá cần phải ngăn cản quá trình làm mất tính axit của môi trường. Do đó cần tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của hệ vi khuẩn lactic, là vi sinh vật chủ yếu tạo nên sự axit hoá môi trường, để ức chế sự phát triển của vi sinh vật gây thối khác. Một trong những cách hiệu quả nhất là bổ sung trực tiếp vi khuẩn lactic vào tôm, cá và tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của chúng. Hiệu quả của chủng vi khuẩn lactic sử dụng phụ thuộc chủ yếu vào tốc độ sinh axit lactic từ nguồn đường bổ sung vào vì thực tế phần lớn các loài vi sinh vật không mong muốn cần ức chế có trong tôm, cá đều nhạy cảm với các điều kiện axit. Một số chủng vi khuẩn lactic có thể sinh ra các chất kháng khuẩn. Đó là các chất như H₂O₂, diaxetyl và nhiều loại bacterioxin. Đây là các chất có bản chất protein hoặc phức protein có hoạt tính diệt khuẩn đối với nhiều loại vi khuẩn Gram dương. Người ta cũng chứng minh được rằng, sự axit hoá môi trường nhanh chóng bởi Lactobacillus plantarum cho phép tiêu diệt hoàn toàn Samonella typhimurium, đồng thời rút ngắn thời gian sản xuất.

Sản xuất acid hữu cơ Lactic

Fri, 19 Jun 2020 11:58:28 GMT

Acid lactic (acid 2-hydroxypropionic: C₃H₆O₃) hiện nay được sản xuất thông qua tổng hợp hóa học hoặc theo phưong pháp lên men. Trong hai dạng đồng phân đối ảnh acid L- (+) và D- (-) -lactic cơ the người chỉ hấp thu được dạng L- (+). Ngoài ra, dạng D- (-) củng có độc tính nhất định, chính vi vậy dạng L- (+) thường được lựa chọn trong thực phẩm. Tuy vậy sản phẩm thương mại chủ đạo hiện nay là sản phẩm hỗn hợp DL tổng hợp bằng con đường hóa học. Acid lactic được sử dụng để tạo vị chua và làm chất bảo quản trong một số sản phẩm như phomat, thịt, jele và bia.

Lactate ammoni duợc dùng làm nguồn nitơ phi protein trong thức ăn gia súc. Các muối natri, canxi stearoyl lactylat được sử dụng làm chất tạo nhũ, hoặc chất ổn định trong bột bánh. Gần đây người ta quan tâm đến acid lactic nhiều hơn bởi những ứng dụng trong sản xuất các loại nhựa và bao bì tự phân hủy chống ô nhiễm môi trường.

Vi sinh vật và sinh tổng hợp acid lactic

Tất cả vi khuẩn lactic đều có khả năng tạo acid lactic thông qua lên men các loại đường. Tuy nhiên, chỉ có những loài lên men đồng hình mới được sử dụng trong sản xuất acid lactic. Nhóm Lactobacilli ưa nhiệt (Lactobacillus delbrueckii subsp. delbrueckii, L. delbrueckii subsp. bulgaricus, L. helveticus) có thể chịu được nồng độ lactate và nhiệt độ cao hơn (48 - 52°C) so với những nhóm khác và do vậy có hiệu suất lên men cao và hạn chế được tạp nhiễm. Tuy nhiên, nhóm này sinh acid D- (-) hoặc DL-lactic và vì vậy không phù hợp lắm cho sản xuất thực phẩm, thức ăn gia súc và ứng dụng trong y tê. Nhóm Lactococci, Lactobacilli ưa nhiệt trung bình (L. casei subsp. casei, L. amylophilus) và Streptococci ưa nhiệt (Streptococeus thermophilus) có nhiệt độ phát triển tương đối thích hợp cho sản xuất và ngoài ra còn có khả năng phân hủy tinh bột. Mặc dù khà năng chịu acid lactic của chúng thấp hơn so với nhóm trước nhưng bù lại chúng chỉ sinh duy nhất L- (+) -lactic và do vậy vẫn phù hợp hơn cả cho sản xuất acid lactic ứng dụng trong thực phẩm. Vi khuẩn lactic đồng hình lên men đường 6 cacbon thông qua con dường glycolis. Pyruvat dược khử thành lactate với sự xúc tác của enzyme đặc hiệu quang học lactate dehydrogenase (L-LDH hoặc/và D-LDH). Với Lactococci, LDH là enzyme thay đổi hoạt tính (với chất điều biên là FDP và Mn2+) còn với Lactobacilli lên men đồng hình, LDH là enzyme không thay đổi hoạt tính. Acid lactic dạng chưa phân ly là chât ức chế đối với quá trình sinh trưởng và sinh acid của vi khuẩn lactic. Nguyên nhân có lẽ do sự thẩm thấu qua màng và làm giảm pH nội bào. Việc điều chỉnh pH môi trường trong quá trình lên men có thể làm giảm độ ức chế, tuy nhiên luợng acid lactic tích lũy được thông thường không lớn hơn 150kgm^-3.

Vi khuẩn lactic là vi sinh vật đòi hỏi nhiều vào điều kiện nuôi cấy. Thông thường, môi trường cần được bổ sung chất kích thích sinh trưởng và các peptid (chứa khoảng 5-12 acid amin là thích hợp nhất). Bacillus spp. có thể được sử dụng thay thế vi khuẩn lactic bởi yêu cầu dinh dưỡng đơn giản hơn cũng như khả năng đồng hóa nguồn nito vô cơ. Thậm chí nấm mốc Rhizopus oryzae cũng có thế được sử dụng, tuy nhiên loại nấm này còn sinh ethanol và do vậy làm giảm 25% lượng acid sinh ra.

Cơ chất, sản xuất và thu hồi

Acid lactic có thể sản xuất từ nhiều loại nguyên liệu khác nhau như củ cải đường, rỉ đường, dịch thủy phân tinh bột, cellulose. Các công ty hàng đầu như ADM và Purac Biochem hiện sử dụng dịch thủy phân ngô làm nguyên liệu trong sản xuất acid lactic. Một số loài vi khuẩn lactic như L. amylophilus có thể thủy phân tinh bột, tuy nhiên độ nhớt cao của môi trường khiến việc điều chinh pH gặp nhiều khó khăn và do vậy cũng hạn chế khả năng ứng dụng. Nguyên liệu cần được kết hợp với một số cơ chất khác như dịch thủy phân protein sữa (5 - 10kgm^-3) và cao nấm men (20kgm^-3).

Quá trình sản sinh acid lactic thông thưong xay ra đồng thời với sinh trưởng. Tuy nhiên, lên men lactic không nhất thiết phải phụ thuộc vào sinh trưởng khi có một số yếu tố hạn chế sinh trưởng. Ứng dụng hiệu ứng này có thể giúp giảm thiểu được nguồn dinh dưỡng. Giá trị pH môi trường cần được giữ ở mức 5 – 6,5 bằng NaOH, Na₂CO₃ hoặc NH₄OH, sử dụng thiết bị điều khiển tự động. Lên men trong điều kiện yếm khí sẽ đem lại hiệu suất chuyển hóa cao hơn (có thể đạt 85 - 98%). Với phương pháp lên men mẻ, nồng độ acid lactic tạo ra cao hơn (120-150kgm^-3) nhưng tốc độ chuyển hóa lại chậm hơn (2kgm^-3h^-1). Tốc độ lên men có thể cải thiện rất đáng kế (20 - 80kgm^-3h^-1 ở quy mô phòng thí nghiệm và pilot) thông qua việc tái sử dụng sinh khối bằng vi lọc dòng chảy chéo hoặc cố định tế bào. Tuy nhiên, nồng độ lactate trong trường hợp này không cao (thường nhỏ hơn 50kgm^-3). Ức chế ngược bởi sản phẩm có thể được hạn chế nếu sử dụng các biện pháp loại acid lactic như điện thẩm thấu, trao đổi ion, lọc nano.

Thu hồi acid lactic khá phức tạp bởi độ hòa tan cao của các muối lactate. Trong quy trình truyền thống, lactate dược kết tủa ở dạng muối canxi, sau đó acid lactic được phục hồi bằng acid sulphuric. Tinh chế acid lactic trong các khâu tiếp theo bao gồm trao đổi ion và loại màu. Một số kỹ thuật mới như chiết sử dụng màng lỏng, điện thẩm thấu, và trao đổi ion cũng có thể được sử dụng trong thu hồi acid lactic.

Nguồn: GS.TS. Phạm Văn Ty và TS. Vũ Nguyên Thành - Nhà xuất bản giáo dục

Chất bảo quản rau quả sinh học

Tue, 15 Oct 2019 09:41:50 GMT

Rau quả là loại nông sản thiết yếu hàng ngày của con người, và quan trọng hơn nữa là rau quả cần phải còn tươi khi đến tay người tiêu dùng, vì khi đó các hàm lượng dinh dưỡng quý báu mà chỉ có ở rau quả tươi mới có và phát huy tác dụng. Do đặc điểm mô thực vật của rau quả khá mềm, hàm lượng nước cao, nên rất dễ hỏng, rất khó bảo quản dài ngày kể cả bảo quản lạnh. Hơn nữa do đặc điểm mùa vụ và phân bổ địa lý khí hậu, để đáp ứng nhu cầu rau quả tươi của người tiêu dùng, rất nhiều lượng rau quả bị hỏng đã phải loại bỏ trong quá trình vận chuyển và bảo quản gây lãng phí và tăng giá thành sản phẩm.

Có nhiều công nghệ và các loại chất bảo quản đã và đang được sử dụng trên thị trường tuy nhiên hầu hết là các chất bảo quản hóa học với các độc tính ở mức độ khác nhau, đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt liều lượng sử dụng và nói chung phải rửa sạch rất kỹ trước khi đem dùng, hoặc phải dùng các biện pháp cơ học như gọt vỏ gây lãng phí thực phẩm, đồng thời làm mất hoàn toàn các dưỡng chất quý báu của mỗi một loại rau củ quả đó.

Với rau củ quả hữu cơ lại càng nhanh hỏng hơn do không thể sử dụng các chất bảo quản hóa học. Vì vậy, nhu cầu có một chất bảo quản có nguồn gốc tự nhiên (hữu cơ) cho phép giữ rau quả được tươi lâu là rất quan trọng đối với nông sản nói chung và nông sản hữu cơ nói riêng.

Chất bảo quản sinh học của chúng tôi được chiết xuất từ rong biển nên an toàn tuyệt đối với con người và môi trường.

Sản phẩm có thể sử dụng ngay trước khi thu hoạch và cả sau khi thu hoạch thành phẩm. Dùng được trong điều kiện bảo quản tự nhiên cũng như bảo quản lạnh. Có thể bảo quản các loại rau quả tươi nguyên trạng, cũng như củ quả đã xử lý, có thể dùng để bảo quản thịt tươi, hoa tươi. Thời gian bảo quản có thể kéo dài hơn từ 2-20 ngày tùy loại nông sản và điều kiện bảo quản.

Đặc biệt vì chất bảo quản tự nhiên nên có thể dùng cho các nông sản hữu cơ, các nông sản đã đạt chứng nhận USDA, Organic EU,… Sản phẩm đã được bán ở thị trường Đông Nam Á, cũng như thâm nhập thị trường Mỹ.

Một số mẫu bảo quản đối chứng để tham khảo như mô tả dưới đây

Bảo quản cà chua bi:

- Phương pháp thực hiện: Ngâm trong dung dịch bảo quản nồng độ 1:300 trong thời gian 3 phút.
- Môi trường bảo quản: trong nhà có thông gió tự nhiên, nhiệt độ 14-26 độ C

Bảo quản rau cải:

- Phương pháp thực hiện: Buổi sáng trước khi thu hoạch phun dung dịch bảo quản với nồng độ 1:300 đều lên lá vào buối sáng, chiều thu hoạch
- Môi trường bảo quản: trong hộp xốp có nắp đậy, nhiệt độ khoảng 16-26 độ C
Kết quả so sánh: sau 6 ngày như hình ảnh minh họa

Liên hệ sử dụng sản phẩm:

Các chế phẩm vi sinh vật diệt vi sinh vật gây bệnh

Sat, 20 Jun 2020 14:39:15 GMT

Vi sinh vật trong đấu tranh sinh học

Đấu tranh sinh học là biện pháp sử dụng sinh vật hoặc các sản phẩm của chúng nhằm giảm thiểu những thiệt hại do các sinh vật gây hại sinh ra. Ưu điểm của biện pháp này là độ an toàn cao, thân thiện với môi trường, dễ áp dụng và có giá thành rẻ. Tuy nhiên, biện pháp này thường có tác dụng lâu dài, thường không có hiệu quả ngay như thuốc hoá học nên thường dùng “phòng bệnh hơn chữa bệnh".

1. Các chế phẩm vi sinh vật diệt vi sinh vật gây bệnh

Hằng năm các loại bệnh do vi khuẩn, nấm sợi, virut, tuyến trùng (giun) đã làm mất đi 20% tổng sản lượng nông nghiệp thế giới. Việt Nam là nước có khí hậu nóng ẩm nên các vi sinh vật gây bệnh rất phát triến, gây các bệnh thối thân, thối rễ, héo lá... cho các loại cây trồng. Ở lúa phổ biến là các bệnh đạo ôn (do nấm Pyricularia oryzae), khô vằn (do nấm Rhizoctonia solani): ở ngô và nhiều loại cây trồng khác bị bệnh thối cổ rễ, làm cho cây đổ rạp hàng loạt (do nấm Fusarium oxysporum): Ở các cây ăn quả bị hại rễ, thân, quá (do nấm bậc thấp Phytophthora spp.): Ở nhiều loại cây rau, cà chua, khoai tây bị bệnh héo rũ (do vi khuẩn Ralstonia solanacearum... gây ra). Nhiều loại virut cũng gây bệnh cho cây trồng như bệnh vàng lụi ở lúa, sọc lá ở ngô, bệnh khảm ở thuốc lá, cà chua, dưa chuột, đậu đỗ …

Tuy nhiên, "vỏ quýt dày có móng tay nhọn". Nhiều loại vi sinh vật bao gồm cả vi khuẩn, nấm sợi, virut lại là "sát thú" của những vi sinh vật gây bệnh kể trên.

a) Chế phẩm từ vi khuẩn. Nhiều loại vi khuẩn như Pseudomonas fluorescens, Agrobacterium radiobacter... có khả năng ức chế cạnh tranh với nấm bệnh. Ví dụ: P. fluorescens tạo ra siderophor, chất này có ái lực với Fe mạnh, làm cho nấm bệnh không sinh trưởng được vì thiếu sắt, Pseudomonas còn sinh ra chất 2,4 điaxetylphloroglucônat (DAPG) ức chế sự sinh trưởng của nhiều loại nấm. Các vi khuẩn được nuôi cấy, sau đó trộn với than bùn hoặc bột tan (bột đá mịn).

Chế phẩm có thể hoà với nước để ngâm hạt, phun lên lá hoặc bón vào gốc cây. Cũng có thể trộn vào phân hữu cơ để tạo "phân đa chức năng" dùng bón lót, như là “một mũi tên trúng hai đích", vừa cung cấp thức ăn cho cây, vừa chống bệnh cho cây.

b) Chế phẩm từ nấm. Nấm được dùng phố biển nhất là Trichoderma (T. harzianum, T. viride). Nấm cũng được nuôi trong thùng lên men sau đó được bọc bởi một chất polime rất mỏng hoặc có thể trộn với than bùn, thêm 10% đường và sử dụng như trên. Nấm sinh trichodermin có khả năng kháng nhiều loại nấm bệnh và cạnh tranh chất dinh dưỡng với chúng.

c) Chế phẩm từ xạ khuẩn. Xạ khuẩn Streptomyces nổi tiếng về khả năng sinh chất kháng sinh. Các kháng sinh được sản xuất công nghiệp, dạng tinh khiết được dùng phố biến ở nước ta:

- Blastixidin do S. griseochromogenes.

- Kasugamixin do S. kasugaensis.

- Validamixin do S. hygroscopycus sinh ra.

Các kháng sinh này được dùng để chống các bệnh khô vằn, đạo ôn rất có kết quả.

Xạ khuẩn là vi sinh vật hoại sinh, không độc với sức khỏe con người, vật nuôi và môi trường, nên cũng được dùng để sản xuất chế phẩm. Các chủng có hoạt lực cao được nhân giống, sau đó chuyển sang nuôi trong môi trườrng xốp với nguyên liệu là than bùn, có bố sung thêm đường và chất khoáng, nuôi ở 30°C, độ ẩm 50% trong năm ngày, sau đó sấy khô ở 50°C rồi đóng gói. Chế phẩm cũng được sử dụng như trên để chống nấm và vi khuẩn gây bệnh.

Nguồn: GS.TS. Phạm Văn Ty - Nhà xuất bản giáo dục

Hướng dẫn sử dụng emuniv probiotic hỗ trợ tiêu hóa

Mon, 03 Oct 2022 07:50:34 GMT

HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG EMUNIV

PROBIOTIC HỖ TRỢ TIÊU HÓA

1. Thực trạng- Sự cần thiết bổ sung vi sinh Probiotic

- Kháng sinh phòng bệnh chăm sóc thú y làm hệ vi sinh trong đường ruột bị thoái hóa, đặc biệt với bê và bò trưởng thành từ những con bê có dùng kháng sinh phòng chữa bệnh, đặc biệt trong thời gian 6-9 tuần tuổi.

- Thức ăn thô của bò chứa các thành phần hóa học tự nhiên chống phân hủy (khó tiêu) trong cỏ, các loại hạt…và vi khuẩn kỵ khí trong đường ruột của bò không đủ mạnh để phân giải mà phải nhờ vi sinh hiếu khí probiotic có sẵn trong cỏ và không khí xử lý trong quá trình nhau và nhai lại với sự hỗ trợ của các loại enzyme trong tuyến nước bọt.

- Sự cạnh tranh điều kiện sinh tồn của các loại vi sinh vật trong hệ tiêu hóa gây ra mất cân bằng, thiếu hụt tạm thời một vài loại vi sinh vật cần thiết để phân giải đa dạng các thành phần dinh dưỡng trong thức ăn bò.

- Nhu cầu kim loại vi lượng cho bò có thể giảm mạnh nếu tận dụng quá trình phân giải hữu cơ với hệ vi sinh vật hiếu khí (sử dụng nhiều O2 và vitamin) thay vì phụ thuộc hệ vi sinh vật kỵ khí trong đường ruột bò (sử dụng nhiều kim loại vi lượng).

- Tốc độ phân giải thức ăn của vi sinh vật hiếu khí cao hơn nhiều so với tốc độ phân giải của VSV kỵ khí, lượng dinh dưỡng được giải phóng sẽ có thể đạt hiệu quả cao hơn nhiều, giảm chi phí thức ăn bò trên lượng sữa thu được hàng ngày, tăng chất lượng sữa với các loại khoáng khó tiêu được VSV hiếu phí probiotic hỗ trợ giải phóng trong thời gian ngắn thức ăn luân chuyển trong hệ tiêu hóa.

2. Thành phần vi sinh Emuniv và sự phù hợp

EMUNIV là hệ vi sinh vật được thiết kế chuyên biệt phục vụ mục tiêu phân giải nhanh các hợp chất hữu cơ thành các loại khoáng hòa tan và mùn hữu cơ đáp ứng đa dạng nhu cầu của sản xuất nông nghiệp. EMUNIV có thể dùng như probiotic hỗ trợ tiêu hóa cho vật nuôi, và cũng có thể dùng như hệ vi sinh vât đất để xử lý chuyển hóa nhanh các hợp chất hữu cơ trong các nguồn chất thải thành dinh dưỡng cho cây trồng ngăn chặn hiện tượng gây ô nhiễm môi trường. Đây là kết quả của nhiều đề tài nghiên cứu cấp nhà nước, và liên quan trự tiếp đến 2 đề tài nghiên cứu sau:

1. Đề tài “ Nghiên cứu bản chất EM và sản xuất EM tại Việt Nam” Mã số EM/KHCN

2 Đề tài “ Nghiên cứu sản xuất thức ăn chăn nuôi và phân hữu cơ bằng công nghệ vi sinh” Mã số 52D-04-01/91-52-062/KQNC.

Thành phần :

Bacillus subtilis

Bacillus licheniformis

Bacillus megaterium

Lactobacillus acidophilus

Lactobacillus plantarum

Streptomyces sp.

Saccharomyces cerevisiae

Bacillus subtilis có thể sản xuất nhiều peptide kháng khuẩn chống lại vi sinh vật gây bệnh, quản lý sức khỏe và dịch bệnh cho đàn. Bacillus subtilis còn tạo ra các enzyme amylase, protease, cellulase và phytase giúp cho việc phân giải các chất dinh dưỡng trong thức ăn tốt hơn và bò hấp thu được nhiều hơn các giá trị dinh dưỡng trong cùng một khẩu phần ăn.

Bacillus licheniformis tạo ra kháng sinh kiểm soát các vi khuẩn gây bệnh và các enzyme như protease, amylase, lipase mạnh để phân giải các chất hữu cơ đại phân tử thành các loại khoáng dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể vật nuôi.

Bacillus megaterium có thể tạo ra nhiều axit hữu cơ trong quá trình sinh trưởng và sinh sản, axit hữu cơ có thể phân hủy hoặc hòa tan các chất phốt pho không hòa tan, và biến chúng thành phốt pho dễ dàng hấp thụ, hỗ trợ bò khoáng hóa xương và tăng trưởng phát triển nhanh hơn.

Lactobacillus acidophilus sản sinh acid lactic, lên men lactose, maltose, cellobiose, galactose, sucrose, giúp đường ruột có thể tiêu hóa thức ăn và hấp thụ chất dinh dưỡng tốt hơn như các loại vitamin (đặc biệt là vitamin tan trong chất béo) và protein. Lợi khuẩn bào tử Lactobacillus acidophilus giúp bê bị chứng không dung nạp đường lactose có thể tiêu hóa các thành phần trong sữa công thức. Bổ sung men vi sinh Lactobacillus acidophilus giúp chữa bệnh tiêu chảy bao gồm các bệnh tiêu chảy do nhiễm trùng đường tiêu hóa, virus rota, chứng tiêu chảy khi ăn thức ăn lạ, giúp ngăn ngừa và điêu trị tiêu chảy do sử dụng nhiều thuốc kháng sinh, loại bỏ một số vi khuẩn có hại như vi khuẩn gây ra tiêu chảy, Clostridium difficile.

Lactobacillus plantarum sở hữu một số đặc tính độc đáo làm cho chủng lợi khuẩn này đặc biệt hiệu quả như một chất tăng cường sức khỏe. Nó có khả năng liên kết đặc biệt với niêm mạc ruột (lớp trong cùng của đường tiêu hóa) và do đó làm tăng lượng vi khuẩn có lợi trong ruột. Nó cũng kích thích hệ tiêu hóa, chống lại vi khuẩn gây bệnh và giúp cơ thể sản xuất vitamin giúp giảm viêm mạnh mẽ và bảo vệ chống lại các vấn đề sức khỏe liên quan đến viêm.

Streptomyces sp. có vai trò quan trọng trong chuyển hóa các hợp chất hữu cơ cơ bản như đường, rượu, axit amin và các hợp chất thơm bằng cách sản xuất các enzyme ngoại bào. Nó còn có khả năng sinh kháng sinh với hiệu quả cao đặc biệt trong các tình huống kháng thuốc hóa chất. Có tài liệu chứng minh nó có tác dụng kiểm soát cả một số bệnh virus cụ thể.

Saccharomyces cerevisiae ưu điểm là lên men nhanh, sâu các loại đường, kết lắng tốt, bền vững với rượu, acid và các chất sát trùng giống nấm men saccharomyces cerevisiae thật sự góp mặt trong nhiều khâu sản xuất quan trọng, tạo sự hiệu quả về mặt năng suất và chất lượng trong ngành công nghiệp thực phẩm, thức ăn chăn nuôi và ứng dụng quan trọng khác.

3. Cách dùng EMUNIV probiotic: áp dụng 1 trong các cách sau

+ Pha loãng 1000ml dịch vi sinh Emuniv với 400 lít nước sạch (không dư clo sát trùng nước) rồi cho 50 bò sữa uống 1 lần/tuần để bổ sung vi sinh probiotic tăng cường khả năng chuyển hóa dinh dưỡng trong thức ăn của vật nuôi.
+ Pha loãng 1000ml dịch vi sinh Emuniv với 40 lít nước sạch (không dư clo sát trùng nước) rồi phun lên 200kg thức ăn bò sữa hàng ngày.

+ Pha loãng 1000ml dịch vi sinh Emuniv với 40 lít nước sạch (không dư clo sát trùng nước) rồi phun lên 200kg nột ngũ cốc (cám ngô, cám gạo, bột đậu tương)…ủ 24- 48 tiếng, sau đó dùng cám ủ trộn thức ăn bò sữa hàng ngày.

Một số loài côn trùng có lợi và cách thu hút chúng để kiểm soát sâu hại trong vườn

Sat, 04 May 2019 10:25:31 GMT

Không phải loại côn trùng nào cũng gây hại. Ngược lại, có một số loài mà chúng ta gọi là côn trùng hữu ích có thể giúp loại bỏ và kiểm soát những loài sâu hại cho khu vườn của chúng ta.

Tại sao nên sử dụng côn trùng có lợi?
- Loại bỏ thuốc trừ sâu hóa học: Thuốc trừ sâu hóa học không chỉ khiến môi trường bị ô nhiễm, thực phẩm tồn dư chất độc hại, mà còn giết chết cả những loài côn trùng hữu ích. Điều này hoàn toàn không đem lại lợi ích lâu dài cho khu vườn của bạn.Tận dụng côn trùng có lợi để diệt trừ và kiểm soát các loài sâu hại chính là một cách tuyệt vời để nói không với thuốc trừ sâu.
- Tiết kiệm chi phí: những loài côn trùng có lợi sẽ ở lại khu vườn của bạn mãi mãi nếu bạn tạo ra môi trường để chúng có thể phát triển mạnh. Bạn thậm chí còn không phải tốn tiền nếu những côn trùng hữu ích đó có nguồn gốc từ địa phương của bạn.
- Đối phó với tình trạng kháng thuốc trừ sâu: Việc người nông dân lạm dụng các loại thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ đã khiến cho một số loại sâu bệnh hình thành sức đề khác hóa học đối với thuốc trừ sâu. một số loài côn trùng đang bắt đầu cho thấy sức đề kháng hóa học với thuốc trừ sâu. Theo Pesticide Action Network, khoảng từ 500 đến 1000 loài côn trùng và cỏ dại đã phát triển sức đề kháng đối với thuốc trừ sâu từ năm 1945 đến nay. Để đối phó với tình trạng này, cách hay nhất chẳng phải là sử dụng quy luật của tự nhiên, loài này tiêu diệt loài khác hay sao?

Trước khi tìm hiểu về các loài côn trùng có lợi, bạn cần lưu ý 3 vấn đề sau:em xét cả mặt lợi và mặt hại: Một số loại côn trùng vừa có lợi, vừa có hại cho khu vườn của người nông dân. Do đó trước khi tạo điều kiện cho loại côn trùng nào phát triển, bạn nên tìm hiểu thật kỹ về loài đó, cũng như đặc điểm cây trồng trong vườn, tốt nhất là hỏi ý kiến của những người có chuyên môn. (Bài viết này của Sống Hữu Cơ chỉ mang tính chất tham khảo)
- Những người hàng xóm: Bạn nên lịch sự giới thiệu cho những khu vườn lân cận về các loại côn trùng có lợi mà bạn đang “nuôi”. Đồng thời, cố gắng khuyên họ hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu để tránh làm ảnh hưởng đến khu vườn, nguồn đất, nguồn nước của bạn.
- Môi trường tối ưu: đảm bảo khí hậu và thực vật phù hợp, cung cấp môi trường sống, và quan trọng nhất là nguồn thức ăn cho côn trùng có lợi, nếu không, côn trùng có thể sẽ bỏ đi để tìm một môi trường sống thuận lợi hơn.

Dưới đây là 8 loài côn trùng có lợi mà bạn có thể sử dụng:
Hãy cùng làm quen với những “người bạn” thân thiện này (con mồi, môi trường sống phù hợp, những loài thực vật thu hút chúng...) và quyết định xem bạn có đưa chúng về khu vườn của mình không nhé!

1. Bọ rùa

Con mồi: rệp, ruồi trắng, bọ mạt, bọ chét ,...
Bị thu hút bởi: Thìa là, bồ công anh, dương xỉ vàng,...
Thông tin thú vị: Một con bọ rùa có thể tiêu thụ hơn 5.000 rệp trong suốt vòng đời của chúng.

2. Bọ ngựa

Con mồi: bọ ngựa là loài săn mồi trong phạm vi khá rộng, chúng ăn cả sâu bướm, bướm đêm, bọ cánh cứng, và dế mèn.
Bị thu hút bởi: Các loài cỏ cao và cây bụi, cúc vạn thọ, thìa là,...
Thông tin thú vị: Bọ ngựa có thể xoay đầu 180 độ để quan sát môi trường xung quanh.

3. Nhện

Con mồi: các loài họ rệp, bướm đêm, sâu bướm, châu chấu và , rầy mềm, sâu bướm, châu chấu và ruồi giấm...
Bị thu hút bởi: những cây cao to để chăng tơ, nhiều lớp phủ bổi hoai mục cho nhện săn mồi.
Thông tin thú vị: Hầu hết mọi con nhện đều hoàn thành vòng đời của chúng trong vòng một năm.

4. Bọ đất

Con mồi: sên, sâu bướm, sâu đục thân
Bị thu hút bởi: hoa anh thảo, rau dều, cỏ ba lá,...
Thông tin thú vị: bọ chân chạy thường chỉ hoạt động vào ban đêm.

5. Tò vò

Con mồi: sâu sừng xanh, sâu sừng cà chua, sâu bướm, rệp
Bị thu hút bởi: Dương xỉ vàng, rong biển, thìa là, tía tô đất,...
Thông tin thú vị: mỗi loài côn trùng gây hại cho hoa màu đều có ít nhất một loài tò vò ăn chúng hoặc hay sống ký sinh vào loài đó.

6. Thiêu thân xanh

Con mồi: rệp, ruồi trắng, bọ nhảy, rệp sáp, sâu bướm của các loại côn trùng gây hại
Bị thu hút bởi: Thìa là, đương quy, hoa cúc vàng, rau mùi, bồ công anh..
Thông tin thú vị: Được biết là nỗi “kinh hoàng” của rệp, thiêu thân xanh giúp ích người dân trong việc xóa sổ rệp ra khỏi khu vườn. Thiêu thân xanh sử dụng các râu uốn cong để tấn công nạn nhân.

7. Bọ chiến binh

Con mồi: trứng châu chấu, rệp sáp, côn trùng thân mềm
Bị thu hút bởi: cúc ngũ sắc, cúc vạn thọ
Thông tin thú vị: bọ chiến binh không tàn phá thực vật và vô hại đối với con người.

8. Ruồi giả ong

Con mồi: rệp, côn trùng, sâu bướm
Bị thu hút bởi : dương xỉ vàng, dương xỉ thường, thìa là, cẩm chướng
Thông tin thú vị: Ruồi giả ong thường có màu vàng cam và đen và có thể bị nhầm lẫn với ong.

Nguồn: Organic Lesson & songhuuco

Hướng dẫn ủ phân vi sinh từ phân chuồng

Fri, 26 Jun 2015 10:16:01 GMT

a. Nguyên liệu sử dụng:

- Nguồn phân chuồng: phân bắc, phân trâu bò, phân lợn, gia cầm…

- Cám gạo, rỉ mật hoặc mật mía (mật rỉ đường).

- Chế phẩm sinh học (Men ủ): Chế phẩm sinh học BIOGRO SX1 bao gồm các chủng vi sinh vật Bacillus, nấm men, Serratia sp, Actinomyces

b. Các bước tiến hành ủ:

- Bước 1: Chọn nơi ủ.

Địa điểm ủ nên thuận tiện cho việc ủ và vận chuyển sử dụng.Nền chỗ ủ bằng đất nện hoặc lát gạch hoặc láng xi măng, nền nên bằng phẳng hoặc hơi dốc.Nếu nền bằng phẳng nên tạo rãnh xung quanh và hố gom nhỏ để tránh nước ủ phân chảy ra ngoài khi tưới quá ẩm.Có thể ủ trong nhà kho, chuồng nuôi không còn sử dụng để tận dụng mái che.Nếu ủ trong kho phải có thoát nước.Để ủ 1 tấn phân ủ cần diện tích nền khoảng 3 m2.

- Bước 2: Chuẩn bị nguyên liệu.

Để sản xuất 1 tấn phân hữu cơ vi sinh, trước khi ủ cần chuẩn bị đủ các nguyên liệu cần thiết sau:

+ Phân thải của trâu, bò, lợn, gà…

+ Chế phẩm sinh học: 0.7 lit

+ Nước gỉ đường hoặc mật mía: 2-3 kg.

+ Cám gạo: 20 kg.

Lưu ý: đa số các loại chế phẩm sử dụng để sản xuất phân hữu cơ vi sinh hiện nay, khi sử dụng tuyệt đối không rắc thêm các loại phân vô cơ hoặc vôi, vì như vậy nó sẽ tiêu diệt vi sinh vật có ích cho quá trình phân hủy.

- Bước 3: Chuẩn bị dụng cụ.

Bình tưới ô doa (loại bình dùng để tưới rau), cào, cuốc, xẻng, rành. Vật liệu để che đậy, làm mái: Có thể dùng các loại vật liệu sẵn có như bạt, bao tải, nilon...che đậy và các loại lá để làm mái tránh mưa, ánh nắng và giữ nhiệt cho đống ủ.

- Bước 4: Tiến hành ủ.

+ Pha loãng 3 kg rỉ đường (hoặc mật mía) với 100 lít nước sau đó mở nhẹ nắp chai BioGro-SX1 để hơi thoát ra từ từ, lắc đều dung dịch rồi đổvào.

+ Phân chuồng lấy ra xếp từng lớp, không nén chặt ngay cao khoảng 20 – 25 cm. Tưới dung dịch BioGro-SX1 đã pha loãng với nước rỉ đường, rắc cám gạo lên từng lớp sao cho ướt đều và nước không bị ngấm ra xung quanh đống ủ. Tiếp tục rải lớp nguyên liệu ủ lên trên và tưới dung dịch BioGro-SX1. Làm như vậy cho đến khi chiều cao của đống ủ đạt 1,0-1,2 mét.

+ Trát bùn bao phủ bên ngoài đống phân, hằng ngày tưới nước lên đống phân. Sau 4- 6 ngày, nhiệt độ trong đống phân có thể lên đến 60⁰C.Các sinh vật phân giải chất hữu cơ phát triển mạnh và nhanh. Các vi sinh vật hiếu khí chiếm ưu thế. Phương pháp có tác dụng tốt trong việc tiêu diệt các hạt cỏ dại, loại trừ mầm mống gây bệnh, thời gian ủ ngắn khoảng 30- 40 ngày là ủ xong và có thể đem phân ra sử dụng.

- Bước 6: Che đậy đống ủ.

Sau khi ủ xong,ta trát bùn bao phủ bên ngoài đống phân. Để đảm bảo tốt hơn và tránh ánh sáng chiếu trực tiếp đống ủ nên che thêm tấm che bằng lá hoặc mái lợp. Vào mùa đông, cần phải che đậy kỹ để nhiệt độ đống ủ được duy trì ở mức 40 - 50oC.

- Bước 7: Đảo đống ủ và bảo quản.

+ Sau khi ủ vài ngày nhiệt độ đống ủ tăng lên cao khoảng 40-50oC. Nhiệt độ này sẽ làm cho nguyên liệu bị khô và không khí (oxy) cần cho hoạt động của vi sinh vật ít dần. Vì vậy, cứ khoảng 7- 10ngày tiến hành kiểm tra, đảo trộn và nếu nguyên liệu khô thì bổ xung nước (khoảng vài ô doa), nếu quá ướt dùng cây hoặc cào khêu cho đống phân thoáng khí thoát hơi nhanh.

Cách kiểm tra nhiệt độ đống ủ: Sau ủ 7 -10 ngày, dùng gậy tre vót nhọn chọc vào giữa đống phân ủ, khoảng 10 phút sau rút ra, cầm vào gậy tre thấy nóng tay là được. Nếu không đủ nóng có thể là do nguyên liệu đem ủ quá khô hoặc quá ướt.

c. Cách dùng:

Thời gian ủ dài hay ngắn tuỳ theo loại nguyên liệu và mùa vụ, kéo dài từ 1-2 tháng. Khi kiểm tra thấy đống phân màu nâu đen, tơi xốp, có mùi chua nồng của dấm, thọc tay vào đống phân thấy ấm vừa tay là phân đã hoai mục (chín hoặc ngẫu), hoàn toàn có thể đem sử dụng. Phân dùng không hết nên đánh đống lại, che đậy cẩn thận hoặc đóng bao để dùng về sau.Phân ủ xong sử dụng tốt nhất trong vòng 1 năm và hiệu quả sử dụng đạt cao nhất trong một tháng khi phân ngẫu.

Phân ủ chủ yếu dùng để bón lót cho các loại cây trồng, có thể sử dụng bón thúc đối với các loại rau và hoa.Cách bón tương tự như bón phân hữu cơ truyền thống khác.

Lợi ích của phương pháp ủ phân bằng chế phẩm BIOGRO

- Cung cấp một lượng lớn vi sinh vật có lợi cung cấp dinh dưỡng cho đất, giúp đất tơi xốp

- Phân bón giàu dinh dưỡng, không cần hoặc chỉ cần bổ sung rất ít phân bón hóa học

- Với chế phẩm sinh học BIOGRO SX1, thời gian ủ ngắn, chỉ 30 ngày có thể bón trả đồng ruộng, giảm thiểu ô nhiễm môi trường

- Tiêu diệt và hạn chế mầm bệnh, hạt cỏ dại trong quá trình ủ (nhiệt độ ủ tăng đến 60^oC)

- Thích hợp cho mô hình sản xuất các sản phẩm nông nghiệp sạch từ phân hữu cơ

Xạ khuẩn Streptomyces

Tue, 14 Nov 2017 02:33:47 GMT

Streptomyces là chi nổi tiếng nhất trong nhóm xạ khuẩn Actinomycetes (thuộc ngành Actinobacteria), được gọi là xạ khuẩn vì khuẩn lạc mọc theo hình phóng xạ. Vi khuẩn Streptomyces dạng sợi đơn bào, phân nhánh. Sợi xạ khuẩn gọi là khuẩn ti. Có 2 loại: Khuẩn ti khí sinh, vươn ra ngoài không khí, từ các sợi này tạo cuống sinh bào tử và sinh sản bằng bào tử vô tính. Khuẩn ti cơ chất, cắm sâu vào môi trường để thu nhận nước và chất dinh dưỡng. Khuẩn ti phát triển thành hệ khuẩn ti. Xạ khuẩn là nhóm có khả năng sinh các chất có hoạt tính sinh học quan trọng như các enzim, axit hữu cơ, đặc biệt là chất kháng sinh. Hầu hết các kháng sinh có trên thì trường là do xạ khuẩn sinh ra. Các kháng sinh có nguồn gốc từ xạ khuẩn có tính phổ kháng khá rộng. Là kháng sinh có tính chất chọn lọc. Khả năng kháng khuẩn của kháng sinh là một đặc điểm quan trọng để phân loại xạ khuẩn. Nhiều chủng xạ khuẩn có khả năng tổng hợp đồng thời 2 hay nhiều chất kháng sinh có cấu trúc hóa học và có tác dụng tương tự nhau. Quá trình sinh tổng hợp kháng sinh phụ thuộc vào cơ chế điều chỉnh đa gen, ngoài các gen chịu trách nhiệm tổng hợp kháng sinh, còn có các enzyme chịu trách nhiệm tổng hợp các tiền chất và cofactor.

Giống như hầu hết các Actinobacteria khác, Streptomyces là vi khuẩn Gram (+), bộ gen có tỉ lệ G-X cao. Vi khuẩn này được tìm thấy chủ yếu trong đất và thảm thực vật mục nát.

Một số hoạt chất và sản phẩm tiêu biểu từ xạ khuẩn:

Thuốc kháng sinh: streptomycin, erythromycin, tetracyclin, neomycin, chloramphenicol, vancomycin, gentamicin.
Thuốc kháng nấm: nystatin, amphotericin.
Thuốc chống ung thư: doxorubicin, bleomycin, mitomycin.
Thuốc ức chế miễn dịch: rapamycin.
Thuốc diệt cỏ: bialaphos.

Các kháng sinh được sản xuất công nghiệp, dạng tinh khiết được sử dụng phổ biến ở nước ta:

- Blastixindin do S. griseochromogenes.

- Kasugamixin do S. kasugaensis.

- Validamixin do S. hygroscopycus sinh ra.

Các kháng sinh này được dùng để chống các bệnh khô vằn, đạo ôn rất có kết quả.

Xạ khuẩn là vi sinh vật hoại sinh, không độc với sức khỏe con người, vật nuôi và môi trường, nên cũng được dùng để sản xuất chế phẩm. Các chủng có hoạt lực cao được nhân giống, sau đó chuyển sang nuôi trong môi trường xốp với nguyên liệu là than bùn, có bổ sung thêm đường và chất khoáng, nuôi ở 30 độ C, độ ẩm 50% trong năm ngày, sau đó sấy khô ở 50 độ C rồi đóng gói. Chế phẩm cũng được sử dụng như trên để chống nấm và vi khuẩn gây bệnh.

Đặc điểm xạ khuẩn Streptomyces

Streptomyces có cấu trúc giống nấm và một số người lầm tưởng Streptomyces là nấm. Nhánh của chúng có sự sắp xếp của các tế bào hình sợi thành một mạng lưới gọi là sợi nấm. Chúng có thể chuyển hóa các hợp chất khác nhau bao gồm: đường, rượu, acid amin, và các hợp chất thơm bằng cách sản xuất các enzyme thủy phân ngoại bào. Do gen của chúng lớn nên trao đổi chất của chúng cũng đa dạng, trong đó có hàng trăm nhân tố phiên mã kiểm soát biểu hiện gen, cho phép chúng đáp ứng nhu cầu cụ thể.

Streptomyces sinh bào tử, tạo mùi đặc trưng, là kết quả từ sản sinh geosmin trong quá trình chuyển hóa các chất.

· Ứng dụng xạ khuẩn Streptomyces trong nuôi trồng thủy sản

Các nghiên cứu cho thấy rằng các thức ăn bổ sung Streptomyces có thể bảo vệ cá và tôm không bị nhiễm các mầm bệnh cũng như gia tăng sự phát triển của các sinh vật dưới nước.

Việc sản xuất một loạt các hợp chất hóa học phổ rộng của Streptomyces đã mang lại lợi thế về sản xuất các hợp chất đối kháng và kháng khuẩn tiềm năng mà có thể có giá trị để dùng làm chế phẩm sinh học trong nuôi trồng thủy sản. Khả năng sản xuất các hợp chất đối kháng có thể giúp các chế phẩm sinh học cạnh tranh các chất dinh dưỡng và các địa điểm gắn bó trong vật chủ.

Khả năng sản xuất bacteriocins, siderophores, enzyme (protease, amylase, lipase), hydrogen peroxide và các axit hữu cơ đã được ghi nhận từ các chế phẩm sinh học dùng trong nuôi trồng thủy sản. You et al. (2005) ghi nhận một chủng Streptomyces. sinh ra siderophores hoạt động và cho rằng việc sử dụng Streptomyces sp có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của mầm bệnh Vibrio sp. bởi sự cạnh tranh đối với sắt trong môi trường nước.

Ngoài ra, Streptomyces cũng đã được chứng minh sản sinh các hợp chất ức chế và chất chuyển hóa có liên quan đến sự suy giảm của việc hình thành màng sinh học, hoạt động cảm biến chống lại các tác nhân gây bệnh (You et al., 2007) và các hoạt động chống độc lực vi khuẩn Vibrio sp. (Iwatsuki et al., 2008). Bên cạnh hiệu ứng ức chế vi khuẩn gây bệnh trong nuôi trồng thủy sản, Streptomyces cũng đã được ghi nhận có các hoạt động chống virus, đặc biệt đối với các virus gây hội chứng đốm trắng (WSSV; Jenifer et al, 2015).

· Ứng dụng xạ khuẩn Streptomyces trong nông nghiệp

Việc sử dụng kháng sinh trong trồng trọt nhằm mục đích như chống bệnh do nấm gây ra trên rau quả và cây trồng, chống bệnh do vi khuẩn gây ra, diệt côn trùng và cỏ dại… kiềm chế các bệnh thực vật sinh ra từ đẩt.

So với thuốc hóa học, dùng các chất kháng sinh trong bảo vệ thực vật vừa có tác dụng nhanh, dễ phân hủy, có tác dụng chọn lọc cao, độ độc thấp không gây ô nhiễm môi trường, còn có khả năng ức chế các vi sinh vật đã kháng thuốc hóa học. Chất kháng sinh và dịch lên men các chủng sinh kháng sinh còn dùng xử lý các hạt giống với mục đích tiêu diệt nguồn bệnh ở bên ngoài và trong hạt, diệt bệnh cả ở các bộ phận nằm trên đất của cây và khử trùng đất.

Sự đối kháng giữa các vi sinh vật trong đất là cơ sở của biện pháp sinh học phòng chống bệnh cây. Sự có mặt của xạ khuẩn đối kháng trong đất làm giảm rõ rệt tỉ lệ mắc bệnh của cây. Thông thường một loại xạ khuẩn đối kháng có thể ức chế một vài loại nấm gây bệnh nhưng có những loài hoạt động rộng có thể ức chế nhiều tác nhân gây bệnh có trong đất.

Không phải tất cả có hoạt tính kháng nấm in vitro (trong ống nghiệm) đều thể hiện trong đất (khoảng 4 – 5 %) nhưng chúng có vai trò quan trọng trong việc ức chế nấm gây bệnh và ngăn ngừa khả năng nhiễm bệnh cho cây. Đây là quy luật cân bằng sinh học trong tự nhiên. Nếu sự cân bằng mất đi, lập tức sẽ nảy sinh ra bệnh khi trong đất có mầm gây bệnh.

Xạ khuẩn chống nấm ngoài việc tiết kháng sinh, còn tác dụng lên khu hệ vi sinh vật thông qua các enzyme phân giải. Ngoài ra, nhiều xạ khuẩn còn tiết ra chất sinh trưởng thực vật cũng như kích thích các khu hệ vi sinh vật có lợi trong vùng rễ.

Năm 2002 tại Ấn Độ đã phân lập được chủng Streptomyces sp. 201 có khả năng sinh kháng sinh mới là z – methylheptyl iso- nicotinate, chất kháng sinh này có khả năng kháng được nhiều loại nấm gây bệnh như Furasium oxysporum, F. solina…..

Ở Việt Nam cũng sử dụng nhiều chế phẩm kháng sinh trong bảo vệ thực nhập khẩu từ Trung Quốc hay Nhật Bản và đã phân lập được một số chủng xạ khuẩn có khả năng chống Pyricularia oryae gây bệnh đạo ôn và F. oxysporum gây bệnh thối rễ ở thực vật.

Nấm men Saccharomyces cerevisiae

Sun, 12 Nov 2017 02:31:06 GMT

Nấm men (yeast) là vi nấm đơn bào có hình tròn hoặc hình elip, phân bố rộng trong tự nhiên như đất, nước, trên thực vật, côn trùng … Cách đây hàng ngàn năm con người đã biết tận dụng khả năng lên men của nấm men để sản xuất rượu, bia, làm nở bột bánh mì. Nấm men cũng kí sinh ở động vật. Cadida albicans là nấm men gây bệnh cơ hội ở người.

Nấm men là kị khí không bắt buộc. Thành tế bào chứa mannan. (Đường mannan oligosacchride – MOS được trích ly từ vách tế bào nấm men Saccharomyces cerevisiae. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh MOS có ảnh hưởng tích cực đến tình trạng sức khỏe đường ruột và khả năng kháng bệnh của gia súc, gia cầm và động vật thủy sản nhờ cơ chế ức chế quá trình liên kết giữa vi khuẩn gây bệnh với tế bào biểu mô ruột). Hầu hết các nấm men sinh sản bằng nẩy chồi, từ một cực của tế bào mẹ nảy chồi thành tế bào con, sau đó hình thành vách ngăn giữa 2 tế bào. Tế bào con lớn lên tách khỏi tế bào mẹ rồi lại tiếp tục nẩy chồi làm cho nấm men có dạng sợi giả. Đôi khi nấm men cũng sinh sản bằng phân đôi, ví dụ ở Schizosaccharomyces (nấm men rượu Rum).

Nấm men cũng sinh sản hữu tính, … Một mặt nhờ quá trình giảm phân, trong tế bào tạo ra 4 bào tử, gọi là bà tử túi, còn bản thân tế bào gọi là túi bào tử. Khi túi bào tử vỡ, bào tử ra ngoài phát triển thành tế bào dinh dưỡng (n) và lặp lại chu kì sống.

Ngoài công nghiệp thực phẩm, nấm men còn được sử dụng như là công cụ trong công nghệ sinh học. Hệ genom đầy đủ của Saccharomyces cereviseae đã được giải mã năm 1996 và Schizosaccharomyces cerevisiae đã được giải mã năm 2002. ADN tái tổ hợp được biến nạp vào nấm men để sản xuất các protein mong muốn bằng kĩ thuật di truyền.

Phân loại các chủng men Saccharomyces Cerevisiae

Chủng men chuyên dùng lên men rượu

- Chủng men này phải sản sinh ra cồn hiệu quả nhất (độ cồn cao nhất, độ cồn sau lên men > 70^oC);

- Hạn chế lượng khí CO₂ (carbon dioxide) sinh ra;

- pH hoạt động của chủng men này: 4,0 – 5,5.

Chủng men chuyên dùng lên men rượu vang

- Chủng men này phải sản sinh ra cồn thấp (độ cồn tầm 12-14 độ), tạo mùi rượu vang thơm tự nhiên;

- Hạn chế lượng khí CO₂ sinh ra;

- pH hoạt động của chủng men này: 4,5 – 5,5

Chủng men chuyên dùng làm men bánh (Active dry yeast, instant dry yeast)

- Chủng men S. Cerevisiae này phải sản sinh khí CO₂ nhanh, mạnh mẽ trong quá trình lên men & nhào bột. Điều này giúp bột nở nhanh, nở nhiều và tăng chất gluten (chất làm dính) trong bột bánh, bánh sẽ ngon hơn rất nhiều;

- Nhiệt độ để chủng men này hoạt động: từ 20^oC – 37^oC.

- pH hoạt động của chủng này: 4,5 – 5,5

- Không thể sống trong môi trường pH 2,5 và có muối mật của dạ dày, không thể kết dính được các khuẩn E. Coli, salmonella,…để điều trị bệnh tiêu chảy.

- Các loại men làm bánh khác nhau:

Men khô (Active dry yeast): là loại men phổ biến nhất có dạng hạt màu nâu ngà. Khi sử dụng men này bao giờ cũng phải kích hoạt với nước ấm. Men khô có thể bảo ở nhiệt độ phòng nhưng tốt nhất là nên bảo quản trong tủ lạnh. Có thể mua loại men khô này theo dạng gói nhỏ rất tiện dụng vì không phải mở hết ra cùng một lúc.

Men nở tươi (Fresh yeast/ compressed yeast): có màu ngà, mềm, và rất dễ dùng tay bóp vụn. Men nở tươi có thể được trộn trực tiếp vào bột hoặc trộn vào nước ấm trước, để nước ấm hoạt động cùng men trong khoảng 5 phút cho tới khi hỗn hợp trở nên mềm mượt như kem và thậm chí nổi bọt. Men nở tươi nên được bảo quản kĩ trong hộp hoặc túi kín không có không khí, cất trong tủ lạnh hoặc ngăn đá. Men nở tươi thường có hạn dùng ngắn nên nhớ lưu ý tới ngày hết hạn.

Men nổi nhanh (Rapid-rise hoặc quick-rise yeast): Đúng như cái tên, loại men này có thể giảm bớt thời gian để bột nởi tới nửa thời gian. Nhưng nếu theo những nhà làm bánh chuyên nghiệp thì cần ủ bột càng lâu sẽ tốt hơn và để tạo ra mùi vị của bánh mỳ. Vì thế, loại men này cũng không được sử dụng nhiều trừ phi bạn cần tiết kiệm thời gian.

Men “ăn liền” (tạm dịch từ Instant yeast): Nhiều nơi coi loại men này giống men nổi nhanh. Nó được phát triển từ những năm 1960s ở Pháp và thường được sử dụng trong làm bánh chuyên nghiệp. Mặc dù men này cũng khô và khá giống men khô (active dry yeast) nhưng các sử dụng men “ăn liền” lại khác. Men “ăn liền” có nhiều vi sinh vật hơn trong các loại men thông thường vì thế bạn nên dùng ít đi khoảng 25% so với men khô (active dried yeast) trong mọi công thức làm bánh . Thêm nữa, men “ăn liền” không cần kiểm tra trong nước xem có hoạt động tốt hay không, nó có thể được cho trực tiếp vào các nguyên liệu khô (bột). Ngoài ra, men “ăn liền” có thể hoạt động ở nhiệt độ cao hơn (46 – 49^oC).

Ghi chú: để làm bánh ngoài cách dùng nấm men (yeast) như đã nêu, người ta có thể dùng Bột nở (Baking powder) và Muối nở (Baking soda). Bột nở (baking powder) có thành phần gồm: ¼ muối nở (baking soda- NaHCO₃- Sodium Bicarbonate), một vài loại muối acid, (cream of tartar – là kết quả của quá trình lên men khi làm rượu và sodium aluminum sulfate), và bột ngô (cornstarch). Các acid nêu trên được chia thành 2 loại, loại phản ứng nhanh (fast-acting) và loại phản ứng chậm (slow-acting). Trong đó, loại phản ứng nhanh sẽ nhanh chóng tác dụng với baking soda khi được trộn trong hỗn hợp ướt ở nhiệt độ phòng, còn loại phản ứng chậm sẽ chỉ phát huy tác dụng ở nhiệt độ cao, từ khoảng 50 độ C trở lên, như trong lò nướng bánh.

Ngoài sử dụng trong làm bánh, Baking soda còn dùng khi nấu các món hầm (đỗ đen, các loại thịt gân). Cũng có thể dùng để cọ rửa phòng tắm và nhà bếp (do tính năng mài mòn và phản ứng với một số chất đóng cặn), diệt gián, chữa cháy nhỏ, làm mềm quần áo khi giặt, đánh bóng dụng cụ bằng bạc, làm sạch đồ nấu bếp…

Chủng men chuyên dùng làm thức ăn chăn nuôi (Feed active dry yeast)

- Hấp thu khí oxi trong dạ dày, giúp các vi khuẩn có lợi phát triển, hạn chế sự phát triển của các vi khuẩn gây hại, giúp vật nuôi không bị chứng no hơi;

- Sản sinh ra enzyme hỗ trợ tiêu hóa thức ăn, chuyển hóa và hấp thu dinh dưỡng cho vật nuôi;

- Chịu được nồng độ pH thấp (nồng độ pH trong dạ dày từ 2 đến 2,5) và sống sót được trong môi trường khắc nghiệt của dạ;

- Chịu đựng được muối mật trong dạ dày;

- Chịu được các thuốc kháng sinh;

- Kết dính các vi khuẩn có hại, gây tiêu chảy cho vật nuôi: E. Coli, salmonella … giúp vật nuôi đào thải chúng ra theo phân. Đặc trị bệnh tiêu chảy hiệu quả nhất.

Một số dòng nấm Saccharomyces khác

Saccharomyces boulardii

- Những năm 1920 thế kỷ trước, Tiến sĩ Henri Boulard, một nhà vi sinh học người Pháp đã quan sát thấy việc sử dụng vỏ trái cây măng cụt tại Đông Dương có thể chữa được tiêu chảy. Tò mò về “thần dược” thiên nhiên này, khi quay trở lại Pháp, Tiến sĩ dành thời gian nghiên cứu và tìm ra một loại nấm thuộc chủng Saccharomyces với lợi ích cho hệ tiêu hóa. Để ghi dấu sự thành công này, ông lấy tên mình (Boulard) để đặt tên cho loại nấm đã tìm ra là Saccharomyces boulardii.

- S. boulardii là loại men vi sinh duy nhất ở dạng nấm men, với hơn 150 nghiên cứu lâm sàng và đã được các bác sĩ chuyên khoa, các tổ chức tiêu hóa thế giới khuyên dùng để điều trị tiêu chảy. Theo nghiên cứu, ngoài khả năng giúp cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột tương tự vi khuẩn lactic, loại nấm men này còn có một ưu điểm vượt trội là có khả năng đề kháng kháng sinh và sulfamid.

(còn tiếp)

Vi khuẩn Lactobaccillus

Tue, 14 Nov 2017 03:45:05 GMT

Lactobaccillus là vi khuẩn hình que hoặc hình cầu, thuộc ngành Firmicutes (vi khuẩn Gram dương (+) có tỷ lệ G-X thấp), không sinh nội bào tử; kị khí, vi hiếu khí hoặc hiếu khí tùy tiện. Lên men tạo axit lactic như là sản phẩm phụ. Lactobaccillus có mặt thường xuyên trong miệng, sinh axit lactic làm mòn men răng, trong âm đạo sinh axit lactic làm giảm pH, ức chế nấm men Candida albicans và các vi khuẩn khác. Chúng ta không lạ gì vi khuẩn này vì vẫn ăn nó hàng ngày, nó được dùng để sản xuất sữa chua, nem chua, phomat, chế phẩm probiotic cho người và động vật, chế phẩm xử lý ô nhiễm ao nuôi trồng thủy hải sản … Lactobaccillus sinh chất kháng sinh bacteriocin dùng trong bảo quản thực phẩm bằng biện pháp sinh học.

Các vi khuẩn Lactobaccillus acidophilus và Lactobacillus plantarum có khả năng sinh Bacteriocin tiêu diệt các vi khuẩn gây bệnh thường gặp ở tôm kể cả Vibro.

· Vibro

Vibro thuộc lớp Gammaproteobacteria là trực khuẩn hơi uốn cong, Gram âm (-) không sinh bào tử, có khả năng di động, thường gặp trong nước, và là tác nhân gây các bệnh đường dạ dầy - ruột. Loài nổi tiếng nhất là Vibro cholerae gây các vụ dịch tả nghiêm trọng. Vibro parahaemolpticus là vi khuẩn ưa mặn, thường có trong nước biển, nước lợ gây bệnh cho cả thủy sản và người. Vibro harveyi có khả năng phát huỳnh quang, chỉ khi nhiễm vào mô mới phát huỳnh quang, làm cho ao tôm phát sáng.

· Bacteriocin

Bacteriocin là chất kháng khuẩn có bản chất là các peptide được tổng hợp ở riboxom cả vi khuẩn Gram âm và vi khuẩn Gram dương để ức chế các vi khuẩn cạnh tranh khác.

Bacteriocin có hoạt tính kháng các vi sinh vật cạnh tranh trong cùng ổ sinh thái và thường kháng cùng loài (phổ hẹp) hoặc qua chi (phổ rộng).

Đặc điểm, tính chất bacteriocin :

Bacteriocin được tổng hợp khi vi khuẩn gặp các điều kiện ức chế - tác động của môi trường sống, cạnh tranh về nguồn dinh dưỡng, không gian sống...

Bacteriocin có bản chất là peptid kháng khuẩn sinh ra bởi vi khuẩn để chống lại vi khuẩn khác. Như vậy, loại vi khuẩn tạo ra loại bacteriocin nào thì có khả năng kháng lại chính bacteriocin đó (Các tế bào sản xuất thì miễn dịch với hoạt tính bacteriocin).

Các bacteriocin có hoạt tính kháng khuẩn cao thậm chí ở nồng độ rất thấp. Hiệu quả kháng khuẩn của bacteriocin với tế bào vi khuẩn mẫn cảm không phụ thuộc vào số lượng acide amine có trong phân tử. Đặc tính diệt khuẩn cao hơn ở pH thấp, tương đối bền ở nhiệt độ cao và không bị ảnh hưởng bởi các dung môi hữu cơ. Các anion ở nồng độ cao có thể làm giảm hiệu quả diệt khuẩn của một số bacteriocin tích điện dương nhờ sự loại bỏ cạnh tranh. Các enzyme thủy phân protein tích điện âm có thể thủy phân các peptide này, từ đó dẫn đến sự mất hoạt tính.

Do có bản chất protein (thử nghiệm với các enzyme phân giải protein như trypsin, pepsin) nên bacteriocin không gây tác dụng phụ, không gây ra phản ứng dị ứng trong cơ thể con người và các vấn đề về sức khỏe do bị phân cắt nhanh chóng bởi protease, lipase… trong đường tiêu hóa. Bacteriocin có phổ kháng khuẩn tương đối hẹp, được tiết vào môi trường để ức chế sự sinh trưởng của vi khuẩn hay bào tử, đôi khi tiêu diệt các vi khuẩn quan hệ gần gũi với chủng sản xuất.

Vì cũng có hoạt tính kháng khuẩn nên trước đây, bacteriocin bị nhầm lẫn như là “các chất kháng sinh. Sự khác biệt của bacteriocin với các chất kháng sinh bởi đặc điểm đặc trưng: Bacteriocin có bản chất là protein. Chính sự khác biệt này đã tạo nên đặc tính ưu việt của bacteriocin trong ứng dụng bảo quản thực phẩm. Các bacteriocin có dạng hoạt động kháng khuẩn khác với kháng sinh.

Các đặc điêm	Bacteriocins	Kháng sinh
-Ứng dụng	Thực phẩm	Y học
-Tổng hợp	Riboxom (sản phẩm chuyển hóa bậc 1)	Sản phẩm chuyển hóa bậc 2
-Hoạt tính	Phổ hẹp (chọn lọc)	Phổ rộng
-Miễn dịch tế bào chủ	Có	Không
-Sự có mặt của các tế bào miễn dịch trong tế bào chủ	Có mặt	Vắng mặt
-Dạng hoạt động	Hầu hết qua sự hình thành lỗ nhưng đôi khi cũng tác động lên sự tổng hợp sinh học thành tế bào.	Màng tế bào hay các đích nội bào.
-Ảnh hưởng độc lên tế bào nhân chuẩn	Không	Có

Cơ chế hoạt động bacteriocin:

Các bacteriocin thường có hiệu quả chống lại vi khuẩn Gram dương (+) như: Bactobaccilus, Listeria monocytogenes, salmonella tiphymurium. Các bacteriocin của Lab có thể không hiệu quả kiềm chế khi ức chế hoạt động của vi khuẩn Gram âm (-) vì màng ngoài của chúng gây cản trở cho hoạt động của bacteriocin. Những màng này ngăn cản như chất kháng sinh, chất tẩy rửa và thuốc nhuộm xâm nhập tế bào chất. Tuy nhiên có một vài nghiên cứu đã công bố hoạt động của bacteriocin chống lại các vi khuẩn nhóm này.

Ví dụ: Plantaricin 35d sản xuất bởi Lactobacillus plantarium chống lại Aeromas hydrophita sản xuất bởi Streptococcus thermophilus hoạt động chống lại E.Coli và Yersinia entercolittica.

Các cơ chế hoạt động của enzyme: ức chế sự nảy mầm của bào tử và ngừng hoạt động của các chất mang anion thông qua sự hình thành các lỗ.

Các bacteriocin có thể có tính diệt khuẩn hoặc định khuẩn, tác động này chịu ảnh hưởng rất nhiều bởi một số yếu tố như: lượng bacteriocin và độ tinh khiết của nó, tình trạng sinh lí của các tế bào chỉ thị và các điều kiện thí nghiệm.

Trực khuẩn Pseudomonas

Wed, 15 Nov 2017 03:37:47 GMT

Pseudomonas thuộc lớp Gammaproteobacteria là chi nổi tiếng về khả năng sử dụng nhiều chất hữu cơ khác nhau gồm cacbon và năng lượng, ví dụ như keo dính ở lớp nút chai, cặn xà phòng, thậm chí là chất tẩy uế. Pseudomonas là vi khuẩn Gram âm (-) hiếu khí, hóa dưỡng hữu cơ và hóa tự dưỡng vô cơ tùy tiện. Vi khuẩn thường gặp trong đất, nước và gây bệnh cho người, động vật. Vi khuẩn có ở nhiều môi trường khác nhau, trong bệnh viện thường gây bệnh nhiễm trùng bệnh viện, đồng thời là tác nhân gây bệnh cơ hội.

Pseudomonas aeruginosa thường nhiễm vào vết thương hở, tạo mủ màu xanh, do tiết ra sắc tố xanh. Từ vết thương có thể vào máu, gây viêm phủ tạng… Rất khó điều trị vì chúng kháng lại nhiều loại kháng sinh.

Vai trò

Pseudomonas được dùng như vi khuẩn đối kháng (cũng như Bacillus, Burkholderia) được phân lập từ đất, rễ cây, có khả năng kiểm soát hiệu quả đối với nấm Pythium, Rhizoctonia solani và Fusarium oxysporum… gây bệnh thối rễ, thối thân ở cây ngũ cốc (lúa, ngô, khoai tây), cây rau (lạc, đậu đỗ, cà chua, cải bắp, xà lách), cây ăn quả và cây công nghiệp (bông), vì chúng tổng hợp một số chất ngoại bào với khả năng ức chế sự nẩy mầm và phát triển của nấm bệnh.

Vật liệu mới tạo năng lượng từ hơi nước

Fri, 05 Apr 2013 11:18:41 GMT

Màng Polymer có thể được sử dụng trong bộ phận cử động nhân tạo và cung cấp năng lượng cho các thiết bị vi điện tử (micro- and nanoelectronic devices).
Các kỹ sư của Viện kỹ thuật Massachusetts (Massachusetts Institute of Technology) đã tạo ra một màng polymer mới có thể tạo ra điện dựa trên một nguồn phổ biến: hơi nước.

Vật liệu mới thay đổi hình dạng của nó sau khi hấp thụ một lượng nhỏ nước bốc hơi, cho phép nó liên tục cuộn lên và xuống. Khai thác chuyển động liên tục này có thể điều khiển chân tay robot hoặc tạo ra đủ cho các thiết bị vi điện tử, chẳng hạn như cảm biến môi trường.

"Với một cảm biến điện bằng pin, bạn phải thay thế định kỳ. Nếu bạn có thiết bị này, bạn có thể kiếm năng lượng từ môi trường, do đó bạn không cần phải thay thế nó nhiều lần như trước nữa, "Mingming Ma, một tiến sĩ tại MIT thuộc Viện nghiên cứu ung thư hợp nhất David H. Koch và là tác giả chính của tài liệu khoa học viết về vật liệu mới phát hành ngày 11 tháng 1 năm 2013 trong tạp chí Issue of Science.

Ông Robert Langer, giáo sư tại Viện H. David Koch của MIT và là tác giả của tài liệu khoa học trên đã nói "chúng tôi rất vui mừng về vật liệu mới này, và chúng tôi hy vọng là chúng ta đạt được hiệu quả cao hơn trong việc chuyển đổi năng lượng cơ học thành điện năng, vật liệu này chắc chắn sẽ được ứng dụng rộng hơn". Những ứng dụng tiềm năng bao gồm quy mô lớn hơn, máy phát điện hơi nước, hoặc các máy phát điện nhỏ hơn cung cấp năng lượng cho thiết bị điện tử.

Các tác giả của nghiên cứu là các tiến sĩ Viện Koch tên Liang Guo và Daniel Anderson, Phó Giáo sư Công nghệ Hóa học và là thành viên của Viện Koch và Viện MIT trong lĩnh vực Kỹ thuật và Khoa học Y tế là Samuel A. Goldblith.

Thu năng lượng
Loại màng nhựa mới được làm từ một mạng lưới lồng vào nhau của hai polyme khác nhau. Một trong những polyme, Polypyrol, tạo thành một ma trận cứng nhưng linh hoạt cung cấp hỗ trợ cơ cấu. Polymer khác, polyol-borat, là một loại gel mềm nở khi nó hấp thụ nước.

Những nỗ lực tạo màng hấp thụ nước trước đây chỉ sử dụng duy nhất Polypyrol, chất này phản ứng yếu hơn nhiều khi đứng một mình. "Bằng cách kết hợp hai loại polymer, bạn có thể tạo ra một thay đổi lớn", Guo nói.

Màng nhựa thu được năng lượng trong gradient nước giữa các môi trường khô và nước phong phú. Khi lớp màng dày 20 micromet nằm trên một bề mặt có chứa một lượng dù rất nhỏ độ ẩm, mặt dưới cùng hấp thụ hơi nước bốc lên, màng phim cuộn tròn ra khỏi bề mặt. Phần dưới cùng của màng nhựa được tiếp xúc với không khí, nó nhanh chóng giải phóng độ ẩm, lộn về phía trước, và lại bắt đầu cuộn tròn. Chu kỳ này được lặp đi lặp lại, chuyển động liên tục chuyển đổi năng lượng hóa học của gradient nước thành năng lượng cơ học.

Màng nhựa như vậy có thể hoạt động như một thiết bị truyền động (một loại động cơ) hay máy phát điện. Như một thiết bị truyền động, vật liệu có sức mạnh đáng ngạc nhiên: Các nhà nghiên cứu đã chứng minh rằng một màng nhựa 25 mg có thể nâng một tải trọng của miếng kính 380 lần trọng lượng riêng của mình, hoặc vận chuyển một tải trọng của dây bạc 10 lần trọng lượng của nó, bằng cách làm việc như một "siêu máy kéo nhỏ" chạy bằng sức nước. Chỉ sử dụng nước như một nguồn năng lượng, màng nhựa này có thể thay thế các thiết bị truyền động chạy điện đang được sử dụng phổ biến để điều khiển các cử động máy nhỏ.

"Nó hoạt động mà không cần nhiều nước", Ma nói. "Một lượng rất nhỏ độ ẩm là đủ."

Ryan Hayward, một giáo sư khoa học polymer tại Đại học Massachusetts ở Amherst , người không thuộc nhóm nghiên cứu đánh giá “ưu điểm chính của màng nhựa mới là nó không đòi hỏi nhiều ở điều kiện môi trường hay thiết bị truyền động để đáp ứng với những thay đổi về nhiệt độ hay độ acid”.

"Điều thực sự ấn tượng về công việc này là họ đã có thể tìm ra một chương trình mà một gradient trong độ ẩm sẽ làm cho polymer cuộn lên, lật qua và cuộn theo một hướng khác theo chu kỳ, và từ đó có thể khai thác năng lượng để dùng”.

Phát điện
Năng lượng cơ học được tạo ra bởi vật liệu cũng có thể được chuyển đổi thành điện năng bằng cách kết hợp các màng polymer với một vật liệu áp điện, chuyển đổi ứng suất cơ học để được nạp điện. Hệ thống này có thể tạo ra một sức mạnh trung bình 5,6 nanowatts, có thể được lưu trữ trong các tụ điện để siêu tiết kiệm điện năng các thiết bị vi điện tử, chẳng hạn như cảm biến nhiệt độ và độ ẩm.

Nếu được sử dụng để tạo ra điện trên quy mô lớn hơn, màng nhựa có thể thu được năng lượng từ môi trường - ví dụ, đặt trên mặt hồ hoặc sông. Hoặc, nó có thể được gắn vào quần áo, mồ hôi bốc hơi có thể cung cấp nhiên liệu cho loại thiết bị như cảm biến giám sát sinh lý. "Bạn có thể chạy hoặc tập thể dục và tạo ra điện", Guo nói.

Trên một quy mô nhỏ hơn, màng nhựa có thể cung cấp điện cho hệ thống microelectricalmechanical (MEMS), bao gồm cảm biến môi trường, hoặc các thiết bị nhỏ hơn, chẳng hạn như điện tử nano. Các nhà nghiên cứu đang làm việc để nâng cao hiệu quả của việc chuyển đổi năng lượng cơ học thành năng lượng điện, có thể cho phép các màng nhựa nhỏ hơn cung cấp điện đủ cho các thiết bị lớn hơn.

Nước rửa bát: xịn hay rởm đều có thể gây ung thư

Fri, 08 Mar 2013 03:45:50 GMT

Nhưng ẩn sau những sản phẩm nước rửa bát tự chế này là một mối lo về sự nguy hại của nó đối với sức khỏe con người

Nhan nhản nước rửa bát rởm

Trong vai người muốn mua hàng để chuẩn bị mở quán ăn, phóng viên đã tiếp cận với một cửa hàng chuyên bỏ mối nước rửa bát cho các nhà hàng, quán xá trên phố Hàng Gà, Hà Nội.

Nước rửa bát không rõ nguồn gốc được bày bán công khai trên phố Hàng Gà.

Trong cửa hàng, nước rửa bát không xuất xứ, nhãn mác, có màu xanh, vàng đóng trong những loại can lớn, nhỏ được bày bán la liệt. Người bán hàng ở đây cho biết loại nước rửa bát này đều có giá 7.000 đồng/lít.

Khi được hỏi về chất lượng của chúng, người bán hàng này nhanh nhảu đáp: "Em yên tâm, đây là hàng công ty (?!). Em không mua được ở nơi khác với giá vừa rẻ vừa đảm bảo chất lượng như ở đây đâu. Nếu em lấy nhiều, chỉ cần gọi điện, cửa hàng chị sẽ mang đến tận nơi". So với nước rửa bát bán trong siêu thị, cửa hàng tạp hóa được bán với giá khoảng 28.000 đồng/750ml thì cái giá rẻ hơn gần 5 lần kia thực sự khiến người mua đặt dấu hỏi chấm về chất lượng sản phẩm.

Bàn về nước rửa bát rởm, PGS. TS Phạm Duy Thịnh, Viện Công nghệ Sinh học và Công nghệ Thực phẩm, Trường ĐH Bách khoa Hà Nội cho biết nước rửa bát thực chất là chất tẩy rửa. Hiện nay, chất tẩy rửa chủ yếu được chia làm hai loại, một loại làm từ chất hữu cơ, loại còn lại được làm từ chất hóa học.

Các loại nước rửa bát có thương hiệu uy tín, được Bộ Y tế chấp nhận thường là nước rửa bát làm từ chất hữu cơ. Còn loại nước rửa bát không rõ nguồn gốc xuất xứ thường làm từ chất hóa học mà công thức pha chế của nó rất đơn giản, chỉ cần trộn chất hoạt động bề mặt có tính kiềm cực mạnh (NaOH, Na2SO3, Na3SO4), chất tạo đặc, chất tạo mùi và phẩm màu công nghiệp là đã có thể pha thành nước rửa bát dễ dàng. Những loại hóa chất này đều chưa qua kiểm định, lại dễ mua nên ai cũng có thể pha chế để bán với giá rẻ.

Nước rửa bát rởm khi vào cơ thể sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người. Cụ thể là nếu ăn phải thức ăn đựng trong bát đĩa rửa chưa sạch, chất Natri hiđroxit sẽ tác động xấu đến dạ dày, ăn mòn miệng, làm chức năng của hệ men tiêu hóa của bạn bị suy giảm. Nếu để da tiếp xúc trực tiếp với hóa chất trong nước rửa bát thì sẽ khiến da mỏng đi, dễ bị bào mòn, viêm da.

Trường hợp dùng lâu ngày sẽ dễ bị ung thư da do tế bào da bị phá hủy. Nếu ai hít quá nhiều và thường xuyên chất tạo mùi có trong nước rửa bát sẽ bị ảnh hưởng không tốt đến phổi, hệ hô hấp và hệ thần kinh, lâu ngày có thể bị đau đầu, khó thở, thở gấp.

Ngoài ra, nước rửa bát trôi nổi thường dùng toàn phẩm màu công nghiệp không có nguồn gốc rõ ràng, rất dễ gây ngộ độc nếu không được rửa thật kỹ với nước sạch.

“Xịn" cũng vẫn độc

TS Phạm Duy Thịnh cho hay, thông thường, các sản phẩm nước rửa bát an toàn, đảm bảo chất lượng thường ghi rõ thành phần, hàm lượng hóa chất, được pha chế cẩn thận và có chứng nhận đạt tiêu chuẩn quốc tế, được Bộ Y tế chấp nhận cho lưu hành. Tuy nhiên, dù là nước rửa bát “xịn” nhưng chúng vẫn gây hại cho cơ thể nếu người sử dụng không biết dùng đúng cách.

Nước rửa bát kém chất lượng được bày bán công khai ở nhiều chợ.

Ngoài ra, không loại trừ một số hãng có thương hiệu cụ thể vẫn cho thêm hóa chất tẩy rửa mạnh vào nước rửa bát để khiến người tiêu dùng hài lòng hơn vì những chất này giúp đánh bay dầu mỡ một cách dễ dàng. Mặc dù chỉ có hàm lượng nhỏ nhưng chúng vẫn có hại cho cơ thể.

Không những thế, hàng nhái các thương hiệu nổi tiếng cũng được bày bán rất nhiều, nếu người tiêu dùng không cẩn thận thì cũng có thể mua phải hàng kém chất lượng. Do vậy, những bà nội trợ khi mua nước rửa bát nếu thấy da tay bị nhăn nheo, vàng da hay da bị khô ráp, thậm chí bị bong da, trên bề mặt da có những vẩy nhỏ sau khi tiếp xúc thì nên bỏ đi ngay.

Làm thế nào để hạn chế độc hại?

Dầu mỡ, tinh bột sau khi ăn thường bám chặt vào bát, đũa… nên chúng ta không thể chỉ dùng nước thường được mà phải dùng nước rửa bát. Để đảm bảo sức khỏe cho bản thân, PGS. TS Phạm Duy Thịnh khuyên các bà nội trợ tuyệt đối không mua nước rửa chén hàng rẻ tiền, hàng không nhãn mác mà nên mua nước rửa bát có thương hiệu nổi tiếng, đạt tiêu chuẩn quốc tế ở những cửa hàng uy tín, và dù là sản phẩm xịn hay rởm thì trong quá trình rửa bát nên đi găng tay cao su mỏng để bảo vệ da tay.

Không ít người sau khi rửa qua nước rửa bát thường ngâm bát đĩa, đồ dùng trong chậu nước. Điều này khiến dầu mỡ, mùi thức ăn, chất tẩy rửa sẽ không trôi hết được mà bám lại một phần trên bề mặt đồ dùng đã rửa. Do đó, người nội trợ sau khi đã tẩy chất bẩn phải tráng bát đĩa nhiều lần dưới vòi nước chảy, sau đó nên để bát đĩa thật khô rồi mới đem ra sử dụng.

Đối với những người phải làm công việc rửa bát thuê ngoài hàng quán, ngoài việc đeo găng tay thì nên đeo thêm khẩu trang để hạn chế tiếp xúc lâu dài với mùi bay ra từ nước rửa bát. Đặc biệt, người dân cũng nên hạn chế ăn ngoài ngoài hàng quán, vỉa hè để tránh mang bệnh vào người từ các loại nước rửa bát rởm.

Phải sửa ngay quy định về nước thải chăn nuôi!

Fri, 07 Sep 2018 07:14:23 GMT

Đây là những quan điểm của đại đa số các đại biểu tham dự tại Hội thảo về quản lí, xử lí chất thải chăn nuôi do Ủy ban KH-CN và Môi trường của Quốc hội tổ chức ngày 13/3.

Toàn cảnh hội thảo

Nhiều chuyên gia, nhà quản lí, nhà khoa học cho rằng, việc Bộ TN-MT ban hành các quy chuẩn về nước thải trong chăn nuôi với các giới hạn các chỉ tiêu quan trọng như BOD5, COD vượt xa nhiều lần so với cả những nước tiên tiến nhất trên thế giới là điều bất hợp lí, thiếu thực tế với điều kiện ngành chăn nuôi Việt Nam hiện nay, đặc biệt gây lãng phí nguồn phân bón hữu cơ vô cùng quý giá.

Đánh đố người chăn nuôi

Theo ông Tống Xuân Chinh, Phó cục trưởng Cục Chăn nuôi (Bộ NN-PTNT), hiện nay, nước thải nói chung (trong đó có nước thải trong chăn nuôi) đang được áp dụng theo quy chuẩn quốc gia số QCVN 08-MT:2015/BTNMT (Quy chuẩn 08) quy định về Chất lượng nước mặt và QCVN 62-MT:2016/BTNMT (Quy chuẩn 62) quy định chất lượng nước thải chăn nuôi. Theo quy định tại các quy chuẩn này, các chỉ số giới hạn cho phép quan trọng trong nước thải chăn nuôi như BOD5, COD ở mức rất thấp.

Cụ thể theo Quy chuẩn 62, chỉ số BOD5 trong nước thải chăn nuôi dao động từ 40 – 100 mg/l; chỉ tiêu COD dao động từ 100-300 mg/l (quy định chỉ số này theo Quy chuẩn 08 lần lượt là 4-25 mg/l và 10-50 mg/l). Theo ông Chinh, đây là mức giới hạn cho phép quá thấp, thậm chí so với nhiều quốc gia tiên tiến trên thế giới như Mỹ, các nước EU, Nhật Bản... (chỉ dao động từ 100 – 200 mg/l).

“Ngoại trừ những trang trại chăn nuôi tập trung lớn có dây chuyền xử lí hiện đại, hiện nay, đại đa số các trang trại và hộ chăn nuôi ở nước ta đang áp dụng phổ biến nhất là công nghệ xử lí nước thải bằng hầm biogas. Tuy nhiên để đạt được chỉ số quy định như Quy chuẩn 62, sẽ phải trải qua nhiều khâu xử lí theo công nghệ phức tạp và tốn kém nữa, chứ bản thân nước thải sau biogas chưa thể nào đáp ứng được yêu cầu. Điều này có nghĩa là tất cả các trang trại chăn nuôi hiện nay ở nước ta gần như 100% đang phạm luật” - ông Chinh nêu thực trạng.

Đồng quan điểm với ông Chinh, ông Ngô Tiến Dũng, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Chăn nuôi bò sữa TH (thuộc Tập đoàn TH) cho biết: Với quy mô của trang trại bò sữa tập trung trên 45 nghìn con, TH đã đầu tư hệ thống xử lí nước thải AQUA công nghệ Hà Lan với công suất 1.500 m3/ngày, mức đầu tư lên tới 51 tỷ đồng. Nước thải sau xử lí của dây chuyền này đã đạt tiêu chuẩn Loại A theo quy định tại Quy chuẩn 62. Tuy nhiên nếu so với quy định tại Quy chuẩn 08 về chất lượng nước mặt, trong đó quy định nước dùng cho tưới tiêu phải đạt chỉ số BOD5 tối đa chỉ có 15 mg/l; chỉ số COD tối đa chỉ có 30 mg/l thì quy trình xử lí nước thải của Tập đoàn TH hiện nay vẫn còn rất xa vời.

Quy định về tiêu chuẩn nước thải đang đánh đố người chăn nuôi

Theo ông Dũng, để có dây chuyền xử lí nước thải hiện tại theo Quy chuẩn 62, TH đã phải bỏ ra chi phí lên tới 28 nghìn đồng/m3 chất thải lỏng. Tuy nhiên để đạt theo quy định của Quy chuẩn 08, sẽ phải cần thêm khoản chi phí bình quân khoảng 11 nghìn đồng/m3 chất thải nữa. Đây là điều vượt quá khả năng của doanh nghiệp, và sẽ đội giá thành SX lên quá sức chịu đựng.

“Trước đây, chúng tôi vẫn dùng nước thải sau xử lí ở trang trại để tưới cho vùng cỏ nguyên liệu của Cty. Đây chính là nguồn phân bón hữu cơ vô cùng tốt để tái đầu tư cho trồng cỏ. Thế nhưng kể từ khi có Quy chuẩn 62, và đặc biệt là Quy chuẩn 08, hễ có chiếc xe bồn nào chở nước thải ra ngoài để tưới cỏ là lập tức công an đến xử phạt ngay” – ông Dũng khổ sở cho biết.

Ngáng đường phân bón hữu cơ

Không chỉ làm khó người chăn nuôi, nhiều ý kiến cho rằng các quy chuẩn về nước thải chăn nuôi do Bộ TN-MT ban hành cũng đang gián tiếp ngáng đường việc phát triển và tận dụng nguồn phân bón hữu cơ vốn đang hết sức cần thiết cho ngành nông nghiệp Việt Nam nhưng thực trạng đang hết sức lãng phí.

Theo Cục Chăn nuôi, tính đến năm 2017, chỉ tính các quy mô nuôi tập trung, cả nước đã có trên 2,5 triệu con trâu, 5,5 triệu con bò, trên 28 triệu con lợn và 341 triệu gia cầm.

Ước mỗi năm, lượng gia súc, gia cầm này thải ra tổng cộng trên 85 triệu tấn chất thải rắn (chưa kể lượng chất thải lỏng). Tuy nhiên, ước tính mới chỉ có khoảng 20% lượng chất thải này được khai thác và sử dụng hiệu quả vào các mục đích như phân bón, khí sinh học, thức ăn cho cá. Đây là một sự lãng phí vô cùng lớn của ngành nông nghiệp Việt Nam, nhất là tình trạng thoái hóa đất do sử dụng phân bón vô cơ kéo dài vô tội vạ hiện nay đang trở nên vô cùng nghiêm trọng.

Theo Cục BVTV, hiện mới chỉ có khoảng 24% (trong tổng số 735 DN phân bón) là SX phân hữu cơ, chỉ chiếm 8,5% tổng lượng phân bón cả nước. Lượng phân bón vô cơ phải NK để đáp ứng nhu cầu trong nước hiện cũng tăng lên chóng mặt...

Việt Nam đang quá lãng phí nguồn phân bón hữu cơ trong chăn nuôi

TS Nguyễn Thành Trung, Bộ môn Môi trường Chăn nuôi (Viện Chăn nuôi) cho rằng: Mặc dù đặc thù và điều kiện chăn nuôi cũng như điều kiện tự nhiên mỗi nước khác nhau, tuy nhiên nếu so với các nước phát triển nhất về nông nghiệp của thế giới, tiêu biểu như các nước EU hay Mỹ thì quy định về tiêu chuẩn nước thải cũng như quản lí về chất thải chăn nuôi nói chung của chúng ta đang gây lãng phí rất lớn về nguồn phân bón vô cơ.

Theo TS Trung, ngay như Hà Lan, hiện nay mô hình xử lí chất thải của họ hết sức tận dụng nguồn phân bón vô cơ để phục vụ quay vòng cho ngành trồng trọt. Theo đó, các trang trại chăn nuôi đều có mối liên kết chặt chẽ với các Cty vận chuyển chất thải và các trang trại nhận chất thải. Chất thải chăn nuôi được thu về các hệ thống thu gom tập trung, ngâm ủ và đánh tơi thành dạng phân bón lỏng để chuyển tới tưới cho các trang trại trồng trọt. Các trang trại chăn nuôi có chất thải dư thừa theo đó phải trả từ 10-20 Euro cho Cty vận chuyển chất thải tới trang trại, Cty vận chuyển sau đó phải trả cho các trang trại nhận chất thải từ 3-10 Euro.

Có tới 90% chất thải chăn nuôi của Hà Lan chưa qua xử lí (kèm theo nước thải) theo hình thức này sẽ được tưới/bơm theo đó được trực tiếp làm phân bón cho cây trồng. Còn lại, ước chỉ có khoảng 5% lượng chất thải chăn nuôi được SX thành phân bón khô để XK sang các nước khác.

Với cách này, chính phủ chỉ quy định về lượng phân bón lỏng (hoặc dư lượng Nitơ) được phép bón/đơn vị diện tích trong vòng 1 năm để kiểm soát ô nhiễm và đảm bảo dư lượng trên nông sản. Không chỉ Hà Lan, Mỹ và đa số các nước EU hiện nay cũng đều quản lí chất thải theo hướng tận dụng tối đa nguồn phân bón vô cơ để tăng độ phì, cải tạo đất và tăng chất lượng nông sản theo hướng SX hữu cơ...

Kết luận hội thảo, ông Phan Quốc Dũng, Chủ nhiệm Ủy ban KH-CN và Môi trường của Quốc hội đề nghị: Thời gian tới, những điểm chưa hợp lí theo Quy chuẩn 62 sẽ phải được Bộ TN-MT nghiên cứu sửa đổi bổ sung. Theo đó, Ủy ban sẽ tổ chức một phiên giải trình để 2 Bộ NN-PTNT, Bộ TN-MT và các bộ ngành liên quan có ý kiến về quy chuẩn chất thải nông nghiệp và công nghiệp.

Theo báo Nông nghiệp Việt Nam.